Paratoi eich mab neu’ch merch ar gyfer bywyd myfyriwr

Os yw eich mab neu ferch yn bwriadu mynd i’r brifysgol neu’r coleg, mae’n debygol y byddwch yn bryderus ynglŷn â sut y bydd yn ymdopi heboch chi (neu chi, hebddyn nhw!). Gallwn helpu i wneud y cyfnod hwn yn un llai pryderus i’r ddau ohonoch gyda’n hawgrymiadau hwylus ar gyllidebu a benthyca.

Arian myfyrwyr

Yn ddibynnol ar ba ran o’r DU y bydd eich mab neu ferch yn astudio, gall ddefnyddio benthyciadau myfyrwyr i dalu am ffioedd dysgu a/neu rai o’r costau byw. Eto mae’n debygol na fydd hwn yn ddigon i dalu am bopeth. Mae’n bosibl y bydd cymorth ariannol arall fel grantiau a bwrsariaethau ar gael. Nid oes raid i’ch mab neu ferch ad-dalu grantiau neu fwrsariaethau ond bydd bod yn gymwys amdanynt yn dibynnu ar eich amgylchiadau chi ac amgylchiadau eich mab neu ferch. Gallwch ymweld ag asiantaeth ariannu’ch cenedl i weld rhagor o wybodaeth ar grantiau, bwrsariaethau a benthyciadau:

Eich cyfraniad tuag at eu costau

Bydd eich incwm a’ch amgylchiadau wedi’u hasesu i benderfynu a ddylech gyfrannu o gwbl, a’r swm y dylech ei gyfrannu tuag at eu costau byw. Bydd ein Cynllunydd cyllideb yn eich helpu i weld sut rydych yn gwario eich arian a sut mae’n bosibl i chi gynilo.

Gwaith rhan-amser

Unwaith y byddwch wedi paratoi cyllideb gallwch weld a fydd angen i’ch mab neu ferch ystyried cael swydd ran-amser er mwyn helpu i bontio’r bylchau yn eu cyllid. Trafodwch a ydynt yn bwriadu cael swydd yn ystod y tymor neu yn ystod eu gwyliau. Os ydynt yn bwriadu gweithio yn ystod y tymor yna ceisiwch eu hannog i anelu at gydbwysedd rhesymol rhwng gweithio ac astudio. Hefyd ceisiwch eu hannog i chwilio am waith cyn gynted â phosibl - y cyntaf i’r felin fydd hi o ran swyddi rhan-amser! Er mwyn eu helpu i ddeall byd gwaith a threthi cyfeiriwch nhw at ein cyngor ar Swyddi a threth.

Mae cydbwysedd yn allweddol

Mae ymchwil sylweddol wedi dangos yn gyson bod swydd ran-amser gyfyngedig (tua 10 awr yr wythnos) yn cael effaith gadarnhaol ar berfformiad academaidd mewn gwirionedd - y ddamcaniaeth yw ei fod yn gorfodi myfyrwyr i reoli eu hamser yn effeithiol. Fodd bynnag gall gorweithio (mwy nag 20 awr) gael effaith negyddol iawn ar berfformiad a dysgu academaidd. Er mwyn ei helpu i reoli ei arian a gobeithio cael llai o bryderon, dangoswch ein cyngor i’ch plentyn ar Gyllidebu ar gyfer coleg neu brifysgol.

Cyfrifon banc

Bydd nifer o fanciau ar y stryd fawr yn ceisio apelio at fyfyrwyr gan gynnig gorddrafftiau am ddim yn ogystal â chynigion arbennig. Ceisiwch annog eich mab neu ferch i ymchwilio i wahanol fathau o gyfrifon banc i fyfyrwyr.

Mae gwefannau cymharu yn lle da i gychwyn ar gyfer unrhyw un sy’n ceisio dod o hyd i gyfrif cynilo.

