Rhannu pensiynau wrth ysgaru neu ddiddymu

Gall pensiwn fod yr ased mwyaf mewn ysgariad neu ddiddymiad partneriaeth sifil ar wahân i gartref y teulu. Gellir ei rannu mewn sawl ffordd ac mae’n werth dod i ddeall y gwahanol ddewisiadau cyn penderfynu beth sydd orau i chi.

Pensiynau y gallwch eu rhannu

Dechreuwch drwy restru’r gwahanol bensiynau sydd gennych chi a’ch cyn bartner, a chael copi o’r rheolau ar gyfer pob cynllun.

Gallai hynny gynnwys:

  • cynlluniau pensiwn personol (sy’n cynnwys Pensiwn Cyfranddeiliaid a Phensiwn Personol Hunan-fuddsoddi)
  • cynlluniau sydd gennych drwy’r gwaith
  • unrhyw ran o’ch hawl i Bensiwn Newydd y Wladwriaeth sydd ‘wedi’i warchod’ ac a gronnir o dan yr hen Bensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth cyn Ebrill 2016 ac nid yr hawl sylfaenol i Bensiwn Newydd y Wladwriaeth).

Gall beth yn union y gellir ei rannu ddibynnu ymhle yn y DU rydych yn ysgaru neu’n diddymu’ch partneriaeth sifil.

Yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon

Ystyrir gyfanswm gwerth y pensiynau mae’r ddau ohonoch wedi’u cronni.

Nid yw hyn yn golygu dim ond y pensiynau rydych chi neu’ch cyn bartner wedi’u cronni tra’r oeddech yn briod neu mewn partneriaeth sifil, ond eich holl bensiynau preifat a gweithle.

Yn yr Alban

Dim ond cyfanswm gwerth y pensiynau mae’r ddau ohonoch wedi’u cronni yn ystod eich priodas neu bartneriaeth sifil a ystyrir.

Golyga hyn nad yw unrhyw beth a gronnwyd ar ôl eich ‘dyddiad gwahanu’ neu cyn i chi briodi neu ddod yn bartneriaid sifil, yn cyfrif.

Sut y gallwch rannu pensiynau

Mae’r tabl hwn yn dangos sut y gellir rhannu pensiynau gweithle, personol a phreifat eraill.

Bydd rheolau’r cynllun pensiwn o gymorth wrth i chi benderfynu pa un o’r opsiynau hyn sy’n gweithio orau i chi.

Ceisiwch gyngor proffesiynol gan gyfreithiwr neu gynghorydd ariannol cyn i chi benderfynu.

Dewis Beth ydyw?
Gorchymyn rhannu pensiwn Cewch ganran o unrhyw un (neu fwy) o bensiynau’ch cyn bartner.

Trosglwyddir hyn un ai i bensiwn yn eich enw eich hun, neu gallwch ymuno â chynllun pensiwn eich cyn bartner. Bydd yn dibynnu ar reolau’r cynllun pensiwn i weld pa ddull maent yn ei ganiatau.

Os trosglwyddir y pensiwn i chi ac nid oes gennych bensiwn yn barod, yna bydd angen i chi sefydlu un.
Gwrthbwyso pensiynau Gwrthbwysir gwerth unrhyw bensiynau yn erbyn asedau eraill.

Er enghraifft, efallai y cewch gyfran fwy o gartref y teulu ac yn gyfnewid am hynny bydd eich cyn bartner yn cadw eu pensiwn.
Rhannu pensiwn a ohirir
(ddim ar gael yn yr Alban)
Defnyddir hyn os yw pensiwn eich cyn bartner yn cael ei rannu. Maent eisoes wedi ymddeol ac yn derbyn eu pensiwn, ond nid ydych chi wedi ymddeol eto ac rydych yn rhy ifanc i dderbyn taliad pensiwn.

Gwneir cytundeb rhyngoch i rannu’r pensiwn yn y dyfodol. Gall hyn fod yn fwy cymhleth i’w drefnu na gorchymyn rhannu pensiwn arferol, felly gall y costau cyfreithiol fod yn uwch.
Cyfandaliad a ohirir
(ddim ar gael yn yr Alban)
Cewch gyfandaliad o bensiwn eich cyn bartner pan fyddant yn ymddeol.
Gorchymyn yn erbyn pensiynau
(a elwir yn ‘glustnodi pensiynau’ yn yr Alban)

Cytundeb unigol
Cewch ran o bensiwn eich cyn bartner pan ddechreuir ei dalu iddynt.

