Pensiynau i’r hunangyflogedig

Os ydych yn hunangyflogedig, gall cynilo i mewn i bensiwn fod yn arfer anoddach i’w ddatblygu os ydych yn hunangyflogedig nac ydyw i bobl mewn cyflogaeth. Nid oes neb i ddewis cynllun pensiwn ar eich rhan, dim cyfraniadau cyflogwr a phatrymau incwm anghyson a all wneud cynilo’n anodd. Ond mae paratoi ar gyfer ymddeol yn hollbwysig i chithau hefyd, felly parhewch i ddarllen er mwyn darganfod ble i gychwyn.

Beth yw Pensiwn y Wladwriaeth?

Os ydych yn hunangyflogedig, mae gennych hawl i Bensiwn y Wladwriaeth yn yr un ffordd ag unrhyw un arall.

O fis Ebrill 2016 mae Pensiwn y Wladwriaeth gyda chyfradd safonol newydd yn seiliedig ar eich cofnod Yswiriant Gwladol (YG) yn unig.

Ar gyfer y flwyddyn dreth gyfredol (2018-19) mae’r Pensiwn y Wladwriaeth newydd yn £164.34 yr wythnos – fodd bynnag, os buoch yn gweithio i rywun arall yn hytrach na chi’ch hun yn y gorffennol, gallech fod wedi casglu hawliad i gael Pensiwn ychwanegol y Wladwriaeth dan yr hen system a chael mwy na hyn.

Er mwyn cael gwybod faint y gallwch ddisgwyl ei dderbyn, gofynnwch am ddatganiad Pensiwn y Wladwriaeth ar wefan Gov.ukopens in new window.

Ond ar ei ben ei hun, mae Pensiwn y Wladwriaeth yn annhebygol o gynnig digon o incwm i chi fedru cynnal eich safon dymunol o fyw. Felly mae’n hanfodol eich bod yn cynllunio sut i ddarparu ar gyfer eich hun gyda gweddill yr incwm ar ôl ymddeol y bydd ei angen arnoch.

Sut orau i gynilo ar gyfer ymddeoliad

Mae tua 4.8 miliwn o bobl yn y Deyrnas Unedig sydd yn hunangyflogedig ac mae’r nifer yn cynyddu. Ac eto nid oes gan 45% o weithwyr hunangyflogedig rhwng 35 a 55 oed bensiwn preifat.

Un atyniad mawr o fod yn hunangyflogedig yw nad oes gennych fos.

Ond, o ran pensiynau, mae hyn yn anfantais.

Bellach mae’n rhaid i bob cyflogwr ddarparu cynllun pensiwn gweithle ar gyfer cyflogeion cymwys a thalu i mewn iddo, gan hybu faint mae eu cyflogeion yn ei gynilo tuag at eu hymddeoliad.

Os ydych yn hunangyflogedig, ni fydd gennych gyflogwr yn ychwanegu arian at eich pensiwn fel hyn.

Ond mae yna rai manteision treth y dylech fanteisio arnynt. Er enghraifft, byddwch yn cael gostyngiad yn y dreth ar eich cyfraniadau, hyd at yr isaf o’ch enillion blynyddol neu £40,000 y flwyddyn.

Mae hyn yn golygu os ydych yn drethdalwr cyfradd sylfaenol, bydd y llywodraeth yn ychwanegu £25 ychwanegol at bob £100 rydych yn ei dalu i mewn i’ch pensiwn.

Os ydych chi’n talu treth ar gyfradd uwch yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon, gallwch hawlio £25 arall yn ôl ar gyfer pob £100 fyddwch chi’n ei dalu i mewn trwy eich ffurflen dreth. Yn yr Alban mae’r gyfradd uwch yn 41% felly gallwch hawlio £26.25 ychwanegol yn ôl.

Gwnewch y mwyaf o’ch cronfa bensiwn

Gorau po gyntaf y byddwch yn dechrau cynilo i bensiwn. Mae’n rhoi rhagor o amser i chi gyfrannu at eich cronfa cyn ymddeol, rhagor o amser i gael budd gostyngiad yn y dreth, a rhagor o amser i gynyddu’ch cynilion.

