Rhoi cymorth i reoli arian rhywun yr ydych yn gofalu amdanynt

Gan ddibynnu ar y math o drafferthion y mae rhywun yn eu cael gyda’u harian, gall y cymorth y gallwch chi ei gynnig gynnwys roi cymorth iddynt gyda biliau a gwaith papur ac arian bob dydd, hyd at gymryd swyddogaethau pŵer atwrnai.

Darparu cefnogaeth anffurfiol

Pan rydych yn rhoi cymorth i rywun gydag anghenion gofal hirdymor, fe ddylech geisio sicrhau eu bod yn gwneud y defnydd gorau o’u harian er mwyn cwrdd â’r anghenion hynny.

Gall hyn olygu:

  • rhoi cymorth iddynt gyda’u cynllun gofal
  • sicrhau bod ganddynt arian i’w wario ar eu hoff ddiddordebau a gweithgareddau
  • bod unrhyw arian gofal yn cael ei wario’n gall

Mae cynllun gofal yn gytundeb ysgrifenedig rhyngoch chi a’ch swyddog iechyd proffesiynol a/neu’r gwasanaethau cymdeithasol i roi cymorth i chi reoli’ch gofal a’ch lles o ddydd i ddydd.

Mae’r cynllun gofal yn seiliedig ar yr hyn a ddymunwch, felly chi sy’n ei reoli. Mae’r holl wybodaeth yn eich cynllun gofal yn breifat a chewch ei rhannu fel y mynnwch.

Cewch adolygiad o’ch cynllun gofal unwaith y flwyddyn o leiaf. Cewch ofyn am adolygiad hefyd os teimlwch nad yw’r cynllun yn gweithio neu os bydd pethau eraill yn eich bywyd yn newid.

Os byddwch mewn sefyllfa o fod yn rheoli arian gofal personol a roddwyd gan awdurdod lleol neu’r GIG, yna mae rhai cyfrifoldebau a goblygiadau ynghlwm â hyn y dylech eu cyflawni.

Beth os bydd rhywun angen mwy o gefnogaeth?

Mae trefnu i reoli arian ffrind neu aelod o’r teulu yn ffurfiol yn gam mawr i’r ddau ohonoch.

Iddyn nhw mae’n golygu colli rheolaeth ariannol ac ymddiried eu harian i ofal rhywun arall. I chi mae’n golygu cymryd cyfrifoldeb am ddyfodol ariannol rhywun arall. Felly nid yw’n rhywbeth i’w wneud heb ei ystyried yn ddwys.

Mae’r gyfraith yn mynnu bod rhaid i chi dybio bod rhywun yn gallu gwneud ei benderfyniadau ei hun oni fydd tystiolaeth i’r gwrthwyneb.

Os oes gan yr unigolyn yr ydych yn gofalu amdano neu amdani ‘ddiffyg gallu meddyliol’, gallwch wneud cais i Swyddfa’r Gwarcheidwad Cyhoeddus i fod yn ‘ddirprwy’ er mwyn delio’n ffurfiol â materion ariannol yr unigolyn. Er enghraifft, byddai hyn yn eich galluogi i ddelio â’r banc a’r darparwyr gofal ar ei ran.

Os mai’r unig incwm sydd gan yr unigolyn yw pensiwn y wladwriaeth a/neu fudd-daliadau lles ac nad oes pŵer atwrnai’n bodoli, yna yn hytrach na gwneud cais i’r Llys Gwarchod i ddod yn ddirprwy, gellid cyflwyno cais i’r Adran Gwaith a Phensiynau i ddod yn benodai. Drwy wneud hyn gallwch chi dderbyn a didoli ei incwm ar ei ran. Gellir gwneud hyn hefyd gyda budd-daliadau llywodraeth leol, megis budd-dal tai neu fudd-dal y dreth gyngor.

O gofio hyn i gyd, mae’n syniad da i feddwl am allu meddyliol yn awr a gweithio allan beth all fod angen i chi ei wneud yn y dyfodol.

Cynllunio ar gyfer y dyfodol

Peidiwch ag oedi cyn sefydlu pŵer atwrnai - gall gymryd wythnosau i’w drefnu.

Cyn sefydlu pŵer atwrnai parhaol (Lasting Power of Attorney - LPA) rhaid i chi wybod y ffeithiau – y gwahanol fathau, beth fydd y gost a pha mor hir fydd hyn yn ei gymryd.

Mae’n bosib y bydd y person rydych chi’n gofalu amdano eisoes wedi sefydlu LPA neu efallai ei fod wedi sefydlu pŵer atwrnai cyn Hydref 2007 - mae hwn yn dal i fod yn ddilys ond bydd angen ei gofrestru gyda’r Llys Gwarchod ymlaen llaw.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?