Sut i ariannu’ch gofal hirdymor – canllaw i ddechreuwyr

Mae llawer o ddewisiadau gwahanol i ariannu gofal hirdymor ac maen nhw’n aml yn gallu bod yn gymhleth. Felly, os oes angen i chi neu anwylyd dalu am ofal gartref neu mewn cartref gofal, mae’n bwysig gwybod y ffeithiau.

Faint fydd ei angen arnoch i dalu am ofal hirdymor?

Gair i gall

Yn aml, rhaid i bobl wneud penderfyniadau cyflym ac anodd am eu hanghenion eu hunain neu am anghenion anwylyd. Bydd yn haws yn y pen draw os byddwch wedi meddwl am y dewisiadau ymlaen llaw.

Mae hyn oll yn dibynnu ar eich iechyd a’ch symudedd, pa lefel o gymorth a chefnogaeth sydd eu hangen arnoch, gwerth eich cynilion, eich asedau a’ch incwm, a pha gyllid y gallech chi fod yn gymwys i’w gael gan eich awdurdod lleol neu’r GIG.

Yn y pen draw, gallech dalu am y cyfan ohono, am rywfaint ohono neu ddim o gwbl.

Gofal iechyd parhaus y GIG

Os oes gennych anabledd neu broblem feddygol gymhleth, efallai byddwch yn gymwys am ofal iechyd parhaus y GIG am ddim (CHC) os ydych yn oedolyn, neu ofal parhaus y GIG am ddim (CC) os ydych yn ifancach na 18 oed. Nid oes llawer o bobl yn gwybod amdano, felly mae’n bwysig eich od yn holi a ydych yn gymwys a chael asesiad.

Mae hwn yn becyn o ofal iechyd sy’n cael ei drefnu a’i ariannu gan y GIG. Caiff ei ddarparu i chi yn eich cartref, neu mewn ysbyty, cartref nyrsio neu hosbis.

Rydych chi’n fwy tebygol fod yn gymwys os mai anghenion gofal iechyd sydd gennych yn bennaf, yn hytrach nag anghenion gofal cymdeithasol. Mewn geiriau eraill, bod angen nyrs neu sylw meddygol arnoch yn hytrach na dim ond gofalwr.

Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, darperir Gofal Iechyd Parhaus gan eich Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol leol.

Cyllid awdurdod lleol am ofal hirdymor

Efallai bydd eich cyngor lleol (neu’ch Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon) yn gallu’ch helpu gyda chostau cartref gofal. Neu, os yw’n well gennych a bod hynny’n briodol, gallant eich helpu i aros yn eich cartref eich hun drwy ddarparu gofalwyr, cymorth i ofalwyr, cyfarpar a gwasanaethau arbenigol.

Bydd union swm y cyllid a gewch yn dibynnu ar:

  • eich anghenion unigol (yn seiliedig ar asesiad o anghenion gofal), a
  • faint allwch chi fforddio ei dalu tuag at gostau’r gofal (yn seiliedig ar asesiad ariannol)

Gall eich awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol drefnu gwasanaethau gofal i chi neu gallwch ddewis cael taliadau uniongyrchol a threfnu pethau drosoch eich hun.

Hunangyllido’ch gofal hirdymor

Hunangyllido?

Yr ofn mwyaf am gyllido gofal hirdymor yw y bydd rhaid i chi werthu’ch cartref os ydych chi’n symud i mewn i gartref gofal. Wrth lwc, os mai yn eich cartref eich hun y byddwch chi’n derbyn gofal, ni fydd gwerth eich cartref yn cael ei gyfrif.

Gan ddibynnu ar eich amgylchiadau, efallai na fyddwch yn gymwys am gyllid gan y GIG neu’ch awdurdod lleol. Hyd yn oed os byddwch yn gymwys, efallai na fydd y swm a gewch yn ddigon i dalu’ch costau gofal i gyd naill ai yn y cartref neu mewn cartref gofal. Os bydd hyn yn digwydd, bydd angen i chi ystyried sut rydych yn mynd i dalu unrhyw gostau dros-ben neu dalu am y cyfan eich hun.

Hawliwch yr holl fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt

Hyd yn oed os bydd raid i chi dalu am ofal efallai y byddwch yn gymwys serch hynny i hawlio rhai budd-daliadau.

Nid yw’r ddau fudd-dal hyn yn destun profion modd, felly gallech eu cael os yw eich anghenion iechyd yn ddigon sylweddol ni waeth faint o incwm a chynilion sydd gennych:

  • Lwfans Gweini
  • Lwfans Byw i’r Anabl
  • Taliad Annibyniaeth Bersonol (a fydd yn disodli’r Lwfans Byw i’r Anabl)

Mae budd-daliadau eraill allech eu hawlio o bosib yn ddibynnol ar eich amgylchiadau.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?