Gallwch gael rhan o incwm y pensiwn, y cyfandaliad neu’r ddau. Fodd bynnag, ni allwch gael taliadau pensiwn cyn i’ch cyn bartner ddechrau cael eu pensiwn.

Nid yw’n orfodol rhannu pensiynau mewn ysgariad. Fel cwpl gallwch ddod i gytundeb anffurfiol, ond bydd angen ei ddogfennu’n gyfreithiol. Argymhellir eich bod yn ceisio cyngor ariannol a chyfreithiol os penderfynwch gymryd yr opsiwn hwn.

Rhannu’ch pensiwn ar ôl i chi ymddeol

Os ydych chi ac/neu eich cyn bartner wedi ymddeol, gellir dal rhannu’r pensiynau, ond mae’r rheolau’n wahanol.

Nid oes modd cymryd cyfandaliad o bensiwn eich cyn bartner os ydynt eisoes yn cael incwm ohono.

Mae hyn yn berthnasol hyd yn oed os cymerodd eich cyn bartner gyfandaliad neu beidio.

Ydych chi angen gorchymyn llys?

Dim ond llys all wneud:

  • gorchymyn rhannu pensiwn
  • gorchymyn yn erbyn pensiwn neu glustnodi pensiwn

Gallwch chi a’ch cyn bartner gytuno i wrthbwyso’ch pensiwn heb orchymyn llys.

Gallwch chi a’ch cyn-bartner ofyn i’r llys gymeradwyo cytundeb unigol a’i droi yn orchymyn llys

Dylech gymryd cyngor gan gyfreithiwr teulu sy’n deall pensiynau mewn sefyllfaoedd o ysgariad neu ddiddymiad, gan fod y rheolau’n gymhleth.

Ceisiwch help gan y Gwasanaeth Cynghori ar Bensiynau

Os ydych chi’n ystyried ysgaru ac nad ydych chi’n siŵr beth y gallai hyn ei olygu i’ch pensiwn, mae gan y Gwasanaeth Cynghori ar Bensiynau (TPAS) wasanaeth am ddim i adolygu’ch opsiynau dros y ffôn.

I gael mwy o wybodaeth ac i drefnu’ch apwyntiad i siarad â rhywun, ewch i wefan TPAS.

Mae’r Gwasanaeth Cynghori ar Bensiynau (TPAS) yn cynnig sesiwn Canllawiau Pensiynau ac Ysgariad i unrhyw un sydd ar fin dechrau’r broses o ysgaru. Mae’n esbonio’r opsiynau a’r broses i chi. Os hoffech gael sesiwn Canllawiau Pensiynau ac Ysgariad, e-bostiwch eu gwasanaeth trefnu yn virtual.appointments@maps.org.uk.

Darganfyddwch werth eich pensiwn

Dim ond yr unigolyn sy’n aelod o’r cynllun pensiwn, neu sydd wedi cymryd y pensiwn all ofyn am brisiad.

Mewn ysgariad neu ddiddymiad, rhoddir gwerth ar bensiynau drwy ddefnyddio’r ‘gwerth trosglwyddo sy’n gyfwerth ag arian parod’.

Dyma’r swm y byddech yn ei gael petaech yn symud eich pensiwn i rywle arall.

Gall fod yn llai na ‘gwerth cronfa’ eich pensiwn oherwydd bydd yn cynnwys unrhyw ffioedd neu daliadau am drosglwyddo.

Mae’r broses o ganfod gwerth eich pensiwn yn amrywio gan ddibynnu ymhle yn y DU rydych yn ysgaru neu’n diddymu’ch partneriaeth sifil.

Yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon

Gofynnwch i’r darparwr pensiwn am ddatganiad a fydd yn rhoi gwerth trosglwyddo sy’n gyfwerth ag arian parod at ddibenion ysgariad.

Mae’r datganiad blynyddol yn le da i gychwyn, ac mae’n rhad ac am ddim.

