Sancsiynau budd-daliadau a sut i ddelio â nhw

Gall budd-daliadau fel ESA, Cymhorthdal Incwm, JSA a Chredyd Cynhwysol gael eu hatal neu eu cwtogi os na wnewch chi’r pethau y cytunoch eu gwneud yn eich ymrwymiad hawlydd neu os methwch apwyntiadau neu gyfarfodydd. Gelwir hyn yn sancsiwn. Dywed y dudalen hon ragor wrthych am beth i’w wneud os cawsoch eich sancsiynu, gan gynnwys sut i ymgeisio am daliad caledi ac unrhyw help arall hyd nes y bydd eich taliadau’n cychwyn eto.

Pa fudd-daliadau all gael eu sancsiynu?

Wyddoch chi?

Y rhesymau mwyaf cyffredin dros gael eich budd-daliadau wedi eu sancsiynu yw:

  • peidio â mynychu cyfarfod a drefnwyd ar eich cyfer yn y Ganolfan Waith
  • peidio â gwneud digon i chwilio am waith
  • peidio â chymryd rhan mewn cynllun cyflogaeth neu hyfforddiant

Gallwch gael eich sancsiynu os ydych yn hawlio:

  • Lwfans Ceisio Gwaith (JSA)
  • Credyd Cynhwysol
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) – os ydych yn y grŵp gweithgaredd seiliedig ar waith
  • Cymhorthdal Incwm

Os ydych yn hawlio’r budd-daliadau hyn byddwch wedi arwyddo dogfen o’r enw ymrwymiad hawlydd. Mae hwn yn egluro’ch holl gyfrifoldebau a natur y sancsiynau os na fyddwch yn llwyddo i gwrdd â’r cyfrifoldebau hyn.

Os nad oes gennych chi ymrwymiad hawlydd, cofnodir eich cyfrifoldebau yn eich Cytundeb Ceisio Gwaith, eich cynllun gweithredu a’ch llythyr penodi.

Dysgwch ragor am ymrwymiad hawlydd Credyd Cynhwysol ar wefan y Canllaw Cyngor.

Sut mae sancsiynau’n effeithio ar ostyngiad mewn Budd-dal Tai a Budd-dal y Dreth Gyngor

Os ydych eisoes yn cael Budd-dal Tai a Gostyngiad yn y Dreth Gyngor, mae gennych hawl i’w cael hyd yn oed os yw’ch budd-daliadau’n cael eu sancsiynu.

Fodd bynnag, bydd y Ganolfan Waith yn cysylltu â’r cyngor, sydd fel arfer yn atal y budd-daliadau hyn hyd nes y ceir cadarnhad o’ch incwm newydd gennych.

Mae’n eithriadol o bwysig cysylltu â’r adran ‘Refeniw a Budd-daliadau’ yn eich cyngor cyn gynted ag y gallwch.

Eglurwch fod eich budd-daliadau wedi cael eu sancsiynu, a rhowch dystiolaeth iddynt o’ch incwm newydd (neu ddim incwm o gwbl) er mwyn medru ailgychwyn eich hawliad.

Wrth wneud dim gallech wynebu dyledion rhent a Threth Gyngor.

Sut i ymdopi tra byddwch wedi’ch sancsiynu

Gwiriwch faint o’ch incwm fydd yn cael ei atal. Gwnewch restr o weddill yr arian sydd gennych yn dod i mewn. Yna rhestrwch eich holl alldaliadau. Faint o arian sydd ei angen arnoch i dalu am y pethau sylfaenol?

A oes unrhyw ffordd i leihau’ch gwariant? A oes unrhyw filiau lle rydych yn ystyried ei bod yn bosibl y gallech gael bargen well a allai arbed arian i chi nawr ac i’r hirdymor?

