Rhestr wirio os ydych allan o waith – pethau i’w gwneud os ydych wedi colli eich swydd

Mae colli eich swydd fel arfer yn golygu bod gennych lai o arian yn dod i mewn bob mis - rhagolwg llawn pryder os oes gennych filiau i’w talu. Sut byddwch chi’n ymdopi tra byddwch yn ddi-waith? Dyma rai pethau y gallwch eu gwneud i’ch helpu i fod yn feistr ar eich cyllid o’r cychwyn cyntaf.

Cael help gyda’ch morgais neu eich rhent

Pa un a oes gennych forgais ai ynteu’n talu rhent, mae’n debyg mai eich cartref yw eich costau mwyaf bob mis – a fydd hynny ddim yn newid pan fyddwch yn ddi-waith.

Beth i’w wneud os oes gennych forgais

Cam 1 – Edrychwch a oes gennych chi unrhyw yswiriant diogelu taliadau neu bolisïau diogelu incwm tymor byr sy’n eich yswirio os collwch eich swydd. Hawliwch ar unwaith - fel arfer mae cyfnod aros cyn i’r taliadau gychwyn, ond dylai’r taliad ddigwydd ar unwaith os llwyddoch i gwblhau’r gwaith papur yn brydlon.

Oherwydd y ffordd y byddai polisïau diogelu taliadau’n cael eu gwerthu yn y gorffennol, efallai na fyddwch wedi sylweddoli bod yr yswiriant hwn gennych. Holwch eich darparwr benthyciadau a oes yswiriant yn diogelu’ch morgais, eich benthyciad neu’ch cerdyn credyd.

Os oes gennych yswiriant ac mae eich cais yn cael ei wrthod, mae’n bosibl bod y polisi wedi’i gamwerthu i chi ac fe allech fod yn gymwys i hawlio iawndal.

Cam 2 – Hawliwch unrhyw fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt, fel Lwfans Ceisio Gwaith. Os oes gennych hawl i fudd-daliadau yn seiliedig ar eich incwm, mae’n bosibl hefyd y gallech gael help i dalu’r llog ar eich morgais trwy Gymorth â Llog Morgais y llywodraeth a delir yn uniongyrchol i’ch darparwr benthyciadau.

Cam 3 – Cysylltwch â’r banc neu’r gymdeithas adeiladu sy’n rhoi morgais i chi i holi pa ddewisiadau sydd ar gael i chi. Gallai hyn fod yn wyliau ad-dalu neu dim ond talu llog nes byddwch yn gweithio eto.

Beth i’w wneud os ydych chi’n talu rhent

Cam 1 – Hawliwch unrhyw fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt, fel Lwfans Ceisio Gwaith. Os oes gennych hawl i hyn, efallai y bydd gennych hefyd hawl i Fudd-dal Tai i helpu talu eich rhent.

Cam 2 – Gadewch i’ch landlord wybod os ydych chi’n meddwl y byddwch yn hwyr yn talu eich rhent ar ryw bwynt - dydych chi ddim am fod mewn perygl o gael eich troi allan o’ch cartref am beidio â thalu, felly mae’n well rhoi gwybod am eich amgylchiadau o flaen llaw.

Cam 3 – Siaradwch â Chynghorwr Cartrefu yn adran cartrefu eich cyngor lleol cyn gynted ag y gallwch, yn enwedig os yw eich landlord yn bygwth eich digartrefu - mae gennych hawliau fel tenant ac mae’n rhaid i’ch landlord ddilyn rhai dulliau gweithredu.

Os ydych chi’n poeni ei bod yn bosib y byddwch yn mynd yn ddigartref, mae angen i chi gael cyngor arbenigol - ewch i wefan Shelter neu ffoniwch hwy ar 0808 800 4444.

