Sancsiynau budd-daliadau a sut i ddelio â nhw

Wrth dderbyn rhai budd-daliadau mae’n rhaid i chi gytuno i wneud rhai pethau i barhau i’w derbyn. Ond os na wnewch chi rywbeth y cytunoch i’w wneud, fel ymgeisio am swydd neu fynychu cyfweliad, gall y taliadau hyn gael eu hatal dros dro neu eu gostwng. Sancsiwn yw’r enw a roddir i ddisgrifio hyn.

Pwy all gael ei sancsiynu?

Wyddoch chi?

Y rhesymau mwyaf cyffredin dros gael eich budd-daliadau wedi eu sancsiynu yw:

  • peidio â mynychu cyfarfod a drefnwyd ar eich cyfer yn y Ganolfan Waith
  • peidio â gwneud digon i chwilio am waith
  • peidio â chymryd rhan mewn cynllun cyflogaeth neu hyfforddiant

Gallwch gael eich sancsiynu os ydych yn hawlio:

  • Lwfans Ceisio Gwaith
  • Credyd Cynhwysol
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ac rydych yn y grŵp gweithgaredd seiliedig ar waith)
  • Cymhorthdal Incwm

Os ydych yn hawlio’r budd-daliadau hyn, byddwch wedi arwyddo dogfen o’r enw ymrwymiad hawlydd, sy’n egluro’ch holl gyfrifoldebau a natur y sancsiynau os na fyddwch yn llwyddo i gwrdd â’r cyfrifoldebau hyn.

Os nad oes gennych chi ymrwymiad hawlydd, cofnodir eich cyfrifoldebau yn eich Cytundeb Ceisio Gwaith, eich cynllun gweithredu a’ch llythyr penodi.

Dysgwch ragor am ymrwymiad hawlydd Credyd Cynhwysol ar wefan y Canllaw Cyngor.

Sut i osgoi sancsiynau

Y ffordd orau i osgoi sancsiynau yw gwneud popeth a restrir yn eich ymrwymiad hawlydd neu yn eich cytundeb. Dyma restr wirio i roi cymorth i chi:

  • Gwnewch yn siŵr eich bod yn deall eich holl gyfrifoldebau
  • Gofynnwch i’ch Hyfforddwr Gwaith neu Gynghorydd Canolfan Waith egluro unrhyw beth sy’n aneglur
  • Gadewch i’r Ganolfan Waith wybod cyn gynted â phosibl os oes unrhyw beth yn eich cytundeb na allwch ei wneud gan egluro’ch rhesymau
  • Cadwch lygad ar yr holl ddyddiadau y bydd angen i chi fynd i’r Ganolfan Waith ac unrhyw gyfarfodydd eraill y bydd angen i chi eu mynychu
  • Cadwch gofnod o’ch holl weithgareddau sy’n gysylltiedig â’ch anghenion budd-dal. Er enghraifft, gwnewch nodyn o’r amser yr ydych yn ei dreulio’n chwilio am waith ac unrhyw swyddi yr ymgeisiwch amdanynt
  • Cadwch gopi o unrhyw beth y bydd y Ganolfan Waith yn ei roi i chi neu’n ei anfon atoch

Sut i herio sancsiwn

Gallwch ofyn i’r bobl yn y Ganolfan Byd Gwaith edrych eto ar y penderfyniad i’ch sancsiynu os credwch:

  • I chi gael eich sancsiynu ar gam ganddynt
  • Eu bod wedi didynnu’r swm anghywir o’ch budd-dal
  • Eu bod wedi gosod y lefel anghywir o sancsiwn arnoch
  • Eu bod wedi gostwng eich budd-dal am y cyfnod anghywir o amser

Os na fydd y Ganolfan Byd Gwaith yn newid y penderfyniad, gallwch apelio yn ei erbyn.

Apelio yn erbyn sancsiwn budd-dal

Os cewch eich sancsiynu mae’n debyg ei bod hi’n syniad cael ychydig o gymorth gan arbenigwr, fel y Gwasanaeth Cyngor ar Bopeth neu eich Canolfan Gyfreithiol leol.

