Rhannu diddordebau busnes wrth wahanu os oeddech chi’n cyd-fyw

Os nad oeddech chi a’ch cyn bartner yn briod nac mewn partneriaeth sifil, ond wedi bod yn rhedeg busnes teuluol gyda’ch gilydd neu fod gennych chi ddiddordebau busnes a rennir, efallai y byddwch yn medru hawlio cyfran o werth y diddordebau hynny. Dysgwch am y dewisiadau sydd ar gael.

Asesu a allwch chi wneud hawliad

Os buoch chi’n byw gyda’ch gilydd fel cwpl heb briodi neu heb fod mewn partneriaeth sifil, nid oes gennych yr hawl fel mater o drefn i wneud hawliad ar gyfran eich cyn bartner o unrhyw ddiddordebau busnes unwaith y byddwch yn gwahanu. Ond os:

  • buoch yn rhedeg busnes gyda’ch gilydd
  • cawsoch addewid cael cyfran ohono, neu
  • os cyfrannoch yn ariannol tuag ato,

efallai y byddwch chi’n medru hawlio iawndal mewn llys os bydd eich cyn bartner yn torri ei air neu ei gair ynglŷn ag ymrwymiadau.

Yng Nghymru a Lloegr , byddai angen i chi ddangos fod gennych chi ‘ddiddordeb buddiannol’ ym musnes eich cyn bartner. Yn yr Alban , byddai angen i chi ddangos eich bod wedi dioddef yr hyn a elwir yn ‘anfantais economaidd’ neu fod eich cyn bartner wedi cael ‘mantais economaidd’ – a byddai gennych chi flwyddyn i brofi hyn o ddyddiad y gwahaniad.

Gallai hawlio fod yn ddrud, felly dylech gymryd cyngor cyfreithiol cyn i chi ddechrau gweithredu trwy’r llys. Efallai y bydd angen i chi drefnu i brisio’r busnes hefyd. Gall prisio busnes fod yn gymhleth ac, o ganlyniad, gostio miloedd o bunnoedd. Cyn i chi gyflogi arbenigwyr, mae’n syniad da cael ychydig o gyngor cyfreithiol ar hyn hefyd.

Darllenwch ein canllaw ar Eich opsiynau ar gyfer cyngor cyfreithiol neu ariannol ar wahanu.

Prisio busnes

Os yw’r ddau ohonoch yn berchen ar y busnes rhyngoch, gallwch chi neu’ch partner drefnu prisiad. Yn gyffredinol, os yw’r busnes yn perthyn i un ohonoch (yn gyfan gwbl neu ynghyd ag eraill), rhaid i’r partner hwnnw neu honno ofyn am y prisiad. Efallai na fydd y broses yn un syml, yn enwedig os mai perchnogaeth breifat sydd i’r busnes.

Gall prisio busnes ddibynnu ar:

  • Strwythur y busnes: ai cwmni cyfyngedig ydyw, unig fasnachwr neu bartneriaeth
  • Ei enillion (sef yr elw disgwyliedig i’r dyfodol)
  • Ei asedau, fel yr eiddo neu’r stoc sy’n perthyn iddo

Deall y gwahanol fathau o strwythur busnes

Mae gwahanol ffyrdd i roi strwythur ar fusnes. Os buoch ynghlwm â’r busnes, mae’n debygol y byddwch yn ymwybodol o’r gwahaniaeth rhwng y gwahanol ffyrdd hynny. Ond os mai busnes eich cyn bartner ydyw, efallai na fyddwch yn gwybod sut sefydlwyd y busnes. Dyma drosolwg sydyn:

Unig fasnachwr: mae’r perchennog yn rheoli asedau’r busnes, ond mae ef neu hi yn atebol yn bersonol hefyd am unrhyw ddyledion busnes. Yr incwm a’r proffidioldeb yw’r ffigurau pwysicaf, er y gellir ystyried asedau busnes, fel safle neu gerbydau hefyd.

Partneriaeth: gall hyn fod yn bartneriaeth anffurfiol, heb gytundeb ysgrifenedig, neu yn un ffurfiol. Os bydd pobl eraill – ar wahân i chi neu eich cyn bartner – ynghlwm, yna bydd prisio’r busnes yn fwy cymhleth ac mae’n fwy tebygol y byddwch angen cymorth arbenigol.

Cwmni cyfyngedig: Fel gyda phartneriaethau, bydd prisio cwmni cyfyngedig yn fwy cymhleth os oes gan bobl eraill arian yn y busnes. Os ydych chi neu eich cyn bartner yn berchen ar y cyfranddaliadau i gyd, gall y cyfan fod yn eithaf syml i’w brisio.

Anghytuno â phrisiad busnes

Efallai na fydd cyplau sy’n ysgaru neu’n diddymu eu partneriaeth sifil yn cytuno bob amser ar werth busnes. Mae hyn yn neilltuol o wir os bu i un partner fod ynghlwm yn llawer iawn llai â’r busnes hwnnw. Weithiau, honnir bod perchennog y busnes yn tanbrisio’i fusnes neu ei busnes (yn sylweddol efallai).

Cofiwch:

  • Gall defnyddio arbenigwyr i roi cymorth i chi geisio gwir werth y busnes fod yn ddrud. Mewn rhai achosion, gwariodd bobl filoedd o bunnoedd ar gyfrifwyr arbenigol.
  • Efallai na fu’r busnes yn llwyddiannus iawn yn ddiweddar. Er y llwyddodd y busnes y llynedd neu’r flwyddyn flaenorol, nid yw hyn yn golygu y bydd yn llwyddiannus ar hyn o bryd.
  • Gall perchnogion busnes fod yn optimistaidd ynglŷn â’u busnes eu hunain ac efallai y cawsoch eich arwain i gredu ei fod yn fwy llwyddiannus nag yw mewn gwirionedd.

Datrys anghydfod drwy gyfryngu

I osgoi achos llys hirfaith a chostus, gallech chi a’ch cyn bartner roi cynnig ar gyfryngu er mwyn datrys eich anghydfod ynglŷn â sut i rannu diddordebau busnes a rennir. Mae cyfryngwr yn drydydd parti a all roi cymorth i chi a’ch partner ddod i gytundeb. Ni all cyfryngwr roi cyngor cyfreithiol i chi, ond gallwch drafod â’ch cyfreithiwr cyn neu ar ôl y sesiynau cyfryngu. Byddai’ch cyfreithiwr yn eich cynghori ynglŷn â sut i droi unrhyw beth a gytunoch arno yn gytundeb a rwymir yn gyfreithiol.

Gallwch ddod o hyd i gyfryngwr:

Eich cam nesaf

Adolygu yswiriant ar gyfer dibynyddion a’ch ewyllys wrth wahanu

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?