Siarad gyda phobl hŷn am arian

Yn ôl Independent Age, tra bod 82% o bobl yn meddwl ei bod yn bwysig siarad gyda pherthynas hŷn am ble’r hoffai fyw os na fyddai’n gallu byw gartref mwyach, dim ond 23% o bobl sydd wedi mynd ati i drafod gyda’i hanwyliaid. Tra bydd rhai pobl yn gallu parhau i fyw yn eu cartrefi, bydd rhai angen cefnogaeth ychwanegol a gynigir gan ofal preswyl.

Awgrymiadau ar beth i siarad amdano

Mae meddwl am fod angen gadael eich cartref yn un o’r pethau anoddaf i’w wynebu, felly gall fod yn sgwrs anodd iawn i’w chael. Gall fod yn anodd peidio bod yn emosiynol oherwydd y newidiadau mawr mewn bywyd i ddod – i chi a’ch perthynas.

Gallai’r pethau i drafod gynnwys:

  • Pwy fydd yn gofalu amdanynt pan fyddant yn hŷn?
  • Ymhle hoffent fyw os na fyddant yn gallu byw gartref mwyach?
  • Pwy maent eisiau i wneud penderfyniadau ar eu rhan os na allant hwy eu gwneud?
  • Beth yw eu gweledigaeth o sut olwg fydd ar eu gofal diwedd oes?
  • A ydynt yn cael anhawster gydag arian? Os felly, beth maent eisiau gwneud i ddatrys y mater?
  • A ydynt yn cael anhawster gyda’u cof?

Y prif beth yw, gorau po gyntaf i chi drafod y mater. Peidiwch ag aros tan y pwynt pan fydd eich perthynas angen gofal brys. Efallai na fydd yr unig ddewisiadau sydd ar gael yr hyn y mae wir eisiau a gall hyn wneud pethau’n fwy o straen i bawb.

Beth yw’r ffordd orau i gychwyn y sgwrs?

  • Cadw pethau’n gyffredinol. Siaradwch am bobl eraill sydd wedi bod trwy brofiadau tebyg yn ddiweddar o ran gofal a sut maent yn delio â hyn - y da a’r drwg.
  • Gallech drafod beth ydych chi ei eisiau pan fyddwch chi’n hŷn fel bod y sgwrs yn parhau i fod yn agored a chynhwysol.
  • Os byddwch chi’n crybwyll y pwnc yn ddigon buan, gallwch siarad yn gyffredinol iawn am gartrefi gofal. Yna gallwch gael syniad o ddymuniadau’ch rhieni, er mwyn i chi allu gweithredu’n briodol pan ddaw’r amser.

Siarad gyda brodyr a chwiorydd am ofal hirdymor rheini

Os oes gennych chi frodyr neu chwiorydd, efallai y byddwch angen sgwrs ar wahân am y ffordd orau i gydweithio i sicrhau bod rolau a chyfrifoldebau o ran gofalu am eich rhieni wedi eu sefydlu’n glir.

Os bydd y cyfrifoldeb i gyd yn mynd i un sibling, gallai fynd i deimlo’n chwerw tuag at y gweddill, a gallai’r rhai nad ydynt yn darparu gofal deimlo’n euog am beidio gallu helpu cymaint.

Gallech fod yn atal problemau yn eich perthynas yn y dyfodol trwy drafod beth sy’n bosibl ac ymarferol i roi fel bod pawb yn glir.

Gallai pethau a fyddai’n fanteisiol i gytuno arnynt o flaen llaw gynnwys:

  • Pwy fydd yn dweud wrth eich rhiant os ydych chi’n teimlo fod yr amser wedi dod i symud i ofal preswyl?
  • Pwy fydd yn cymryd cyfrifoldeb am drefnu symud i ofal?
  • Pwy fydd yn gyfrifol am dderbyn galwadau ffôn o’r cartref gofal?
  • Sut fyddwch chi’n rhannu cyfrifoldebau ymweld?

