Rhoi trefn ar eich pethau

Gall gwneud popeth posibl i roi trefn ar eich arian cyn i chi farw wir helpu’r rhai y byddwch yn eu gadael, ac osgoi problemau mewn cyfnod anodd.

Cam 1 – Gwneud ewyllys

Os nad oes gennych ewyllys, dyma’r amser i wneud un. Os ydych chi eisiau sicrhau bod eich arian a’ch eiddo – eich asedau – yn mynd i’r bobl neu elusennau yr ydych eisiau, yna mae angen i chi wneud hyn yn glir mewn ewyllys. Os na fyddwch yn gwneud hyn, bydd y gyfraith yn penderfynu pwy fydd yn eu hetifeddu – ac efallai na fydd hyn yn unol â’ch dymuniadau.

Mae’ch ewyllys yn dweud wrth bobl pwy ydych eisiau i fod yn ysgutor – y sawl sy’n rhoi trefn ar eich arian a’ch ewyllys wedi i chi farw. Gallwch ddewis mwy nag un unigolyn i fod yn ysgutor, ond dim mwy na phedwar yn ddelfrydol. Bydd ysgutorion proffesiynol fel cyfreithwyr neu gyfrifyddion yn codi tâl am eu gwasanaethau.

Os oes gennych blant dan 18 oed, bydd eich ewyllys hefyd yn dweud pwy fydd yn gyfrifol am ofalu amdanynt yn gyfreithiol os byddwch yn marw.

Os oes gennych ewyllys yn barod, gwiriwch ef i sicrhau ei fod yn gyfredol a meddyliwch am unrhyw newidiadau yr hoffech ychwanegu neu lluniwch ewyllys newydd. Rhaid gwneud unrhyw newidiadau i ewyllysiau yn ofalus i sicrhau eu bod yn cael eu cydnabod yn gyfreithiol.

Cam 2 – Helb eich gwaith papur ynghyd

Rydych chi’n gwybod ble cedwir eich gwaith papur, p’un ai mewn ffeil neu mewn drôr penodol – ond fydd gan eich ysgutor ddim syniad. Mae’n help mawr iddynt os gallwch ddweud wrthynt ble y cedwir dogfennau pwysig fel:

  • datganiadau banc
  • datganiadau cardiau credyd
  • gwybodaeth morgais
  • gweithredoedd eiddo
  • biliau i’w talu
  • manylion cynilion a buddsoddiadau – pethau fel tystysgrifau cyfranddaliadau, Bondiau Premiwm a datganiadau cynllun pensiwn
  • polisïau yswiriant
  • tystysgrifau treth fel eich P60
  • tystysgrifau geni a phriodas
  • papurau ysgariad

Os byddwch yn delio â’ch biliau a chyfrifon banc ar-lein, yna bydd argraffu copïau yn helpu.

Peidiwch â gohirio

Gall rhoi trefn ar eich cyllid o flaen llaw fod yn help mawr i bobl y byddwch yn eu gadael – a does dim rhaid i hyn fod yn dasg fawr.

Mae hefyd yn syniad da i lunio rhestr o daliadau rheolaidd y bydd angen eu canslo, er enghraifft, tanysgrifiadau i gymdeithasau neu glybiau, cylchgronau, gwasanaeth torri i lawr neu roddion i elusennau.

Os ydych yn credu y byddai’n ddefnyddiol, gallwch hefyd ychwanegu gwybodaeth am bethau fel pryd fydd y car neu’r boeler angen gwasanaeth a phwy sy’n gwneud y gwaith.

Yna sicrhewch eich bod yn rhoi gwybod i’ch ysgutor a’ch teulu ble i ddod o hyd i’r gwaith papur hwn.

Cam 3 – Rhoi gwybod i’ch ysgutor ble mae’ch ewyllys

Os na fydd neb yn gallu dod o hyd i’ch ewyllys, gellid ei anwybyddu. Sicrhewch y bydd eich ysgutor a’ch teulu yn gwybod ble i ddod o hyd iddo pan fydd angen er mwyn gallu cyflawni’ch dymuniadau.

Cam 4 – Meddyliwch am glirio’ch dyledion heb eu gwarantu os yn bosibl

Os oes gennych unrhyw ddyledion heb eu gwarantu – sef dyledion fel cardiau credyd a benthyciadau nad ydynt wedi eu gwarantu yn erbyn eich cartref – yna os gallwch fforddio gwneud hynny efallai yr hoffech eu talu’n llawn. Mae hyn yn symleiddio pethau i’ch ysgutor, sydd yn ei dro yn golygu na fydd yr arian a rhoddion personol yr hoffech eu gadael yn cymryd cymaint o amser i gyrraedd y rhai a ddewiswch.

Cam 5 – Trefnwch gymorth rhag ofn y byddwch ei angen

Os oes posibilrwydd y byddwch yn rhy wael i reoli’ch arian, mae’n syniad da i feddwl ymlaen am bwy ddylai allu gwneud hyn i chi. Gallai fod yn arbennig o bwysig gall cael mynediad buan at eich arian am unrhyw beth o driniaethau arbennig i ymweliadau teuluol.

Gallwch wneud trefniadau anffurfiol gyda’ch teulu neu ffrindiau i ddelio â sefydliadau ariannol ar eich rhan. Ond efallai yr hoffech hefyd feddwl am drefniant ffurfiol – pŵer atwrnai – os ydych yn disgwyl y bydd cyfnod hir pan fydd angen i rywun arall weithredu ar eich rhan. Trwy roi’r pŵer hwn i rywun yn swyddogol, gallant:

  • sicrhau bod biliau neu ffioedd gofal yn cael eu talu heb i chi orfod poeni amdanynt
  • agor cyfrifon (fel cyfrifon cynilo) ar eich rhan

Dim ond tra y bydd gennych alluedd meddyliol y gallwch drefnu atwrneiaeth. Os gadewir pethau yn rhy hwyr, yna bydd angen i rywun gyflwyno cais i’r llys er mwyn cael ei benodi’n ddirprwy. Gall hyn fod yn gostus ac efallai na fydd y llys yn penodi’r unigolyn y byddech chi wedi ei benodi petaech chi wedi cael y dewis hwnnw. Felly mae’n werth rhoi trefn ar bethau cyn gynted â phosibl.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?