Rhannu diddordebau busnes wrth ysgaru neu ddiddymu

Gall rhoi trefn ar fusnes teuluol neu ei brisio wrth ysgaru neu ddiddymu fod yn gymhleth. Ond gorau oll os gallwch gytuno ar bethau oherwydd byddai hynny’n costio llai i chi. Bydd y modd y rhoddir ystyriaeth i fusnes wrth i chi wahanu’n dibynnu ar nifer o ffactorau. Dysgwch lle i gychwyn arni a beth yw’ch dewisiadau.

Diddordebau busnes a setliadau ariannol

Yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon : Gellir rhoi ystyriaeth gyffredinol i unrhyw ddiddordebau busnes a’u gwerth fel un o’r ‘asedau priodasol’ wrth ysgaru neu ddiddymu.

Yn Yr Alban : Rhoddir ystyriaeth i ddiddordebau busnes fel ‘eiddo priodasol’ yn unig os cawsant eu sefydlu neu eu cael wedi i chi briodi neu ddod yn bartneriaid sifil. Fodd bynnag, gall unrhyw gynnydd yng ngwerth y diddordebau busnes sy’n bodoli ers i chi briodi neu ddod yn bartneriaid sifil gael ei gyfrif fel eiddo priodasol.

Mae’r rheolau braidd yn gymhleth, felly mae’n ddoeth cael cyngor cyfreithiol.

Sut mae llysoedd yn delio â busnesau yn ystod setliadau ariannol

Os yw’n bosibl, mae’r llysoedd yn tueddu i adael y busnes gyda’r perchennog busnes a gwneud iawn i’r cymar arall trwy gyfran fwy o’r asedau eraill a/neu gynhaliaeth. Yn aml iawn, dyma yw nod y cwpl.

Gall y llysoedd fod yn hyblyg ; er enghraifft, gall fod yn bosib rhannu’r incwm neu’r cyfrannau. Yn ddelfrydol, gwell gan y llysoedd beidio â gadael yr holl asedau ariannol gydag un person a’r asedau sydd ynghlwm wrth rywbeth fel busnes gyda’r llall. Fodd bynnag, yn ymarferol, dyna maent yn ei wneud yn aml.

Prisio busnes

Os ydych chi a’ch cyn bartner (gŵr, gwraig neu bartner sifil) yn berchen yn llwyr ar fusnes, neu â chyfranddaliadau sylweddol mewn busnes, yna byddai disgwyl i’r busnes gael ei brisio er dibenion y setliad ariannol.

Ar gyfer diddordebau busnes a rennir, gallwch chi neu’ch partner drefnu prisiad. Yn gyffredinol, os yw’r busnes yn perthyn i un ohonoch (yn gyfan gwbl neu ynghyd ag eraill), rhaid i’r partner hwnnw neu honno ofyn am y prisiad. Efallai na fydd y broses yn un syml, yn enwedig os mai perchnogaeth breifat sydd i’r busnes.

Gall prisio busnes ddibynnu ar:

  • Strwythur y busnes: ai cwmni cyfyngedig ydyw, unig fasnachwr neu bartneriaeth
  • Ei enillion (sef yr elw disgwyliedig i’r dyfodol)
  • Ei asedau, fel yr eiddo neu’r stoc sy’n perthyn iddo

Gall prisio busnes fod yn gymhleth ac, o ganlyniad, gostio miloedd o bunnoedd. Cyn i chi gyflogi arbenigwr, mae’n syniad da cael ychydig o gyngor cyfreithiol.

Darllenwch ragor yn Eich dewisiadau o ran cyngor cyfreithiol neu ariannol ar ysgariad neu ddiddymiad.

Deall y gwahanol fathau o strwythur busnes

Mae gwahanol ffyrdd i roi strwythur ar fusnes. Os buoch ynghlwm â’r busnes, mae’n debygol y byddwch yn ymwybodol o’r gwahaniaeth rhwng y gwahanol ffyrdd hynny. Ond os mai busnes eich cyn bartner ydyw, efallai na fyddwch yn gwybod sut sefydlwyd y busnes. Dyma drosolwg sydyn:

Unig fasnachwr: mae’r perchennog yn rheoli asedau’r busnes, ond mae ef neu hi yn atebol yn bersonol am unrhyw ddyledion busnes hefyd. Yr incwm a’r proffidioldeb yw’r ffigurau pwysicaf, er y gellir ystyried asedau busnes, fel safle neu gerbydau hefyd.