Rhoi trefn ar eich incwm pan ydych wedi colli eich swydd

Astudiaeth achos

“Pan gafodd fy swydd ei dileu, roedd arna i ofn y buaswn yn colli fy nhŷ - doedd gen i ddim incwm arall na chynilion. Ond pan es i i gofrestru yn y Ganolfan Byd Gwaith, ces i wybod y gallwn i gael Budd-dal Tai i dalu fy rhent a helpu gyda’m Treth Gyngor hefyd. Roedd yn gymaint o bwysau oddi ar f’ysgwyddau a golygai y gallwn ganolbwyntio ar chwilio am swydd newydd.” - Jean

Pan ydych chi allan o waith, rydych chi’n debygol o fod â hawl i wahanol fudd-daliadau, credydau treth ac ad-daliadau - hawliwch hwy yn syth er mwyn cael peth arian yn dod i mewn, ac yna meddyliwch am unrhyw beth arall y gallwch ei wneud i gynyddu eich incwm. Mae pob ceiniog yn cyfrif!

Mae rhai polisïau yswiriant, megis diogelwch incwm cyfnod byr, yn rhoi cyfran o’ch incwm i chi am gyfnod penodol pan fyddwch yn colli eich swydd. Fodd bynnag, peidiwch â phrynu polisi newydd os ydych chi’n gwybod eich bod yn debygol o golli eich swydd - mae’n anhebygol y byddwch yn medru gwneud cais.

Peidiwch â cholli cyfle am unrhyw fudd-daliadau!

Ydych chi eisoes yn cael credydau treth?

Ffoniwch y Llinell Gymorth Credydau Treth ar 0345 300 3900 yn syth i adael iddynt wybod bod eich swydd wedi ei dileu. Byddant yn ailgyfrifo’r swm o arian y maent yn ei roi i chi ar hyn o bryd yn seiliedig ar eich incwm is a’ch oriau gweithio is.

A oes unrhyw dreth yn ddyledus i chi

Os collwch eich swydd rhan o’r ffordd drwy’r flwyddyn dreth (sef o fis Ebrill i fis Ebrill) efallai y gallech chi hawlio ad-daliad treth gan Cyllid a Thollau EM. Mae’n werth gwirio i gael gwybod a ydych yn gymwys.

Syniadau ar gyfer cynyddu eich incwm

Beth arall y gallech chi wneud i ddod ag incwm i mewn? Er enghraifft, oes gennych chi ystafell sbâr yn eich cartref y gallech chi ei gosod? Os yw eich plant, sydd bellach yn oedolion, yn byw gyda chi a allent gyfrannu rhagor at gyllideb y cartref?

Cymryd rheolaeth o’ch dyledion pan fyddwch yn ddi-waith

Mae gan y rhan fwyaf o bobl ddyledion o ryw fath. Mae’n rhaid i bopeth o’ch morgais i fenthyciad car neu gerdyn credyd gael ei dalu’n ôl, o leiaf yn rhannol, bob mis. Eisteddwch i lawr a gwneud rhestr o’ch dyledion a phenderfynu pa rai fydd angen i chi roi blaenoriaeth iddynt.

Mae rhai dyledion yn flaenoriaeth, fel eich morgais neu rent, Treth Gyngor, biliau nwy a thrydan. Mae’n bwysig rhoi trefn ar y rhain yn gyntaf a phenderfynu sut y byddwch yn eu talu.

Os oes gennych chi ddyledion ar gardiau credyd neu fenthyciadau, gwiriwch a oes gennych chi yswiriant diogelu taliadau, ac, os oes, gwnewch gais yn syth. Er bod cyfnod o aros fel arfer cyn i’r yswiriant ddechrau talu, dylai’r taliad gael ei wneud yn syth os llwyddoch i gwblhau’r gwaith papur yn brydlon.

Adolygwch eich cyllideb

Rhowch gynnig ar ein Cynllunydd cyllideb hawdd i’w ddefnyddio i’ch helpu i gadw llygad ar eich cyllid.

Ydych chi wir yn gwybod faint rydych chi’n ei wario bob mis? Nawr yw’r amser i eistedd i lawr i weld faint rydych chi’n ei wario. Yn y ffordd honno bydd gennych well syniad o lawer faint o arian sy’n dod i mewn - a beth sy’n mynd allan. Byddwch yn gallu gweld ble gallwch wneud arbedion bob mis.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?