Argymhellwn y gwefannau canlynol er mwyn cymharu cyfrifon cynilo:

Cofiwch:
Ni fydd pob un gwefan gymharu yn rhoi’r un canlyniadau i chi, felly cofiwch ddefnyddio mwy nag un gwefan cyn gwneud penderfyniad.
Felly mae’n bwysig gwneud tipyn o waith ymchwil i mewn i’r math o gynnyrch neu nodweddion a ddymunwch cyn prynu neu newid darparwr.
Dysgwch ragor yn ein canllaw ar wefannau cymharu

Am fwy o wybodaeth cyfeiriwch eich plentyn at ein cyngor ar gyfrifon myfyrwyr.

Ffonau symudol a band eang

Byddwch am gadw mewn cysylltiad heb greu bil anferthol i’r naill na’r llall. Gwiriwch dariff cyfredol y ddau ohonoch ac ymchwiliwch i gytundebau gwell sy’n cynnwys pethau sydd wir angen ar y ddau ohonoch. Dylech bwysleisio i’ch mab neu ferch mai eu cyfrifoldeb nhw yw unrhyw gontract maent yn ei lofnodi yn eu henw! Er mwyn helpu eich mab neu ferch i reoli bil ffôn, dangoswch ein cyngor ar ffonau symudol iddynt.

Yswiriant ar gyfer eiddo personol

Bydd angen i’ch mab neu ferch yswirio unrhyw eiddo. Efallai y bydd yn bosibl i chi addasu yswiriant eich cartref chi er mwyn cynnwys eiddo eich mab neu ferch. Os ydych yn penderfynu cael yswiriant ar wahân, ceisiwch annog eich mab neu ferch i chwilio am y fargen orau ond rhaid sicrhau bod yr yswiriant yn ddigonol ar gyfer eitemau drud fel gliniaduron, tabledi, beiciau, ffonau symudol neu offerynnau cerdd. Yn aml mae gan Undebau Myfyrwyr wybodaeth am gwmnïau yswiriant sydd â pholisïau yswiriant i ateb anghenion myfyrwyr. Ac mae rhai neuaddau preswyl i fyfyrwyr yn cynnwys yswiriant cynnwys yn eu costau – mae’n talu i’ch mab neu ferch wirio bob tro.

Yswiriant car

Os yw’n bwriadu mynd â char i’r brifysgol neu’r coleg, mae angen bod ganddynt yswiriant car priodol. Peidiwch â rhoi’r polisi yn eich enw chi gan nodi’ch mab neu ferch fel gyrrwr a enwir os mai dyma pwy sy’n gyrru’r car yn bennaf a’i fod yn cael ei gadw yn ei gyfeiriad ef neu hi. Efallai y bydd yn demtasiwn i leihau costau yswiriant drwy wneud hyn , ond byddwch yn ofalus gan fod hyn yn anghyfreithlon a gallai ddirymu’r polisi. Gall y cwmni yswiriant wrthod talu’r hawliad, canslo’r polisi a hyd yn oed erlyn deiliad y polisi neu’r gyrrwr am dwyll.

Siopa am fwyd

Mae’n debyg mai dyma’r tro cynaf y byddant yn siopa ac yn coginio drostynt eu hunain a hynny pan fydd arian yn dynn. Mae tystiolaeth anecdotaidd yn dangos y bydd nifer o fyfyrwyr yn naturiol yn siopa yn yr un lleoedd â chi - ac efallai nad ydynt yn cael y gwerth gorau am arian. Os bydd amser gennych, cymharwch brisiau rhai nwyddau cyffredin mewn gwahanol archfarchnadoedd ac yn y farchnad leol. Rhannwch y cyngor bod nifer o archfarchnadoedd yn lleihau eu prisiau ar fwydydd darfodus yn hwyr yn y prynhawn.

Coginio’n rhad

Yn olaf, pan fyddant wedi setlo, gallech argymell eu bod yn ymarfer un neu ddau o brydau rhesymol y gallant eu paratoi eu hunain a chreu argraff dda ar eu ffrindiau newydd.