Partneriaeth: gall hyn fod yn bartneriaeth anffurfiol, heb gytundeb ysgrifenedig, neu yn un ffurfiol. Os bydd pobl eraill – ar wahân i chi a/neu eich cyn bartner – ynghlwm, yna bydd prisio’r busnes yn fwy cymhleth ac mae’n fwy tebygol y byddwch angen cymorth arbenigol.

Cwmni cyfyngedig: Fel gyda phartneriaethau, bydd prisio cwmni cyfyngedig yn fwy cymhleth os oes gan bobl eraill arian yn y busnes. Os ydych chi a/neu eich cyn bartner yn berchen ar y cyfranddaliadau i gyd, gall y cyfan fod yn eithaf syml i’w brisio.

Anghytuno â phrisiad busnes

Efallai na fydd cyplau sy’n ysgaru neu’n diddymu eu partneriaeth sifil yn cytuno bob amser ar werth busnes, yn enwedig os mai un partner yn unig fu ynghlwm â’r busnes hwnnw. Weithiau, honnir bod perchennog y busnes yn tanbrisio’i fusnes neu ei busnes (yn sylweddol efallai).

Os nad ydych yn cytuno â’r ffigwr a roddir gan eich cyn bartner fel gwerth y busnes, ac os nad yw ef neu hi yn llwyddo i gydweithredu, gallwch wneud cais i’r llys i gael gwybodaeth o fanc neu gyfrifydd ef neu hi yn uniongyrchol.

Cofiwch:

  • Gall defnyddio arbenigwyr i roi cymorth i chi geisio gwir werth y busnes fod yn ddrud. Mewn rhai achosion, gwariodd bobl filoedd o bunnoedd ar gyfrifwyr arbenigol. Ond efallai mai hyn fydd eich unig ddewis os nad yw’ch cyn bartner yn cydweithredu neu os yw’n cynnig prisiad eithriadol o isel.
  • Efallai na fu’r busnes yn llwyddiannus iawn yn ddiweddar. Er y llwyddodd y busnes y llynedd neu’r flwyddyn flaenorol, nid yw hyn yn golygu y bydd yn llwyddiannus ar hyn o bryd.
  • Gall perchnogion busnes fod yn optimistaidd ynglŷn â’u busnes eu hunain ac efallai y cawsoch eich arwain i gredu ei fod yn fwy llwyddiannus nag yw mewn gwirionedd.

Datrys anghydfod

Os credwch fod eich cyn bartner wedi tanbrisio’r busnes (neu gynnydd yng ngwerth y busnes a oedd yn bodoli’n flaenorol tra yr oeddech chi’n briod neu mewn partneriaeth sifil yn yr Alban) mae gennych sawl dewis:

  • Gallech ofyn i’ch cyfreithiwr (os ydych yn defnyddio un) i edrych ar gyfrifon y cwmni i benderfynu a fyddai archwiliad pellach o fudd.
  • Gallech chi a’ch cyn bartner gytuno i benodi’r hyn a elwir yn ‘arbenigwr sengl ar y cyd’ i brisio’r busnes. Nid yw’r unigolyn ynghlwm â’r un ohonoch a bydd yn rhoi prisiad diduedd. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cymryd cyngor cyfreithiol cyn gwneud hyn.
  • Gallai’r naill ohonoch benodi’ch arbenigwr eich hun. Dyma’r dewis mwyaf costus a chymhleth ac nid yw’n cael ei ddefnyddio’n aml.
  • Gallech chi a’ch partner ystyried cyfryngu neu unrhyw ddulliau eraill o ddatrys anghydfodau yn hytrach na defnyddio arbenigwyr i dd atrys anghydfodau yn ymwneud â rhannu diddordebau busnes.

Eich cam nesaf

Dysgwch am Doriad llwyr neu gynhaliaeth i gymar yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon, neu am Doriad llwyr neu lwfans cyfnodol yn yr Alban fel rhan o’ch setliad ariannol wrth ysgaru neu ddiddymu

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?