Profion modd i gael cymorth gyda chostau gofal – sut maen nhw’n gweithio

Hyd yn oed os ydych wedi talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol gydol eich oes, mae’n bosibl y bydd rhaid i chi gyfrannu rhywbeth at gost eich gofal hirdymor. Darllenwch ein canllaw i gael gwybod sut y cyfrifir y costau ac a fydd angen i chi dalu.

Gweithio allan pwy sy’n mynd i dalu am ofal hirdymor

Mae cyfraniadau Yswiriant Gwladol yn mynd tuag at bethau fel eich Pensiwn y Wladwriaeth ond nid ydynt yn cyfrif tuag at gostau gofal cymdeithasol.

Rheolir y math hwn o ofal gan eich awdurdod lleol, felly mae’n rhaid i chi ymgeisio’n uniongyrchol atynt os byddwch angen help i dalu am ofal hirdymor.

Bydd eich awdurdod lleol (neu’ch Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon) yn cynnal asesiad o anghenion gofal yn gyntaf er mwyn canfod pa gymorth sydd ei angen arnoch.

Y cam nesaf yw dod i ddeall pwy sy’n mynd i dalu. Gallai’ch awdurdod lleol dalu am y cyfan ohonynt, am rywfaint ohonynt neu ddim o gwbl.

Penderfynir ar eich cyfraniad at gost eich gofal ar ôl asesiad ariannol, a elwir yn brawf modd.

Sut mae prawf modd yn gweithio

Mae prawf modd yn edrych ar:

  • eich incwm rheolaidd – fel pensiynau, budd-daliadau neu enillion
  • eich cyfalaf – fel cynilion arian a buddsoddiadau, tir ac eiddo (gan gynnwys eiddo tramor), ac asedau busnes

Os bydd eich incwm a chyfalaf yn uwch na swm penodol, bydd yn rhaid i chi gyfrannu tuag at eich costau gofal.

Os ydych yn berchennog cartref

Os ydych yn berchen ar eich cartref eich hun, mae’n bosibl y caiff ei werth ei gyfrif fel cyfalaf ar ôl 12 wythnos os byddwch yn symud yn barhaol i gartref gofal.

Fodd bynnag, ni fydd eich cartref yn cael ei gyfrif fel cyfalaf os oes unrhyw un o’r bobl ganlynol yn byw yno o hyd.

Maent yn cynnwys:

  • eich gŵr, eich gwraig, eich partner neu’ch partner sifil
  • perthynas agos sy’n 60 neu’n hŷn, neu’n analluog
  • perthynas agos dan 16 oed yr ydych yn gyfreithiol atebol i’w gynnal
  • eich cyn ŵr, eich cyn wraig, eich cyn bartner sifil neu’ch cyn bartner os yw’n unig riant

Efallai bydd eich awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol yn dewis peidio â chyfrif eich cartref yn gyfalaf mewn amgylchiadau eraill, er enghraifft os yw’ch gofalwr blaenorol yn byw yno a bod ef neu hi yn ildio ei gartref neu ei chartref i ofalu amdanoch.

Os ydych yn symud i gartref gofal ac yn penderfynu gosod eich eiddo, yna ystyrir ei werth fel cyfalaf ond anwybyddir yr incwm rhent fel incwm ond gallai gael ei dalu i’r awdurdod lleol i leihau eich dyled os ydych yn cymryd rhan mewn cytundeb talu gohiriedig.

**

Profion modd ar gyfer gwahanol fathau o ofal

Prawf modd cartref gofal

Os ydych yn symud i gartref gofal a bod gennych fwy na’r symiau a nodir yn y tabl isod, bydd yn rhaid i chi dalu holl ffioedd y cartref gofal fel arfer.

Mae’r trothwy hwn yn cynnwys gwerth eich eiddo oni bai bod eich partner neu ddibynnydd arall yn dal i fyw yno.

Os yw’r prawf modd yn datgelu y dylai’r awdurdod lleol dalu am eich lle mewn cartref gofal, bydd yn rhaid i chi gyfrannu’r cyfan o’ch incwm ac eithrio ychydig o arian y cewch ei gadw ar gyfer treuliau personol.

Prawf modd Gofal Cartref

Gallwch wynebu costau am eich gwasanaethau gofal cartref os oes gennych chi fwy na’r symiau a nodir yn y tablau isod.

Ni ystyrir gwerth eich cartref wrth gyfrifo faint mae’n rhaid i chi ei dalu.

Dylai pob awdurdod lleol gyhoeddi ei bolisi codi tâl a sicrhau bod y polisi hwnnw’n cael ei gyhoeddi, sut maent yn gweithio allan faint i’w godi a faint o isafswm incwm y cewch ei gadw er eich dibenion eich hun.

A oes raid ichi gyfrannu at gostau gofal eich partner?

Nid yw eich cynilion yn cael eu hystyried os ydynt yn cael eu cadw ar wahan. Fodd bynnag, os yw hynny mewn cyfrif ar y cyd gyda’ch partner, yna gallai gael ei ystyried. I osgoi hyn mae rhai pobl yn rhannu arian cyn eu hasesiad ariannol.

Gall gwneud hynny olygu na fydd gennych gymaint i’w wario ar ofal os oes gan yr unigolyn sy’n symud i gartref gofal fwy o gynilion uwchben y terfyn.

