Rhannu cartref y teulu a morgais wrth ysgaru neu ddiddymu os ydych yn rhentu

Efallai y bydd un neu ddau ohonoch yn dymuno parhau i rentu eich cartref ar ôl i chi wahanu, yn enwedig os yw’n gyfleus ar gyfer gwaith, ysgol eich plant, neu ei fod yn agos at ffrindiau neu deulu. Bydd yr hyn sydd angen i chi ei wneud a beth yw eich dewisiadau yn dibynnu ar eich cytundeb tenantiaeth ac a ydych chi’n rhentu gan landlord preifat neu gymdeithasol.

Sicrhau’r hawliau i’ch cartref

Os ydych yn newid amodau’ch tenantiaeth, sicrhewch fod y landlord yn cytuno i hyn yn ysgrifenedig cyn i chi derfynu’ch tenantiaeth bresennol. Unwaith y byddwch chi wedi terfynu’ch tenantiaeth, ni fydd gennych chi hawl i aros yn yr eiddo.

Mae’r erthygl wedi ei hanelu at gyplau sy’n ceisio penderfynu beth i’w wneud ynglŷn â chartref y teulu a rentir, wrth iddynt ysgaru neu ddiddymu eu partneriaeth sifil. Os ydych chi yn y camau cynnar o wahanu ac eisiau rhywfaint o wybodaeth am ddiogelu eich hawliau i fyw yn y cartref, darllenwch ein canllaw Diogelu eich hawliau perchnogaeth cartref yn ystod ysgariad neu ddiddymiad os ydych yn rhentu.

Cael cyngor arbenigol

Yn gyffredinol mae’n llawer gwell os gallwch gytuno gyda’ch cyn bartner (gŵr, gwraig neu bartner sifil) beth fyddwch chi’n ei wneud ynglŷn â’ch cartref a rentir. Fodd bynnag, gall fod yna oblygiadau hirdymor nad ydych yn ymwybodol ohonynt os ceisiwch gytuno ar bethau ar eich pennau eich hunain. Mae’n syniad da ceisio cyngor gan elusen dai (yn ogystal â chyfreithiwr teulu).

Rhannu’r cartref teuluol drwy gyfryngu

Os nad ydych chi a’ch cyn bartner yn cytuno ynglŷn â’r hyn ddylai ddigwydd – efallai os yw’r ddau ohonoch ar gytundeb tenantiaeth – dylech ystyried defnyddio cyfryngwr – sy’n drydydd parti diduedd. Gallwch ddod o hyd i gyfryngwr:

Beth all y llys ei benderfynu

Er nad yw’r rhan fwyaf o gyplau sy’n ysgaru neu’n diddymu eu partneriaeth sifil yn mynd i wrandawiad llys llawn i setlo anghydfodau ariannol, mae’n syniad da cael dealltwriaeth o beth allai’r llysoedd ei benderfynu am eich cartref a rentir.

Gallai’r llysoedd orchymyn i’r denantiaeth gael ei throsglwyddo o’r tenant i’r cyn bartner. Os oes gennych chi blant, yn enwedig os ydynt yn ifanc, bydd penderfynu lle byddant yn byw yn ystyriaeth bwysig wrth gyrraedd setliad ariannol.

Beth yw’ch dewisiadau os mai chi yw’r unig denant?

Os yw’r denantiaeth yn eich enw chi yn unig ac nid ydych yn dymuno aros yn yr eiddo, efallai y gallech chi ei drosglwyddo i’ch cyn bartner. Ond bydd hyn yn dibynnu ar nifer o ffactorau, yn cynnwys y math o denantiaeth sydd gennych chi.

Os dymunwch aros ac mae’ch cyn bartner yn cytuno i symud allan, gallwch barhau i fyw yno. Ond rhaid i chi sicrhau y gallwch fforddio i dalu’r rhent ar eich pen eich hun.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord preifat

Efallai y bydd un ohonoch yn dymuno parhau i fyw yn yr eiddo. Gallech ofyn i’ch landlord a ellir trosglwyddo’r denantiaeth neu a ellir creu tenantiaeth newydd. Fel arall, gallech wneud cais i’r llys i’r denantiaeth gael ei throsglwyddo.