Gallai dechrau’n gynnar ddyblu eich cronfa pensiwn:

*Gan gymryd y tyfodd y cynilion 5% y flwyddyn ac roedd y ffioedd yn 0.75% y flwyddyn.
Rydych chi’n Talu Mae’r Llywodraeth yn Talu Dechreuwch gynilo ar oedran Cronfa Bensiwn yn 65
£100 £25 30 £70,000
£100 £25 40 £46,000
£100 £25 50 £25,000*

Hunan-gyflogedig: Pa fath o bensiwn ddylwn i ei ddefnyddio?

Mae’r rhan fwyaf o bobl hunangyflogedig yn defnyddio pensiwn personol ar gyfer eu cynilion pensiwn. Gyda phensiwn personol chi sy’n dewis ble rydych am i’ch cyfraniadau gael eu buddsoddi o ystod o gronfeydd a gynigir gan y darparwr. Bydd y darparwr yn hawlio gostyngiad yn y dreth ar y gyfradd sylfaenol ar eich rhan ac yn ei ychwanegu at eich cronfa bensiwn. Bydd faint gewch chi’n dibynnu ar faint a fuddsoddir, perfformiad eich buddsoddiadau a’r ffioedd a dalwch.

Mae tri math o bensiwn personol: pensiwn personol arferol a gynigir gan y rhan fwyaf o’r darparwyr mwyaf; pensiynau rhanddeiliaid lle caiff y ffi uchaf ei chapio ar 1.5% a gallwch gychwyn a rhoi’r gorau i’r premiymau heb gosb, a phensiynau personol y buddsoddwch eich hun sydd ag ystod ehangach o ddewisiadau buddsoddi, ond sydd â ffioedd uwch fel arfer.

Gweler ein canllawiau ar Bensiynau personol, Pensiynau rhanddeiliaid a Phensiynau buddsoddi personol (SIPPs) am ragor o wybodaeth.

Neu, gall pobl hunangyflogedig hefyd ddefnyddio NEST (National Employment Savings Trust) sef y cynllun pensiwn gweithle a grëwyd gan y llywodraeth ar gyfer cofrestru awtomatig. Caiff ei rhedeg fel ymddiriedolaeth gan y Gorfforaeth NEST sy’n golygu nad oes unrhyw gyfranddalwyr neu berchnogion a chaiff ei rhedeg er budd ei haelodau. Er bod NEST yn bennaf ar gyfer pobl sy’n gyflogedig, maent hefyd yn caniatáu rhai pobl hunangyflogedig i gynilo â nhw. Gallwch ganfod a ydych yn gymwys i gynilo gyda NEST yma. Mae’r holl gynlluniau gwahanol yn cael eu manteision ac anfanteision.

Os nad ydych yn siŵr pa gynllun i gynilo ynddo, byddai’n ddefnyddiol ymgynghori â chynghorydd ariannol rheoledig a fydd yn rhoi argymhelliad yn seiliedig ar eich anghenion a’ch amgylchiadau penodol. Mantais cymryd cyngor ariannol rheoledig yw eich bod wedi’ch diogelu petai’r cynnyrch a brynwch yn anaddas wedi’r cwbl neu os digwydd i’r darparwr fynd yn fethdalwr, er mor annhebygol fyddai hynny. Ond yn fwy na dim y fantais yw y gall y darparwr ariannol chwilio drwy’r farchnad gyfan ar eich rhan a chynnig argymhelliad ar eich cyfer chi’n bersonol. Gallwch ddod o hyd i gynghorydd ariannol yn [dolen i RAD].

Beth yw’r lwfans blynyddol?

Gallwch gynilo cymaint ag y mynnwch tuag at eich pensiwn bob blwyddyn, ond mae terfyn ar y swm a fydd yn derbyn gostyngiad yn y dreth. Gelwir y swm uchaf o gynilion pensiwn sy’n elwa o ostyngiad yn y dreth bob blwyddyn yn lwfans blynyddol.

Y lwfans blynyddol ar gyfer 2018-19 yw £40,000 (neu 100% o’ch enillion ar gyfer y flwyddyn os yn llai). Os byddwch yn mynd y tu hwnt i £40,000, ni fyddwch yn derbyn gostyngiad yn y dreth ar gynilion pensiwn pellach.

Fel arfer, gallwch gario unrhyw lwfansau na ddefnyddiwyd o’r tair blynedd flaenorol ymlaen.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am bensiynau personol yma Pensiynau personol; Pensiynau rhanddeiliaid a Phensiynau buddsoddi personol (SIPPs) am ragor o wybodaeth.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?