Ymddeoliad – pam ddylwn i gael cyngor?

Pan fyddwch yn nesáu at ymddeol, bydd gennych lawer o benderfyniadau i’w gwneud, yn arbennig felly sut i drosi eich pot neu gronfa bensiwn yn incwm ymddeoliad. Yn y canllaw hwn rydym yn esbonio pam y dylech gael help a ble i ddod o hyd iddo.

Pam cael help?

Oni bai eich bod mewn cynllun pensiwn sy’n talu incwm i chi yn seiliedig ar eich cyflog wedi ei chi ymddeol, rydych yn fwyaf tebygol o fod yn cynilo mewn cynllun sy’n eich darparu â swm o arian (a elwir yn bot/cronfa bensiwn). Os felly, bydd yn rhaid i chi benderfynu sut ydych chi’n mynd i ddefnyddio’ch pot pensiwn i ddarparu incwm pan fyddwch yn ymddeol. Mae sawl opsiwn ar gael, rhai yn fwy cymhleth nag eraill, ond nid yw penderfynu beth sy’n iawn i chi yn gwbl syml.

Ond hyd yn oed cyn i chi gyrraedd y cam hwnnw, mae yna gwestiynau anodd y gallech fod angen cymorth i’w hateb, fel a allwch chi fforddio ymddeol? A ddylech ddod â’ch holl botiau pensiwn ynghyd? Faint fydd eich pensiwn y wladwriaeth?

Rheolau newydd ar gyfer cael mynediad at eich pensiwn

Yn y gorffennol, wedi i chi gymryd eich arian parod di-dreth o’ch cronfa bensiwn, roedd yn rhaid i chi ddefnyddio’r gweddill i brynu blwydd-dal a fyddai’n rhoi incwm gwarantedig i chi am weddill eich oes.

Fodd bynnag, o fis Ebrill 2015 ymlaen os ydych chi’n 55 oed neu’n hŷn, golyga rheolau newydd y gallwch ddefnyddio’ch cronfa bensiwn fel y mynnwch. Gyda rhagor o ryddid daw mwy o ddewis ac efallai y bydd llawer o bobl angen cyngor ariannol proffesiynol i’w cynorthwyo i benderfynu beth i’w wneud gyda’u cronfa.

Hyd yn oed os nad ydych erioed wedi cael cyngor ariannol o’r blaen, mae’n debyg mai dyma’r amser i wneud hynny. Oni bai eich bod yn bendant iawn ynglŷn â’r hyn a ddymunwch ei wneud, efallai mai cymryd cyngor fyddai’r penderfyniad ariannol doethaf a wnewch yn eich bywyd.

Darllenwch ein canllaw Opsiynau ar gyfer defnyddio’ch cronfa bensiwn i gael gwybod rhagor am eich dewisiadau.

Ceisiwch ychydig o gymorth yn rhad ac am ddim yn gyntaf

Fodd bynnag, cyn i chi weld cynghorydd ariannol sicrhewch eich bod yn manteisio ar eich sesiwn cyngor ar bensiwn rhad ac am ddim gyda Pension Wise. Mae Pension Wise yn wasanaeth rhad ac am ddim gan y llywodraeth sy’n rhoi cymorth i chi ddeall yr hyn allwch chi ei wneud gyda’ch cronfa bensiwn a goblygiadau treth y gwahanol ddewisiadau sydd ar gael i chi.

Yna, gallwch ddefnyddio’r wybodaeth hon i ddeall mwy am eich sefyllfa ariannol eich hun a pha gwestiynau ddylech chi ofyn i’ch cynghorydd os ydych chi’n defnyddio un.

Gallwch ddysgu rhagor am beth yw Pension Wise a sut i’w ddefnyddio yn ein canllaw.

Pa fath o gyngor allwch chi ei gael?

Os byddwch chi’n penderfynu mynd ymlaen a chael cyngor ariannol, mae’n bwysig deall pa fath o wasanaeth ydych chi’n ei gael oherwydd, er mawr ddryswch, ni fydd pob math o gyngor ariannol yn rhoi’r un lefel o ddiogelwch i chi.

Mae yna ddigon o wybodaeth a help ar gael ynghylch cynnyrch ymddeoliad, ond ni fydd hyn o reidrwydd yn gyngor ariannol personol i chi.

Gyda chyngor ariannol personol bydd eich cynghorydd yn mynd trwy broses canfod ffeithiau gyda chi i gasglu gwybodaeth amdanoch. Yna mae’n defnyddio’r wybodaeth hon i asesu eich hamgylchiadau ac i roi argymhelliad personol i chi am y camau y dylech eu cymryd yn ei farn ef. Rhaid i unrhyw gamau a argymhella fod yn addas ar eich cyfer chi. Os na fydd hyn yn wir, mae gennych amddiffyniad cyfreithiol a gallwch gwyno am gamwerthu i’r cwmni mae’r cynghorydd yn gweithio iddo. Os gwrthodir eich cwyn, gallwch ei chyfeirio at Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol.

