Prynu cartref: sut i osgoi'r camgymeriadau mwyaf cyffredin

Mae’n werth gwybod beth y dylech gadw golwg amdanynt - a beth i’w osgoi - wrth brynu cartref. Darllenwch ein canllaw i ganfod pa eiddo nad yw darparwyr benthyciadau yn eu hoffi a pha broblemau y dylech gadw golwg amdanynt.

Rhestr o eiddo nad yw darparwyr benthyciadau bob amser yn eu hoffi

  • Cartrefi o adeiladwaith anarferol. Unrhyw adeilad nad yw o adeiladwaith bric a morter safonol. Mae cartrefi yn dal i fodoli sydd wedi’u hadeiladu o blethwaith a dwb, cob, concrid neu fframweithiau coed sydd weithiau wedi’u gorchuddio gyda sment asbestos
  • Fflatiau uchel. Er enghraifft, cyn fflatiau cyngor mewn blociau twr, yn enwedig os oes ganddynt broblemau gyda chynnal a chadw lifft neu ble mae rhan fwyaf y fflatiau eraill yn dal yn nwylo’r awdurdod lleol
  • Fflatiau dros siopau, bwytai a swyddfeydd. Unrhyw eiddo ble gallai pobl eraill gael yr hawl i gael mynediad i’ch eiddo. Mae eiddo fel hyn hefyd yn anodd eu prisio
  • Lesddaliadau byr. Mae fflatiau yn aml yn cael eu gwerthu ar lesddaliad sy’n golygu mai dim ond am nifer benodol o flynyddoedd y byddwch chi’n berchen arni. Gall lesddaliadau o 80 mlynedd neu lai fod yn broblem felly edrychwch ar ehangu ar y lesddaliad cyn i chi brynu. Canfod mwy yn Lesddaliad neu rydd-ddaliad – y goblygiadau ariannol
  • Cartrefi a adeiledir o’r newydd. Mae darparwyr benthyciadau yn aml yn prisio eiddo a adeiledir o’r newydd yn is na’r pris gofyn sy’n golygu y bydd angen blaendal mwy arnoch chi. Gallai’r datblygwr gynnig bargeinion arbennig i helpu. Gweler ein hadran cynlluniau tai fforddiadwy
  • Safleoedd tir llwyd. Gall eiddo a adeiladwyd ar hen dir diwydiannol fod yn anodd gan y gallent fod wedi’u halogi. Bydd angen i’ch cyfreithiwr wirio’r tystysgrifau i brofi bod yr eiddo wedi’i ddadhalogi
  • Rhy agos at y môr. Gall erydiad arfordirol arwain at eich cartref newydd yn dod yn beryglus o agos at ymyl y clogwyn
  • Cartrefi â chymeriad. Gallai goleudai, melinau gwynt, ysgolion a thafarndai wedi’u trosi fod angen morgais gan fenthyciwr arbenigol
  • Eiddo rhestredig Gradd 1 a thai to gwellt. Mae cost atgyweiriadau ac ailadeiladu yn eu gwneud yn llai deniadol i fenthycwyr prif ffrwd sydd hefyd yn poeni am risg o dân

Problemau posibl i gadw golwg amdanynt wrth edrych ar eiddo

Pan fyddwch chi’n edrych am dŷ, cofiwch efallai nad yw’r eiddo cystal ag ydyw ar yr olwg gyntaf.

Osgowch broblemau drud trwy edrych y tu hwnt i’r addurn. Efallai y bydd biliau atgyweirio, problemau cudd megis lleithder, materion trydanol diffygiol, neu hyd yn oed gymdogion swnllyd, a allai gyfrannu at gostau uwch ac ymdrech ychwanegol ar ôl i chi symud i mewn.

Y tu fewn i’r eiddo

Gwiriwch am broblemau a allai fod yn ddrud i’w trwsio megis:

  • Teils to coll
  • Toiled yn fflysio yn wan
  • Cafnau diffygiol
  • Lleithder
  • Fframiau ffenestr pwdr

Os oes gennych ffrind, aelod o’r teulu neu adeiladwr y gallwch ymddiried ynddo sy’n gyfarwydd â thrwsio eiddo, ewch â hwy gyda chi i ymweld â’r eiddo.

Bydd adeiladwr yn rhoi syniad i chi o faint y bydd yn costio i drwsio unrhyw broblemau amlwg. Wedyn gallwch ddefnyddio hyn fel offeryn bargeinio i ofyn i’r gwerthwr ostwng y pris.

Peidiwch â bod ofn gofyn beth yw oedran y gwifrau a’r to neu pa bryd y cafodd y boeler ei osod a pha bryd y cafodd unrhyw adnewyddiadau eu gwneud.

Gwybod pa gwestiynau i’w gofyn i’r gwerthwr eiddo a’r syrfëwr yn ein Canllaw Pwy ydi Pwy (PDF 3MB).
Defnyddiwch ein rhestr Deall Jargon (PDF 217KB) sy’n egluro termau cymhleth.

Y tu allan i’r eiddo

  • Ymsuddiant. Edrychwch y tu allan i’r eiddo. A oes coed mawr yn tyfu gerllaw, a allai o bosibl achosi problemau ymsuddiant?
  • Cymdogion swnllyd. Gofynnwch i’r gwerthwyr a oes unrhyw broblemau wedi bod gyda’r cymdogion. Os ydych chi’n edrych ar fflat, gofynnwch a oes gan y cymdogion uwchlaw loriau pren, neu ba sŵn posibl a allai fodoli
  • Llifogydd. A yw’r eiddo mewn ardal sy’n dioddef o lifogydd? Mae yswiriant adeilad ar gyfer cartrefi sydd wedi dioddef llifogydd yn ddrud ac fe allai fod yn anodd ei gael. Os na allwch gael yswiriant, yna ni chewch forgais
  • Ymwelwch ar wahanol adegau’r dydd. Gallai eich stryd fod yn dawel iawn yng nghanol y dydd ond yn swnllyd ac yn brysur yn ystod oriau brig
  • Trwyddedau parcio. A fyddwch chi angen trwydded i barcio yno? A yw’n anodd dod o hyd i le barcio os nad oes gennych le parcio oddi ar y stryd neu garej?
  • Gwiriwch yr ardal gyfagos. Edrychwch ar gyflwr y strydoedd gerllaw, y tafarndai a’r siopau er mwyn cael teimlad o’r ardal
Dysgu mwy am arolygon.
Edrychwch ar wefan Asiantaeth yr Amgylchedd i weld pa eiddo sydd yn yr ardaloedd dan risg o lifogydd.

Eich cam nesaf

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?