Gallwch wneud hyn os oes gennych chi bensiwn ‘cyfraniad wedi’i ddiffinio’ neu bensiwn ‘pwrcasu arian’ yn y gweithle neu bensiwn personol lle rydych yn talu i mewn i bot pensiwn, yn hytrach na bod y swm yr ymddeolwch arno yn seiliedig ar eich cyflog.

Yn yr Alban

Rhaid prisio’ch pensiwn ar ‘ddyddiad y gwahaniad’, a dim ond y gwerth sydd wedi cronni ers i chi briodi neu ffurfio eich partneriaeth sifil gaiff ei ystyried.

Gofynnwch i’r darparwr pensiwn am ddatganiad a fydd yn rhoi ‘Gwerth trosglwyddo sy’n gyfwerth ag arian parod’ ar gyfer y pensiwn ar y dyddiad gwahanu.

Dylech ofyn i’r darparwr pensiwn hefyd gyfrifo a dweud wrthych faint o’r pensiwn hwnnw a gronnwyd tra roeddech yn briod neu mewn partneriaeth sifil.

Cynlluniau pensiwn cysylltiedig â chyflog

Os oes gennych gynllun pensiwn cyflog terfynol neu gynllun pensiwn arall sy’n gysylltiedig â chyflog, gall cael prisiad cywir fod yn llawer mwy cymhleth.

Dylech ofyn i’ch darparwr os allant roi gwerth trosglwyddo sy’n gyfwerth ag arian parod i chi, ond cofiwch mai anaml y bydd hyn yn adlewyrchu gwir werth y cynlluniau hyn.

Mae’n faes cymhleth a gall fod yn werth cael cymorth arbenigol, gan actiwari neu gynghorydd ariannol sy’n arbenigo mewn ysgariad neu ddiddymiad.

Bydd yn rhaid i chi dalu am hynny, felly gofynnwch yn gyntaf faint fydd yn ei gostio. Efallai y byddwch hefyd angen prisiad annibynnol a fydd yn cynyddu eich costau ond gall ddarparu ffigwr tecach.

Taliad gwarchodedig y Pensiwn Newydd y Wladwriaeth

Cyflwynwyd Pensiwn Newydd y Wladwriaeth ym mis Ebrill 2016. Seilir y swm y byddwch yn ei dderbyn ar eich cyfraniadau Yswiriant Gwladol ac i fod yn gymwys i dderbyn Pensiwn Newydd y Wladwriaeth yn llawn rydych angen 35 o flynyddoedd ‘cymhwyso’. Ni ellir rhannu hawl o dan Bensiwn Newydd y Wladwriaeth wrth ysgaru neu ddiddymu.

Fodd bynnag, o dan y system cyn 2016, os oeddech yn gyflogedig fe wnaethoch gronni hawl i’r hen Bensiwn y Wladwriaeth Sylfaenol a Phensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth. Roedd Pensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth yn seiliedig ar eich enillion yn ogystal â’r Cyfraniadau Yswiriant Gwladol a wnaethoch neu a gredydwyd i chi. Mae’n bosibl eich bod chi eisoes wedi cronni hawl i Bensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth o dan yr hen system sy’n fwy na Phensiwn Newydd y Wladwriaeth. Gelwir unrhyw swm sydd dros Bensiwn Newydd y Wladwriaeth yn ‘daliad gwarchodedig’ a gellir rhannu’r swm hwn.

Er mwyn gweld a oes gennych chi daliad gwarchodedig ac i weld ei werth, bydd angen i chi wneud cais am ddatganiad Pensiwn y Wladwriaeth.

Byddwch hefyd angen cwblhau ffurflen BR20 i gael gwerth eich Pensiwn y Wladwriaeth at ddibenion ysgariad a diddymu.

Mae’n syniad da i ofyn yn rheolaidd am ddatganiad Pensiwn y Wladwriaeth i chi allu gweld faint o Bensiwn y Wladwriaeth rydych wedi ei gronni hyd yma.

Gallwch wneud cais am gyfriflen ar-lein neu trwy ffonio neu trwy’r post yn GOV.UKopens in new window.

Eich cam nesaf

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?