Mwy o ddewis, llai o risg

Serch hynny, mae cael cyngor ariannol yn golygu mwy na dim ond gallu gwneud cwyn os aiff pethau o chwith. Mae gan gynghorwyr ariannol sy’n rhoi cyngor ariannol personol fynediad at ystod fwy eang o ddewisiadau nag y gallech gael mynediad atynt o ddifrif ar eich pen eich hun. Mae gan y cynghorydd arbenigedd a chymwysterau yn y maes y mae arnoch angen cyngor arno.

Rydych yn cael yr hyn yr ydych yn talu amdano

Rhaid talu am gyngor ariannol personol. Rhaid i gynghorwyr roi gwybod i chi faint fydd y cyngor yn ei gostio a beth sy’n gynwysedig cyn i chi fwrw ymlaen. Trwy ddefnyddio gweithiwr cymwys, rydych chi’n talu rhywun i’ch helpu i osgoi gwneud camgymeriadau drud ac a allai newid eich bywyd.

Os byddwch yn penderfynu prynu’n uniongyrchol heb gyngor dylech wirio faint mae hyn yn ei gostio i chi. Efallai na fyddech yn arbed arian trwy brynu heb gael cyngor gan fod ffioedd canolwr neu frocer yn aml wedi eu cuddio mewn taliadau cynnyrch ac nid ydynt yn amlwg bob tro. Hyd yn oed os byddwch yn prynu’n uniongyrchol gan ddarparwr, efallai y bydd yna daliadau cynnyrch cudd sy’n golygu nad ydych yn talu llawer llai na phe byddech wedi cael cyngor.

Dylech o leiaf gymharu’r costau o brynu’n uniongyrchol gyda chostau cael cyngor cyn i chi wneud penderfyniad terfynol.

Sut ydych chi’n talu am gyngor ariannol?

Yn dilyn newidiadau i’r rheolau o ran sut all cynghorwyr ariannol godi tâl am gyngor ymddeoliad, gallwch nawr dalu am gyngor trwy ffi yn hytrach na chomisiwn.

Rhaid i’ch cynghorydd roi gwybodaeth i chi ar y ffioedd mae’n eu codi cyn i chi ymrwymo i dderbyn ei gyngor. Mae’n bwysig eich bod yn cytuno ymlaen llaw gyda’ch cynghorydd ar y math o gyngor y bydd yn ei ddarparu er mwyn gallu rhoi amcangyfrif cywir i chi o faint ydych chi’n debygol o’i dalu ar y cyfan am y cyngor. Os ydych chi’n amwys neu’n aneglur am eich anghenion, mae’n ei gwneud yn anoddach iddo gyfrifo faint o waith fydd ei angen.

Gallwch ofyn i’r cynghorydd fanylu ar y ffioedd er mwyn i chi fedru deall yn union beth fydd natur y gwaith a wneir ganddo ar eich rhan. Cofiwch hefyd gadw cost y cyngor mewn persbectif. Os bydd cyngor da yn helpu i ddatrys problem ddyrys a allai yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol am flynyddoedd i ddod, bydd yn arian gwerth ei wario.

Am ragor o wybodaeth gweler ein canllaw ar ffioedd cynghorydd ariannol.

Dewis cynghorydd ariannol

Mae cynghorwyr ariannol sy’n darparu cyngor ariannol personol ar opsiynau ymddeol wedi eu dosbarthu naill ai’n annibynnol neu gyfyngedig.

Nid yw Cynghorwyr ariannol annibynnol (IFAs) wedi eu cyfyngu o ran y mathau o gynnyrch y gallant argymell na’r darparwyr a’u cynnyrch a gynigiant. Ar y llaw arall gall cynghorwyr cyfyngedig un ai fod wedi eu cyfyngu o ran yr ystod o gynnyrch, neu’r nifer o ddarparwyr a ddewisant ohonynt.

Y cwestiwn allweddol i ofyn i’ch cynghorydd yw a yw’n cynnig gwasanaeth sy’n adlewyrchu’r farchnad gyfan. Mae hyn yn golygu pa bynnag gynnyrch neu wasanaeth sy’n cael ei argymell, gall eich cynghorydd ddewis o ddetholiad o ddarparwyr cynnyrch yn y farchnad benodol honno ac nid dim ond un neu ddau. Felly gallwch fod yn sicr eich bod yn cael y dewis ehangaf posib.

Sut i ddod o hyd i gynghorydd ariannol sy’n arbenigo mewn cyngor ar ymddeoliad

Gallwch ddod o hyd i gynghorwyr ariannol cofrestredig yr FCA sy’n arbenigo mewn cynllunio ar gyfer ymddeoliad yn ein Cyfeirlyfr cynghorwyr ymddeoliad.