Defnyddiwch ein Cynllunydd cyllideb i roi trefn ar eich incwm a’ch gwariant

Ceisiwch ddal eich tir gyda thaliadau hanfodol. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • unrhyw arian sydd rhaid i chi dalu tuag at eich Treth Gyngor
  • eich rhent – os ydych yn gyfrifol am ei dalu’n uniongyrchol i’ch landlord
  • eich morgais, biliau nwy a thrydan

Darllenwch ein canllaw ar sut i arbed arian ar filiau’r cartref

Os byddwch ar ei hôl hi gyda’ch rhent

Os ydych yn poeni y byddwch yn mynd ar ei hôl hi gyda thaliadau hanfodol tra byddwch chi wedi’ch sancsiynu, siaradwch â’ch cyflenwr ynni, landlord neu ddarparwr benthyciad morgais cyn gynted â phosibl a chanfod ffordd o roi trefn ar bethau unwaith eto. Byddant yn gallu awgrymu ffyrdd i’ch helpu os gwyddant fod yna broblem.

Ffoniwch y Gwasanaeth Cynghori Ariannol ar 0800 138 7777 a bydd un o’n cynghorwyr yn gallu’ch helpu gyda’ch cyllideb

Dewch o hyd i gynghorydd ar ddyledion diduedd a all roi help i chi ddod o hyd i ffyrdd i reoli dyledion hyd yn oed os credwch nad oes gennych arian i’w clirio. Mynnwch gyngor am ddim ar ddyledion nawr [link to: https://www.moneyadviceservice.org.uk/en/tools/debt-advice-locator]

Os ydych yn poeni am golli’ch cartref, cysylltwch â Shelter Cymru, Shelter England neu Shelter Scotland.

Gallwch hefyd gysylltu â Chyngor ar Bopeth Cymru, Cyngor ar Bopeth Lloegr, neu Gyngor ar Bopeth yr Alban

Taliadau caledi

Taliad caledi yw swm llai o fudd-dal y gallwch ymgeisio amdano o’r Ganolfan Waith os cafodd eich ESA neu’ch JSA yn seiliedig ar incwm ei ostwng oherwydd sancsiwn.

I fod y gymwys am daliad caledi:

  • Cafodd 100% o’ch lwfans personol JSA neu ESA neu holl lwfans safonol eich Credyd Cynhwysol ei atal, ac
  • Ni allwch dalu am bethau hanfodol.

Ni allwch ymgeisio am daliad caledi os yw’ch Cymhorthdal Incwm wedi cael ei gwtogi.

Rhaid i chi fedru profi eich bod yn debygol o ddioddef caledi neu’ch bod yn fregus. Rydych mewn grŵp bregus, os, er enghraifft:

  • Eich bod chi neu’ch partner yn feichiog
  • Rydych yn gyfrifol am unrhyw blant dibynnol
  • Mae gennych chi neu’ch partner gyflwr iechyd neu anabledd cronig
  • Rydych yn gofalu am unigolyn anabl iawn
  • Rydych chi a’ch partner yn 16 neu 17 oed ac mewn caledi.

I fod yn gymwys am daliad caledi, rhaid i chi o hyn ymlaen ddilyn y rheolau ar gyfer hawlio eich budd-dal.

Faint yw taliad caledi?

Fel arfer fe delir 60% o’ch taliad budd-dal.

Os ydych chi neu’ch partner yn feichiog neu’n ddifrifol wael, efallai y gallech gael 80% o’ch taliad budd-dal arferol.

Sut i ymgeisio am daliad caledi

I ymgeisio am daliad caledi, gofynnwch i’ch Hyfforddwr Gwaith yn y Ganolfan Waith a gall roi cymorth i chi gwblhau’r ffurflen JSA/ESA 10JP. Dylai roi apwyntiad i chi wneud hyn ar yr un diwrnod neu’r diwrnod canlynol. Dylech gael penderfyniad ar ddiwedd y cyfweliad. Os byddwch yn gymwys i gael taliad caledi, dylai’r arian gael ei dalu i mewn i’ch cyfrif banc ar unwaith neu ar y dyddiad pan fydd eich taliad budd-dal nesaf yn ddyledus.

Neu ffoniwch ganolfan gyswllt y DWP ar 0345 608 8545 a byddant yn trefnu apwyntiad yn ddiweddarach y diwrnod hwnnw neu’r diwrnod canlynol yn eich Canolfan Waith leol. Cyrhaeddwch 10 munud yn gynnar er mwyn i chi fedru cwblhau’r ffurflen.

Ad-dalu taliad caledi

Os ydych yn cael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth a Lwfans Ceisio Gwaith, nid oes rhaid i chi ad-dalu taliad caledi. Fodd bynnag, gall y rheol hon newid felly cofiwch wirio bob tro cyn i chi ymgeisio.