Os llwyddwch i ddod i gytundeb gyda’ch landlord, y peth gorau yn aml yw ffurfio tenantiaeth newydd. Fodd bynnag, ceisiwch gyngor cyfreithiol cyn trosglwyddo neu ildio tenantiaeth oherwydd gallech fod yn ildio hawliau gwerthfawr.

Rhowch bopeth a gytunoch ar lafar gyda’ch landlord i lawr ar bapur – gall e-bost neu neges destun fod yn ddigonol. Mae’n bwysig i chi wneud hyn; neu gallech gael eich cyhuddo o droi’ch cefn ar y denantiaeth a gofyn i chi dalu’r rhent ar ôl i chi symud allan.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord cymdeithasol

Efallai y bydd gennych hawl i drosglwyddo’r denantiaeth i’ch cyn bartner. Os na fydd eich landlord cymdeithasol – cymdeithas dai, cwmni cydweithredol tai, Y Weithrediaeth Dai, awdurdod lleol – yn cytuno, efallai gall eich partner gael gorchymyn llys.

Yn yr Alban, yn ddibynnol ar y math o denantiaeth sydd gennych chi, efallai y bydd gennych hawl i drosglwyddo’r denantiaeth i’ch gŵr, gwraig neu bartner sifil. Os oes gennych chi denantiaeth ddiogel neu ddiogel fer, gallwch ei throsglwyddo i unrhyw un sydd wedi byw gyda chi ac sydd wedi defnyddio’r eiddo fel ei brif neu phrif gartref dros y chwe mis diwethaf neu fwy. Rhaid i chi ysgrifennu at y landlord a gofyn am ei ganiatâd. Fodd bynnag, ni all wrthod oni bai bod rheswm digonol (er enghraifft, ei fod eisoes wedi cychwyn achos o’ch taflu allan yn eich erbyn). Os bydd yn gwrthod, efallai y gallwch gael gorchymyn llys.

Gallech fod yn ildio hawliau gwerthfawr iawn drwy drosglwyddo tenantiaeth, felly ceisiwch gyngor cyn gwneud dim.

Beth yw’r dewisiadau os yw enw’r ddau ohonoch ar y cytundeb rhentu?

Os yw enw’r ddau ohonoch ar y cytundeb tenantiaeth, mae’r ddau ohonoch yn gyfrifol am dalu’r rhent i gyd tan ddiwedd y denantiaeth. Ceisiwch gytuno ar beth ydych am ei wneud.

  • Efallai y cytunwch y bydd un ohonoch yn symud allan a throsglwyddir y denantiaeth drosodd yn enw’r partner arall yn unig.
  • Efallai y penderfynwch y bydd y ddau ohonoch yn symud allan ac y byddwch yn terfynu’r cytundeb tenantiaeth.

Gall y naill neu’r llall ohonoch roi rhybudd i’r landlord i ddirwyn y denantiaeth i ben (oni bai ei bod yn un tymor sefydlog), a gall hynny fod yn broblem os yw’ch gwahaniad yn un chwerw.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord preifat

Efallai y bydd un ohonoch yn dymuno parhau i fyw yn yr eiddo, ond ni fyddwch yn medru gwneud hyn o bosib ar ôl eich ysgariad neu ddiddymiad, oni bai bod y denantiaeth yn parhau mewn grym neu y trosglwyddwyd y denantiaeth gan orchymyn llys. Gofynnwch i’ch landlord a oes modd i un ohonoch chi gymryd y denantiaeth drosodd. Bydd yn rhaid i chi sicrhau y gallwch fforddio i dalu’r rhent ar eich pen eich hun. Gall eich landlord ofyn am fwy nag un geirda neu ‘warantwr’ (sy’n addo talu’r rhent os na allwch chi), a gall godi tâl am hyn.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord cymdeithasol

Efallai y bydd un ohonoch yn medru cymryd tenantiaeth ar y cyd drosodd. Os bydd llys yn gorchymyn bod yn rhaid trosglwyddo’r denantiaeth o un unigolyn (neu enwau ar y cyd) i unigolyn arall, rhaid i’r landlord cymdeithasol lynu at hynny. Dylech sicrhau y gallwch fforddio taliadau ar eich pen eich hun.

