Pensiynau i’r hunangyflogedig

Gall cynilo i bensiwn fod yn arfer anoddach i’w ddatblygu os ydych yn hunangyflogedig nac ydyw i bobl mewn cyflogaeth. Nid oes unrhyw gyfraniadau cyflogwr a gall patrymau incwm afreolaidd wneud cynilo rheolaidd yn anodd. Ond mae paratoi ar gyfer ymddeol yn hollbwysig i chithau hefyd, felly parhewch i ddarllen er mwyn darganfod ble i gychwyn.

Peidiwch â dibynnu ar Bensiwn y Wladwriaeth

Os ydych yn hunangyflogedig, mae gennych hawl i Bensiwn y Wladwriaeth yn yr un ffordd ag unrhyw un arall. Mae’r Pensiwn y Wladwriaeth sylfaenol llawn wedi ei osod ar £119.30 yr wythnos ar hyn o bryd i’r rhai hynny a gyrhaeddodd oed Pensiwn y Wladwriaeth cyn 6 Ebrill 2016. Y swm llawn yn gofyn am 30 mlynedd o gyfraniadau Yswiriant Gwladol (mwy os cyrhaeddoch oedran Pensiwn y Wladwriaeth cyn 6 Ebrill 2010).

I’w rhai sy’n cyrraedd oed Pensiwn y Wladwriaeth ar neu wedi 6 Ebrill 2016, byddwch yn cael Pensiwn y Wladwriaeth ar y gyfradd sylfaenol newydd sy’n uchafswm o £155.65 yr wythnos.

Ond dyna eich holl hawl i Bensiwn y Wladwriaeth – dim ond os ydych wedi cael cyfnodau o gyflogaeth yn ystod eich bywyd gwaith y gallwch hawlio Pensiwn ychwanegol y Wladwriaeth.

Ar ei ben ei hun, mae Pensiwn sylfaenol y Wladwriaeth yn annhebygol o gynnig unrhyw beth tebyg i’ch safon gyfredol o fyw. Felly mae’n hanfodol eich bod yn cynllunio sut i ddarparu ar gyfer eich hun gyda gweddill yr incwm ar ôl ymddeol y bydd ei angen arnoch.

Ffordd effeithlon o gynilo ar gyfer ymddeoliad

Nid oes gan dros hanner (53%) y dynion hunangyflogedig a dwy o bob tair (67%) menyw hunangyflogedig unrhyw gynilion pensiwn. Peidiwch â dibynnu ar y wladwriaeth i ariannu eich ymddeoliad.

Un atyniad mawr o fod yn hunangyflogedig yw nad oes gennych fos. Ond, o ran pensiynau, mae hynny’n anfantais. Gall cynlluniau man gwaith fod yn ffordd gyfleus i weithwyr cyflogedig ddechrau cyfrannu at bensiwn, a bydd eu cyflogwyr yn gwneud cyfraniadau hefyd mewn llawer o achosion.

Fel unigolyn hunangyflogedig, ni fydd gennych gyflogwr yn ychwanegu arian at eich pensiwn fel hyn. Ond bydd eich cyfraniadau yn cael eu hategu gan ostyngiad yn y dreth incwm gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi. Os ydych yn drethdalwr cyfradd sylfaenol, bydd Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi yn ychwanegu £25 ychwanegol at bob £100 rydych yn ei dalu i mewn i’ch pensiwn.

Cychwynnwch mor gynnar â phosibl

Gorau po gyntaf y byddwch yn dechrau cynilo i bensiwn. Mae’n rhoi rhagor o amser i chi gyfrannu at eich cronfa cyn ymddeol, rhagor o amser i gael budd gostyngiad yn y dreth, a rhagor o amser i gynyddu gwerth eich cronfa trwy ddychweliadau buddsoddi a phŵer dychweliadau wedi’u hadlogi.

Gallai dechrau’n gynnar ddyblu eich cronfa pensiwn. Byddai rhywun sy’n cynilo £100 y mis am 40 mlynedd (ee o 25 oed tan 65 oed) yn rhoi’r un faint yn eu cronfa pensiwn â rhywun sy’n dechrau 20 mlynedd yn ddiweddarach ac yn rhoi £200 y mis i mewn. Ond byddai gan y sawl sy’n dechrau’n gynnar gronfa lawer mwy ar ôl ymddeol. Gan dybio twf buddsoddiad o 5% a thâl cynnyrch o 0.75% trwy gydol y tymor:

  • byddai’r unigolyn a ddechreuodd yn 25 oed yn datblygu cronfa o tua £123,000
  • byddai cronfa’r sawl a ddechreuodd yn ddiweddarach yn tyfu i tua £75,000

Pa fath o bensiwn ddylech chi ei ddefnyddio?

Ceir amrywiaeth o wahanol fathau o gynllun pensiwn y gallwch ei sefydlu, gan gynnwys pensiynau cyfranddeiliaid, ac SIPPau (Pensiynau Personol Hunan-fuddsoddedig). Ceir manteision ac anfanteision i bob un a gallwch ddarganfod mwy trwy ddilyn y ddolen ar ddiwedd yr adran hon.

Ceir nifer o fanteision mawr o blaid pensiynau cyfranddeiliaid. Mae’r costau sy’n gysylltiedig â hwy yn gymharol isel ac maent yn hyblyg - ystyriaeth bwysig os ydych yn hunangyflogedig â phatrymau incwm afreolaidd.

Faint allwch chi ei gynilo?

Gallwch gynilo cymaint ag a ddymunwch tuag at eich pensiwn bob blwyddyn, ond mae terfyn ar y swm a fydd yn derbyn gostyngiad yn y dreth. Gelwir y swm uchaf o gynilion pensiwn sy’n elwa o ostyngiad yn y dreth bob blwyddyn yn lwfans blynyddol. Y lwfans blynyddol ar gyfer 2015-16 yw £40,000. Os byddwch yn mynd y tu hwnt i £40,000, ni fyddwch yn derbyn gostyngiad yn y dreth ar gynilion pensiwn pellach. Gallwch gario unrhyw lwfansau na ddefnyddiwyd o’r tair blynedd blaenorol ymlaen.

  • Os bydd eich incwm yn amrywio’n sylweddol o flwyddyn i flwyddyn, gall lwfansau na ddefnyddiwyd ganiatáu i chi sicrhau’r cynilion pensiwn uchaf posibl mewn blynyddoedd pan fydd eich incwm yn uchel.
  • Mae’n rhaid i chi fod wedi bod yn aelod o gynllun pensiwn yn ystod y blynyddoedd rydych am eu cario ymlaen.
  • Hyd yn oed o gario’r lwfansau blynyddol na ddefnyddiwyd ymlaen, mae eich gostyngiad yn y dreth wedi ei gyfyngu gan eich enillion blynyddol ar gyfer y flwyddyn dan sylw.
  • Os ydych yn cynilo mwy na’ch lwfans blynyddol mae’n bosibl y bydd yn rhaid i chi dalu treth.

‘Cyfnodau mewnbynnu’ pensiwn

Gwneir taliadau pensiwn dros gyfnodau o 12 mis o’r enw ‘cyfnodau mewnbwn’ neu PIPs. Yn flaenorol nid oedd y rhain yn dilyn y flwyddyn dreth bob tro. Ond o 6 Ebrill 2016, bydd y rhain yn cael eu hailosod i ddilyn y flwyddyn dreth ariannol (6 Ebrill i 5 Ebrill).