Os byddwch yn penderfynu rhannu arian, yn gyfreithiol mae’r ddau ohonoch yn berchen ar hanner cyfrif ar y cyd, felly byddai rhannu’r arian yn ei hanner yn briodol.

Dyma enghraifft i chi ar gyfer Lloegr:

Os oes gan gwpl £50,000 mewn cyfrif ar y cyd a bod un ohonynt yn mynd i gartref gofal.

Yna mae’r sawl sydd yn y cartref gofal yn cael ei asesu fel rhywun sy’n berchen ar hanner y swm, sef £25,000. (50% o £50,000).

Mae hyn £1,750 uwchben y terfyn cyfalaf uchaf (£25,000 - £23,250).

Felly, rhaid gwario £3,500 o’r cyfrif ar y cyd cyn i’r cyfanswm ostwng i £23,250 (50% o £46,500) ar eu cyfer.

Yn yr achos hwn, byddai rhannu’r arian ymlaen llaw yn golygu mai dim ond £1,750 sydd angen iddynt ei wario yn hytrach na £3,500. Ac mae’r partner yn cadw’r cyfan o’i £25,000 ef neu hi. Byddai’r arbedion posib yn uwch os ydych ymhellach dros y trothwy cynilion.

Pam fod ble yr ydych yn byw yn effeithio ar faint y byddwch yn ei dalu am ofal

Mae’r uchafswm sy’n rhaid i chi ei dalu tuag at eich gofal yn amrywio, yn dibynnu ymhle yn y DU yr ydych yn byw.

Gellir rhannu’r gost o fyw mewn gofal preswyl yn:

  • eich costau gofal
  • gostau gwesty, yn cynnwys cost llety a bwyd

Mae costau gofal yn amrywio ledled y Deyrnas Unedig.

Mae’r gost fel arfer yn uwch ble mae costau cyflogaeth ac eiddo yn fwy costus.

Yn yr Alban, fe gewch gyfraniad gofal personol tuag at eich costau gofal personol os ydych yn hŷn na 65.

Gallwch ddysgu sut mae’ch awdurdod lleol yn codi costau am y gwasanaethau gofal.

Chwiliwch am eich cyngor lleol ar wefan GOV.UK

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, chwiliwch am eich Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol leol ar wefan nidirect

Cael gwared ar asedau i osgoi talu am ofal

Astudiaeth achos

“Roedd Dad yn poeni’n ofnadwy y byddai’n rhaid iddo werthu’r tŷ pan aeth Mam i gartref gofal oherwydd ei Alzheimers. Ond am ei fod yn dal i fyw yn y cartref teuluol, nid oedd y cyngor wedi cynnwys y tŷ yn ei gyfrifiadau.”– Fiona

Weithiau, mae rhywun yn trosglwyddo buddsoddiadau neu weithredoedd eiddo’n fwriadol i rywun arall, fel aelod o’r teulu, er mwyn bod islaw’r trothwy ac osgoi talu cost lawn ei ofal. Yr enw ar hyn yw amddifadu asedau.

Fodd bynnag, nid yw gwneud hyn yn golygu o reidrwydd y bydd yr asedau hynny’n cael eu diystyru mewn prawf modd. Mae’r awdurdod lleol yn debygol o’ch trin chi fel rhywun sydd yn berchen ar yr asedau o hyd. Gelwir hyn yn ‘gyfalaf tybiannol’ ac ni fyddech yn gymwys i gael cymorth hyd nes y byddwch wedi talu digon o gostau gofal i wagio eich cyfalaf tybiannol hyd at y terfyn prawf modd.

Ystyriaeth arall yw a fydd y cartref gofal y mae’r awdurdod lleol yn fodlon talu amdano mor braf â’r hyn y byddech yn ei ddewis pe byddech yn talu’n breifat.

Os oes gennych chi gynilion a chyfalaf a’ch bod yn dymuno cyfrifo’r ffordd orau o dalu am ofal, dylech gael cyngor gan gynghorydd ariannol annibynnol.

Pam ei bod hi’n bwysig i gael asesiad o anghenion gofal

Hyd yn oed os byddwch yn credu nad yw’ch anghenion gofal yn ddigon pwysig neu fod eich incwm a’ch cynilion yn rhy uchel i fod yn gymwys am gymorth ariannol, cofiwch gael asesiad o’ch anghenion gofal.

Mae hi hefyd yn bwysig os credwch y gallai eich cyfalaf ostwng cyn hir i lefel ble byddech yn cael cymorth. Os felly, dylech sicrhau eich bod yn cael y cymorth sydd ei angen arnoch yn unol â’r asesiad ac y byddai’r awdurdod lleol yn fodlon talu amdano pan ddaw hi’n amser gwneud hynny. Neu, os ydych mewn cartref gofal, byddent yn parhau i’ch cadw ar gyfraddau awdurdod lleol.

Bydd yr asesiad yn rhoi’r cyfle i chi drafod eich anghenion gyda gweithiwr iechyd neu ofal cymdeithasol proffesiynol a all roi gwybod i chi pa gymorth sydd ar gael.

Am ragor o help annibynnol am ddim ynglŷn â hyn, gallwch ffonio FirstStop Advice ar: 0800 377 7070 (dydd Llun i ddydd Gwener, 9am – 5pm).

Neu anfonwch e-bost atynt ar: info@firststopadvice.org.uk.

Darllenwch ein canllaw ar Sut mae asesiad anghenion awdurdod lleol yn gweithio

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?