Ystyriwch drafod gytundeb gofal teuluol, ble bydd yr aelod o’r teulu sy’n gyfrifol am ofalu am rieni oedrannus yn cael ei dalu o gronfeydd y teulu. Gallai hyn leihau chwerwder ac mae’n cynnig manteision eraill:

  • galluogi eich rhieni i aros adref
  • derbyn gofal o safon
  • gwobrwyo’r unigolyn sy’n darparu’r gofal hwnnw yn ariannol.

Cofiwch fod cytundeb gofal teuluol yn ddogfen ariannol rwymol felly dylai’r gofalwr a’r siblingiaid ddeall goblygiadau beth sydd dan sylw cyn sefydlu un. Gall fod cymhlethdodau hefyd yn y dyfodol os yw eich anwyliaid yn dod yn gymwys i dderbyn taliadau uniongyrchol ar gyfer gofal gan fod yna reolau gwahanol am gyflogi aelodau’r teulu yn ddibynnol ar ymhle yn y Deyrnas Unedig ydych chi’n byw. Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Carer’s UK.

Trafod talu am ffioedd cartref gofal

Yn ôl Adroddiad No Place Like Home y Live-in Care Hub, dywedodd bron i hanner pobl fod peidio gwybod sut i gychwyn y sgwrs yn gallu, neu wedi, eu hatal rhag cael trafodaeth gyda’u teulu. Tra bod ychydig dan ddau y cant wedi siarad gyda chynghorydd ariannol am gostau gofal.

Gall cyfrifo’r ffordd orau i dalu am ffioedd cartref gofal fod yn gymhleth iawn ac mae’n werth cynllunio ymlaen. Mae gan y Gwasanaeth Cynghori Ariannol lawer o wybodaeth ddefnyddiol ar gynllunio ar gyfer costau gofal a allai fod yn ddefnyddiol:

Mae gan Independent Age hefyd ganllaw defnyddiol iawnopens in new window ar sut i gael sgyrsiau gyda pherthynas hŷn y gallech gymryd golwg arno, yn cynnwys awgrymau ymarferol a chyngor ar sut i wneud penderfyniadau pwysig.

Siarad gyda rhywun am atwrneiaeth

Wrth i ni weld pobl sy’n agos atom yn heneiddio efallai y byddwn yn dechrau poeni am sut fyddant yn gwneud penderfyniadau ariannol da yn y dyfodol, yn arbennig os ydynt yn colli galluedd meddyliol.

Yn ôl Cymdeithas Alzheimer, mae un o bob 14 o bobl yn y Deyrnas Unedig yn byw gyda dementia, ac wedi 80 oed mae hyn yn codi i un yn bob chwech, gan ei wneud yn broblem wirioneddol y mae miloedd o deuluoedd yn wynebu bob dydd.

Un o’r sgyrsiau pwysicaf y gallwn gael i helpu ein perthnasau hŷn yw trafod gyda nhw sut hoffent i benderfyniadau gael eu gwneud am eu heiddo ac arian pe na fyddent yn gallu gwneud hyn eu hunain mwyach. Yr amser gorau i wneud hyn yw pan fyddant yn teimlo’n ffit, yn iach ac yn gallu dweud beth yr hoffent ddigwydd.

Wrth gwrs, mae sawl ffordd o helpu rhywun gadw trywydd ar filiau a phenderfyniadau ariannol o ddydd i ddydd trwy gynnig agor y post, helpu gyda gwaith papur neu fynd gyda nhw i apwyntiadau yn y banc neu gymdeithas adeiladu. Ar gyfer sut i wneud hyn, gweler ein canllaw Sut i helpu rhywun i reoli’i arian yn anffurfiol.