Os ydych chi’n cael Credyd Cynhwysol bydd rhaid i chi ad-dalu’r taliad caledi unwaith y daw’r sancsiwn i ben.

Fel arfer bydd y DWP yn cymryd ad-daliadau o’ch taliad Credyd Cynhwysol bob mis hyd nes y caiff ei glirio. Gwnewch yn siŵr y gofynnwch i ad-daliadau gael eu gosod ar gyfradd y gallwch ei fforddio er mwyn osgoi mynd i ddyled.

Ymgeisio i’ch cynllun lles lleol

Os oes angen cymorth arnoch gyda chostau hanfodol fel biliau gwresogi neu fwyd bydd cynllun lles lleol ar gael yn eich ardal.

Dod o hyd i’ch banc bwyd lleol

Os nad ydych yn medru fforddio prynu bwyd, gall fod banc bwyd lleol ar gael i chi ei ddefnyddio. Mae rhai banciau bwyd yn rhoi talebau tanwydd hefyd y gallwch eu defnyddio i ychwanegu at eich mesuryddion rhagdaledig.

Dewch o hyd i’ch banc bwyd lleol ar wefan Ymddiriedolaeth Trussell

Sut i apelio yn erbyn sancsiwn budd-dal

Gallwch ofyn i’r bobl yn y Ganolfan Byd Gwaith edrych eto ar y penderfyniad i’ch sancsiynu os credwch:

  • i chi gael eich sancsiynu ar gam ganddynt
  • eu bod wedi didynnu’r swm anghywir o’ch budd-dal
  • eu bod wedi gosod y lefel anghywir o sancsiwn arnoch
  • eu bod wedi gostwng eich budd-dal am y cyfnod anghywir o amser

Gelwir hyn yn ailystyriaeth orfodol a rhaid i chi wneud hyn cyn i chi gyflwyno apêl ffurfiol.

Rhaid i chi ofyn am yr ailystyriaeth o fewn un mis calendr i ddyddiad y llythyr penderfynu.

Os bydd y Ganolfan Byd Gwaith yn gwrthod newid ei phenderfyniad, gallwch yna apelio yn erbyn hynny. Os ydych yn apelio yn erbyn sancsiwn budd-daliad, mae’n syniad da cael ychydig o help gan arbenigwr, er enghraifft, drwy Gyngor ar Bopeth neu eich Canolfan Gyfraith leol.

Darllenwch ragor am sut i apelio yn erbyn penderfyniad budd-daliadau DWP ar wefan Cyngor ar Bopeth

Darllenwch ein canllaw ‘Ble i gael cymorth a chyngor am fudd-daliadau

Sut i osgoi sancsiynau

Y ffordd orau i osgoi sancsiynau yw gwneud popeth a restrir yn eich ymrwymiad hawlydd neu yn eich cytundeb. Dyma restr wirio i roi cymorth i chi:

  • Gwnewch yn siŵr eich bod yn deall eich holl gyfrifoldebau
  • Gofynnwch i’ch Hyfforddwr Gwaith neu Gynghorydd Canolfan Waith egluro unrhyw beth sy’n aneglur
  • Gadewch i’r Ganolfan Waith wybod cyn gynted â phosibl os oes unrhyw beth yn eich cytundeb na allwch ei wneud gan egluro’ch rhesymau
  • Cadwch lygad ar yr holl ddyddiadau y bydd angen i chi fynd i’r Ganolfan Waith ac unrhyw gyfarfodydd eraill y bydd angen i chi eu mynychu
  • Cadwch gofnod o’ch holl weithgareddau sy’n gysylltiedig â’ch anghenion budd-dal. Er enghraifft, gwnewch nodyn o’r amser yr ydych yn ei dreulio’n chwilio am waith ac unrhyw swyddi yr ymgeisiwch amdanynt
  • Cadwch gopi o unrhyw beth y bydd y Ganolfan Waith yn ei roi i chi neu’n ei anfon atoch
  • Os na allwch fynychu cyfarfod neu gyfweliad neu os byddwch am gyrraedd yn hwyr, rhowch gymaint o rybudd â phosibl

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?