Beth yw’r dewisiadau os nad yw’r denantiaeth yn eich enw chi?

Os nad yw’r denantiaeth yn eich enw chi, efallai y byddwch yn medru cael yr hawl hirdymor i fyw yn yr eiddo. Ond gallai hyn fod yn anodd os na fydd eich cyn bartner – neu, eich landlord yn enwedig – yn cytuno i hyn.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord preifat

Oni bai y bydd llys yn gorchymyn i’r denantiaeth gael ei throsglwyddo o enw’ch cyn bartner i’ch enw chi, nid oes gennych hawl fel mater o drefn i barhau i fyw yn yr eiddo wedi i’ch ysgariad neu’ch diddymiad gael ei derfynu.

Unwaith y daw eich priodas neu bartneriaeth sifil i ben, daw eich hawl i aros yn yr eiddo i ben hefyd. Gofynnwch i’ch landlord a gewch chi gymryd tenantiaeth yn eich enw chi, os dymunwch aros.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord cymdeithasol

Os yw enw’ch cyn bartner ar y denantiaeth, gallech ddim ond aros yno tra yr ydych yn briod neu’n bartneriaid sifil. Os yw’ch tenantiaeth yn caniatáu a’ch cyn bartner yn cytuno i drosglwyddo’r denantiaeth, dylech gysylltu â’ch landlord cymdeithasol i gael gwybod beth sydd angen i chi wneud. Os bydd llys yn gorchymyn trosglwyddo’r denantiaeth, rhaid i landlord cymdeithasol ganiatáu hynny.

Yn yr Alban, Os yw enw’ch cyn bartner ar denantiaeth ddiogel neu ddiogel fer, gall ei throsglwyddo i unrhyw un sydd wedi byw gydag ef neu hi ac sydd wedi defnyddio’r eiddo fel ei brif neu phrif gartref dros y chwe mis diwethaf neu fwy. Dylai ysgrifennu at y landlord a gofyn am ei ganiatâd, ond yn gyffredinol ni chaiff wrthod. Os bydd y landlord yn gwrthod, a bod gan eich cyn bartner denantiaeth ddiogel, gall apelio yn erbyn y penderfyniad mewn Llys Siryf. Os nad oes gan eich cyn bartner y math hwnnw o denantiaeth, oni bai y bydd llys yn gorchymyn i’r denantiaeth gael ei throsglwyddo o enw’ch cyn bartner i’ch enw chi, nid oes gennych hawl i barhau i fyw yn yr eiddo wedi i’ch ysgariad neu’ch diddymiad gael ei derfynu.

Terfynu’ch tenantiaeth yn gynnar

Os oes gennych chi denantiaeth cyfnod sefydlog gyda landlord preifat, mae’n debyg na allwch ei derfynu’n gynnar. Yn gyfreithiol chi sy’n gyfrifol am dalu’r rhent hyd nes y bydd y cyfnod sefydlog wedi dod i ben. Siaradwch â’ch landlord yn y gobaith y gall fod yn hyblyg; neu fel arall, gallech golli rhan o’ch blaendal neu’r cyfan ohono.

Os ydych yn rhentu eiddo gan landlord cymdeithasol, efallai y gallwch chi derfynu’r denantiaeth yn gynnar, ond ceisiwch gyngor oherwydd efallai y byddech yn ildio hawliau tai gwerthfawr.

Eich cam nesaf

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?