Biliau’r cartref

Os yw eich mab neu ferch ar fin symud i neuadd breswyl ni ddylai fod ganddynt ormod o filiau i’w talu, am fod y rhain wedi’u cynnwys yn eu rhent. Fodd bynnag, os ydynt yn rhannu tŷ gyda myfyrwyr eraill, bydd angen iddynt ddelio gyda biliau eu hunain ar gyfer cyfleustodau. Bydd angen iddynt gael trwydded deledu os oes ganddynt deledu yn eu hystafell, hyd yn oed mewn neuadd breswyl. Bydd angen un arnynt p’un a yw’n gwylio rhaglenni ar set deledu neu’n fyw oddi ar ddyfais arall. Gall gael ad-daliad oddi wrth Drwyddedu Teledu os oes ganddo o leiaf dri mis llawn ar ôl ar ei drwydded pan fydd yn symud allan. Am ragor o gyngor gallwch ddangos ein hawgrymiadau ar dalu biliau i’ch plentyn.

Y Dreth Gyngor

Mae myfyrwyr llawn amser yn Lloegr, yr Alban a Chymru wedi’u heithrio rhag y Dreth Gyngor felly os yw eich mab neu ferch yn byw mewn llety lle mae pob un arall yn fyfyriwr llawn amser, ni fydd rhaid talu. Bydd angen cael llythyr swyddogol gan y brifysgol neu goleg yn nodi manylion eich plentyn a’i gwrs. Am fwy o wybodaeth am fyfyrwyr a’r Dreth Gyngor ewch i wefan Directgov.

Gostyngiadau i fyfyrwyr

Ceisiwch annog eich mab neu ferch i ymchwilio i bethau fel gostyngiadau y mae’n bosibl bod ganddynt hawl iddynt. Er enghraifft, mae’n bosibl i fyfyrwyr fod â hawl i ostyngiadau ar:

  • Teithio ar drenau - mae Cerdyn Rheilffordd 16-25 yn cynnig gostyngiadau gwerth eu cael. Hefyd dylai wirio gyda’r brifysgol, coleg neu gwmni bysiau lleol gan fod llawer o ardaloedd yn cynnig cardiau teithio arbennig ar gyfer myfyrwyr a gallai rhai prifysgolion neu golegau gynnig gwasanaethau bysiau am ddim i fyfyrwyr, a
  • Siopa – gyda cherdyn Undeb y Myfyrwyr (UCM). Mae’n darparu gostyngiadau ar gyfer nifer o leoedd, gan gynnwys siopau’r stryd fawr ar gyfer llyfrau, dillad, bwyd ac adloniant.

Mae’n debygol y bydd angen iddynt dynnu ffotograffau adnabod ymlaen llaw, felly cadwch hyn mewn cof.

Cyn iddynt fenthyca neu gymryd credyd

Cyn benthyca unrhyw arian bydd angen iddynt ddeall cyfraddau llog a thaliadau fel y gallant gymharu cynigion credyd a benthyciadau gwahanol a dewis y fargen orau. Mae’n rhaid i bob benthyciwr ddweud wrthych chi beth yw ei APR (Cyfradd Ganrannol Flynyddol).

Bydd yr APR yn amrywio’n sylweddol rhwng gwahanol fathau o fenthyca ac o fenthyciwr i fenthyciwr, ond yn gyffredinol po uchaf yw’r APR po ddrutaf yw benthyca arian. Gyda’ch mab neu ferch, cymerwch olwg ar yr opsiynau isod i weld ciplun o’r mathau o fenthyca ac opsiynau credyd sydd ar gael a sut mae cyfraddau llog yn amrywio.