Os bydd rhaid iddynt dreulio tipyn o amser yn yr ysbyty sy’n golygu bod gwneud penderfyniadau ariannol yn anodd, gallech drafod sefydlu atwrneiaeth gyffredin. Mae hyn yn drefniant dros dro sy’n eich galluogi chi neu rywun a enwir i ofalu am ei arian tra na fydd yn gallu ymdopi. I gael gwybod mwy gweler ein canllaw Paratoi ar gyfer henaint, salwch a marwolaeth.

Fodd bynnag, i wir sicrhau y byddai eich anwylyn wedi ei ddiogelu pe byddai’n colli galluedd meddyliol, gallech geisio trafod sefydlu pŵer atwrnai arhosol. Mae hyn yn rhoi awdurdod cyfreithiol i rywun a enwir i wneud penderfyniadau ariannol pwysig ar ran rhywun os nad yw’n gallu gwneud hyn ei hun. Fel arfer mae’n dod yn weithredol pan fydd yn colli galluedd meddyliol - ond gall fod pryd bynnag y bydd yn dewis iddo gychwyn.

Mae aros nes bydd rhywun wedi colli galluedd meddyliol cyn sefydlu pŵer atwrnai arhosol yn gwneud pethau’n llawer mwy cymhleth a gall oedi penderfyniadau brys, fel talu am ffioedd cartref gofal. Byddai angen i chi gael prawf meddygol nad oes gan y person alluedd meddyliol mwyach, ac yna gofyn i’r llys benodi rhywun i oruchwylio pethau. Mae’n ddrud ac efallai y bydd eich anwylyn yn cael ei hun gyda rhywun yn gwneud penderfyniadau am ei fywyd na fyddai fyth wedi ei ddewis.

Gall sgyrsiau am sefydlu atwrneiaeth gael eu hysgogi gan:

  • weld taflen, plot ar raglen deledu neu erthygl papur newydd ar y pwnc
  • rhywbeth perthnasol yn digwydd yn eich bywyd, sy’n golygu y gallwch holi cwestiynau arweiniol fel: ‘Mae mam fy ffrind yn meddwl am symud i gartref gofal. Ydi hynny’n rhywbeth y byddech chi eisiau ei wneud wrth i chi fynd yn hŷn?’
  • eich anwylyn yn cael diagnosis meddygol a allai olygu y bydd ei alluedd meddyliol yn dirywio.
  • gwneud ewyllys. Efallai y bydd nawr yn amser da i’w annog i ystyried pŵer atwrnai arhosol.

Mae’n bwysig iawn eich bod yn parchu barn eich anwylyn ac yn esbonio nad ydych yn ceisio cael rheolaeth ar ei faterion ariannol. Fodd bynnag, mae’n werth esbonio:

  • efallai y byddai’n well ganddo/ganddi i rywun agos ato/ati (chi) i wneud penderfyniadau ar eu rhan, yn hytrach na dieithryn.
  • nid yw ei sefydlu yn golygu bod rhaid i chi ildio rheolaeth. Fel arfer, bydd yr atwrneiaeth yn dod i rym dim ond unwaith y bydd wedi’i chofrestru.
  • gallwch ganslo eich atwrneiaeth ar unrhyw adeg. Ond rhaid bod gennych y galluedd meddyliol i wneud y penderfyniad hwnnw.
  • mae’n cymryd tua 8 i 10 wythnos i gofrestru pŵer atwrnai arhosol, felly nid yw’n syniad da i aros nes bydd rhywun yn dangos arwyddion i golli galluedd meddyliol.

Os yw sefydlu atwrneiaeth arhosol yn rhywbeth yr hoffech ei archwilio ymhellach, cymrwch olwg ar ein canllaw Pŵer atwrnai am ragor o wybodaeth ar y pwnc.

Sut i siarad am arian

Os ydych chi’n poeni am sut fydd y sawl rydych eisiau siarad â nhw yn adweithio ac eisiau help ar sut i drin sgwrs ar faterion arian a gofal wrth heneiddio, darllenwch ein canllaw Sut i siarad am arian

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?