Gwiriwch eich Budd-dal Tai a Budd-dal y Dreth Gyngor

Pan gaiff eich budd-daliadau eu sancsiynu, mae gennych hawl serch hynny i hawlio Budd-dal Tai a Gostyngiad yn y Dreth Gyngor. Fodd bynnag, bydd y Ganolfan Waith yn cysylltu â’r cyngor, sydd fel arfer yn atal y budd-daliadau hyn hyd nes y ceir cadarnhad o’ch incwm newydd gennych.

Mae’n eithriadol o bwysig cysylltu â’r adran ‘Refeniw a budd-daliadau’ yn eich cyngor cyn gynted ag y gallwch. Eglurwch fod eich budd-daliadau wedi cael eu sancsiynu, a rhoi tystiolaeth iddynt o’ch incwm newydd (neu ddim incwm o gwbl) er mwyn medru ailgychwyn eich hawliad.

Wrth wneud dim gallech wynebu dyledion rhent a Threth Gyngor.

Gwiriwch faint sydd gennych i fyw arno

Gwiriwch faint o’ch incwm fydd yn cael ei atal. Gwnewch restr o weddill yr arian sydd gennych yn dod i mewn. Rhestrwch eich holl alldaliadau. Faint o arian sydd ei angen arnoch i dalu am y pethau sylfaenol?

Pan fyddwch yn gwirio pa filiau sy’n hanfodol, cofiwch mai pethau fel rhent neu forgais, eich Treth Gyngor a’ch nwy a’ch trydan ddylai fod yn flaenoriaeth gyntaf i chi. Peidiwch fyth â chael eich temtio i ddefnyddio’ch rhent i’w wario ar bethau eraill oherwydd bydd hyn yn peryglu’ch cartref.

Gwiriwch i weld os gallwch wneud unrhyw arbedion

A oes unrhyw ffordd i leihau’ch gwariant? A oes unrhyw filiau lle rydych yn ystyried ei bod yn bosibl y gallech gael bargen well?

Darllenwch ein Hawgrymiadau ar arbed arian i wirio a oes unrhyw arbedion y gallwch eu gwneud.

Ymgeisio am daliad caledi

Taliad caledi yw swm llai o fudd-dal y gallwch ymgeisio amdano o’r Ganolfan Waith os cafodd eich budd-dal ei ostwng oherwydd sancsiwn. Fel arfer fe delir 60% o’ch taliad budd-dal.

Gallwch gael un os:

  • Cafodd 100% o’ch Lwfans Ceisio Gwaith neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth personol (neu holl lwfans safonol eich Credyd Cynhwysol) ei atal, ac
  • Ni allwch dalu am bethau hanfodol

I fod yn gymwys am daliad caledi, rhaid i chi o hyn ymlaen ddilyn y rheolau ar gyfer hawlio eich budd-dal.

Rhaid i daliadau caledi o Gredyd Cynhwysol gael eu had-dalu unwaith y daw’r sancsiwn i ben.

Os hoffech ymgeisio am daliad caledi, gofynnwch i’ch Hyfforddwr Gwaith yn y Ganolfan Waith a gallant roi cymorth i chi gwblhau’r ffurflen.

Dod o hyd i’ch cynllun lles lleol

Os oes arnoch angen cymorth gyda chostau hanfodol fel biliau gwresogi neu fwyd bydd cynllun lles lleol ar gael yn eich ardal.

Dewch o hyd i fanylion eich cynllun lles lleol ar wefan Turn2us.

Dod o hyd i’ch banc bwyd lleol

Os nad ydych yn medru fforddio prynu bwyd, gall fod banc bwyd lleol ar gael i chi ei ddefnyddio.

Dewch o hyd i’ch banc bwyd lleol ar wefan Ymddiriedolaeth Trussellyn agor mewn ffenestr newydd.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?