Mae deall ychydig bach mwy am wirio credyd yn bwysig hefyd. Bydd y rhan fwyaf o fenthycwyr yn cynnal gwiriad credyd ar ymgeiswyr i’w helpu i benderfynu a ddylid benthyg arian iddynt, ac ar gyfer rhai cynhyrchion (fel cardiau credyd) beth fydd eu terfyn credyd a’r llog. Gall adeiladu a chadw adroddiad credyd da helpu eich mab neu ferch i gael mynediad at fenthyciadau gwell a rhatach nawr ac ar ôl graddio. Mae’n syniad da iddynt adolygu eu hadroddiad o leiaf unwaith y flwyddyn. Trwy wneud hynny gallant gywiro unrhyw gamgymeriadau neu roi gwybod i’r asiantaeth cyfeirio credyd os bydd rhywun arall wedi cael credyd yn eu henw.

Opsiynau benthyca a chredyd

Fel glasfyfyriwr, mae’n debygol y bydd gan eich mab neu ferch lawer o opsiynau benthyca gwahanol ar gael iddo neu iddi. Os, ar ôl gwneud cyllideb, y bydd angen i’ch mab neu ferch fenthyca er mwyn talu am ffioedd dysgu neu gostau byw fel myfyriwr, yna dylai ystyried yr opsiynau rhataf yn gyntaf. Mae rhai opsiynau cyflym a rhwydd, fel benthyciadau diwrnod cyflog, yn costio mwy i’w had-dalu. Gall gwrthsefyll neu wrthod opsiynau credyd penodol atal eich mab neu ferch rhag mynd i ddyled afreolus.

