Profion modd i gael cymorth gyda chostau gofal – sut maen nhw’n gweithio

Hyd yn oed os ydych wedi talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol gydol eich oes, mae’n bosibl y bydd rhaid i chi gyfrannu rhywbeth at gost eich gofal hirdymor. Darllenwch ein canllaw i gael gwybod sut y cyfrifir y costau ac a fydd angen i chi dalu.

Cyfrifo faint y byddwch yn ei dalu am ofal hirdymor

Mae cyfraniadau Yswiriant Gwladol yn mynd tuag at bethau fel eich Pensiwn y Wladwriaeth ond nid ydynt yn cyfrif tuag at gostau gofal cymdeithasol. Rheolir y math hwn o ofal gan eich awdurdod lleol. Dyma pam mae’n rhaid i chi ymgeisio’n uniongyrchol i’r awdurdod lleol os byddwch angen help i dalu am ofal hirdymor.

Bydd eich awdurdod lleol (neu’ch Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon) yn cynnal asesiad o anghenion gofal yn gyntaf er mwyn canfod pa gymorth sydd ei angen arnoch.

Y cam nesaf yw dod i ddeall pwy sy’n mynd i dalu. Gallai’ch awdurdod lleol dalu am y cyfan ohonynt, am rywfaint ohonynt neu ddim o gwbl.

Penderfynir ar eich cyfraniad at gost eich gofal ar ôl asesiad ariannol, a elwir yn brawf modd.

Sut mae prawf modd yn gweithio

Mae prawf modd yn edrych ar:

  • eich incwm rheolaidd – fel pensiynau, budd-daliadau neu enillion
  • cyfalaf – fel cynilion arian a buddsoddiadau, tir ac eiddo (gan gynnwys eiddo tramor), ac asedau busnes

Os bydd eich incwm a chyfalaf yn uwch na swm penodol, bydd yn rhaid i chi gyfrannu tuag at eich costau gofal.

Os ydych yn berchennog cartref

Os ydych yn berchen ar eich cartref eich hun, mae’n bosibl y caiff ei werth ei gyfrif fel cyfalaf ar ôl 12 wythnos os byddwch yn symud yn barhaol i gartref nyrsio neu ofal preswyl.

Fodd bynnag, ni fydd eich cartref yn cael ei gyfrif fel cyfalaf os oes unrhyw un o’r bobl ganlynol yn byw yno o hyd. Maent yn cynnwys:

  • eich gŵr, eich gwraig, eich partner neu’ch partner sifil
  • perthynas agos sy’n 60 neu’n hŷn, neu’n analluog
  • perthynas agos dan 16 oed yr ydych yn gyfreithiol atebol i’w gynnal
  • eich cyn ŵr, eich cyn wraig, eich cyn bartner sifil neu’ch cyn bartner os yw’n unig riant

Efallai bydd eich awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol yn dewis peidio â chyfrif eich cartref yn gyfalaf mewn amgylchiadau eraill, er enghraifft os yw’ch gofalwr yn byw yno.

Profion modd ar gyfer gwahanol fathau o ofal

Prawf modd Gofal Preswyl

Os ydych yn symud i gartref gofal a bod gennych fwy na’r symiau a nodir yn y tabl isod, bydd yn rhaid i chi dalu holl ffioedd y cartref gofal fel arfer.

Mae’r trothwy hwn yn cynnwys gwerth eich eiddo oni bai bod eich partner neu ddibynnydd arall yn dal i fyw yno.

Prawf modd Gofal Cartref

Gallwch wynebu costau am eich gwasanaethau gofal cartref os oes gennych chi fwy na’r symiau a nodir yn y tablau isod.

Ni ystyrir gwerth eich cartref wrth gyfrifo faint mae’n rhaid i chi ei dalu.

Sut mae’ch asedau a’ch cynilion yn effeithio ar bwy sy’n talu am ofal cartref

Rhanbarth Mae’r awdurdod lleol neu’r ymddiriedolaeth leol yn helpu i dalu am gostau gofal os oes gennych asedau a chynilion sydd*
Lloegr yn llai na £23,250
Yr Alban yn llai na £25,250
Cymru** yn llai na £23,750
Gogledd Iwerddon yn llai na £23,250

*Mae’n bosibl y bydd eich awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol yn dal i gymryd rhywfaint o’ch incwm, os ydych o dan y cyfyngiadau hyn.

**O fis Ebrill 2017, bydd y terfyn hwn yn codi i £30,000 yng nghymru a disgwylir iddogodi ymhellach yn y dyfodol.

Talu am ofal hirdymor lle rydych yn byw

Mae’r mwyafswm y mae’n rhaid i rywun ei gyfrannu tuag at ei ofal yn amrywio ledled y DU. Er enghraifft, yn yr Alban mae’r gofal personol a gewch mewn cartref gofal yn rhad ac am ddim os ydych dros 65 oed.

Cael gwared ar asedau i osgoi talu am ofal

Astudiaeth achos

“Roedd Dad yn poeni’n ofnadwy y byddai’n rhaid iddo werthu’r tŷ pan aeth Mam i gartref gofal oherwydd ei Alzheimers. Ond am ei fod yn dal i fyw yn y cartref teuluol, nid oedd y cyngor wedi cynnwys y tŷ yn ei gyfrifiadau.” – Fiona

Weithiau, mae rhywun yn trosglwyddo buddsoddiadau neu weithredoedd eiddo’n fwriadol i rywun arall, fel aelod o’r teulu, er mwyn bod islaw’r trothwy ac osgoi talu cost lawn ei ofal. Yr enw ar hyn yw ‘amddifadu o asedau’. Fodd bynnag, nid yw gwneud hyn yn golygu o reidrwydd y bydd yr asedau hynny’n cael eu diystyru mewn prawf modd. Felly cyn ichi wneud unrhyw benderfyniadau mawr, holwch gynghorwr ariannol annibynnol am gyngor.

Ceisiwch asesiad o anghenion gofal

Hyd yn oed os byddwch yn credu nad yw’ch anghenion gofal yn ddigon pwysig neu fod eich incwm a’ch cynilion yn rhy uchel i fod yn gymwys am gyllid, cofiwch gael asesiad o’ch anghenion gofal.

Bydd yr asesiad yn rhoi’r cyfle i chi drafod eich anghenion gyda gweithiwr iechyd neu ofal cymdeithasol proffesiynol a all roi gwybod i chi pa gymorth sydd ar gael.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?