  • Benthyciadau myfyrwyr. Gall pob myfyriwr wneud cais am hyd at ddau fenthyciad y flwyddyn academaidd: un ar gyfer ffioedd dysgu (os yw’n talu ffi yn y wlad honno) ac un ar gyfer cynhaliaeth. Mae’n debygol na fydd unrhyw fenthyciad arall mor rhad ac yn cynnig cynllun ad-dalu mor hir â benthyciad myfyriwr a warentir gan y llywodraeth. Mae’r llog a godir ar fenthyciadau myfyrwyr yn gysylltiedig ar hyn o bryd â’r gyfradd chwyddiant. Er bod hwn yn ddull rhad iawn o fenthyca, nid yw’n ‘arian am ddim’ fel y mae rhai myfyrwyr yn ei gredu – bydd angen ad-dalu’r benthyciadau pan fydd eich mab neu ferch yn ennill isafswm, sef £21,000 yng Nghymru a Lloegr ar hyn o bryd ar gyfer benthyciadau a gymerir o Fedi 2012 ymlaen (£16,910 yng Ngogledd Iwerddon a’r Alban).
  • Gorddrafft ar eu cyfrif cyfredol myfyriwr. Mae banciau stryd fawr yn aml yn awyddus i ddenu cwsmeriaid sy’n fyfyrwyr a bydd llawer yn cynnig gorddrafftiau di-log fel rhan o’r pecyn cyfrif cyfredol myfyrwyr. Anogwch nhw i chwilio am y fargen orau wrth ddewis cyfrif cyfredol ac i gofio na fydd gorddrafft yn aros yn ddi-log am byth ar ôl graddio.
  • Cardiau credyd. Mae’r rhain yn gallu bod yn ffordd gost effeithiol o fenthyca yn y tymor byr gan fod rhai cardiau credyd myfyrwyr yn cynnig deliau 0% ar drosglwyddiadau balans a phryniadau. Fodd bynnag, mae’n debygol y bydd rhaid i’r rhan fwyaf o ddefnyddwyr cardiau credyd dalu taliadau ar drosglwyddiadau ac, unwaith y bydd y cyfnod di-log yn dod i ben, caiff llog ei godi arnynt. Gan fod y cyfraddau llog ar gardiau credyd yn aml yn uwch nag 20% APR, gall y taliadau gynyddu’n gyflym. Mae’n bwysig bod eich mab neu’ch merch yn deall yr angen i barhau i wneud ad-daliadau cardiau credyd. Gall colli taliadau fod yn ddrud, mae’r ffioedd yn uchel a hefyd gall effeithio ar eu sgôr credyd.
  • Cardiau siopau. Mae’r rhain yn debyg i gardiau credyd ond fel arfer ni allwch ond eu defnyddio yn y siop honno neu yn y grŵp hwnnw o siopau. Yn fynych cânt eu cynnig wrth y til, weithiau drwy addo disgownt ar gost y nwyddau. Mae’n bosibl y caiff myfyrwyr eu temtio wrth iddynt brynu eu dillad newydd, ond mae cardiau siopau’n tueddu i godi cyfraddau llog sy’n uwch nag yw’r rhan fwyaf o fenthyciadau eraill. Bydd unrhyw ddisgownt a geir wrth gael y cerdyn yn cael ei lyncu’n gyflym gan y taliadau llog os nad yw’r balans yn cael ei glirio’n gyflym. Yn aml mae’n well i wrthsefyll temtasiwn a dweud na!
  • Benthyciadau diwrnod cyflog. Caiff y rhain eu hysbysebu’n aml i fyfyrwyr fel ffordd dda o’u helpu i oroesi tan ddiwedd y tymor, ond byddwch yn ofalus , mae’n bosib y byddant yn ddewis drud iawn. Gall ein Canfod arian parod yn gyflym helpu’ch mab neu ferch arbed arian yn y gyllideb o fis i fis.
  • Credyd cartref neu fenthycwyr stepen drws. Gwerthwyr sy’n cynnig benthyciadau a ddaw a chnocio ar eich drws yw’r rhain, ac yn aml byddant yn gweithredu mewn ardaloedd lle mae llawer o fyfyrwyr yn byw. Gallant fod yn ffordd ddrud iawn o fenthyca arian. Fel gyda benthyciadau diwrnod cyflog, anogwch eich mab neu ferch i siarad â chi neu â chynghorydd ariannol myfyrwyr y sefydliad cyn defnyddio’r math hwn o fenthyca i weld a oes dewisiadau rhatach eraill i roi trefn ar arian.
  • Benthycwyr arian didrwydded. Mae’r math hwn o fenthyciwr yn gweithredu’n anghyfreithlon, yn benthyg arian heb drwydded. Mae’r rhain yn adnabyddus am dargedu grwpiau agored i newid, gan gynnwys myfyrwyr, ond dylid eu hosgoi oherwydd bydd eu cyfraddau llog yn uchel iawn ac mae’n bosibl y byddant yn defnyddio trais neu fygythiadau i gasglu dyledion. Dylai’ch mab neu ferch fod yn ymwybodol o’r risgiau sydd ynghlwm â’r math hwn ar fenthyca. Dylent adrodd am unrhyw fenthycwyr arian didrwydded sy’n dod atynt – gweler gwefan GOV.UKyn agor mewn ffenestr newydd.

Cael help gyda dyled

Er bod dyled yn un o ffeithiau bywyd i lawer o fyfyrwyr mae’n dal yn gallu achosi gofid a straen, yn enwedig os ydynt yn teimlo ei fod yn mynd y tu hwnt i reolaeth. Gadewch i’ch mab neu ferch wybod fod help am ddim ar gael os bydd y ddyled yn mynd yn broblem.

Bydd gan y rhan fwyaf o brifysgolion a cholegau Gynghorydd Ariannol Myfyrwyr sy’n gallu helpu. Byddant yn gallu dweud wrth fyfyrwyr am unrhyw gyllid a all fod ar gael fel benthyciad neu gronfa caledi. Gall cynghorwyr roi help hefyd i’ch mab neu ferch siarad â’r credydwyr ac i greu cyllideb. Fel arall gall eich mab neu ferch gysylltu ag asiantaeth cyngor ar ddyledion am ddim a fydd yn gallu helpu.

Yn bennaf oll, dywedwch wrthynt na ddylent anwybyddu problemau ac i beidio â dioddef yn dawel!

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?