Sut i ddefnyddio’ch cronfa bensiwn i brynu blwydd-dal oes

Mae blwydd-dal oes yn fath o gynnyrch incwm ymddeol a brynwch gyda pheth neu’r cyfan o’ch cronfa bensiwn. Mae’n gwarantu incwm ymddeol rheolaidd am oes. Mae dewisiadau a nodweddion blwydd-dal oes yn amrywio – bydd beth sy’n addas i chi yn ddibynnol ar eich amgylchiadau personol, eich disgwyliad oes a’ch agwedd at risg.

Sut mae blwydd-dal oes yn gweithio

Rydych yn dewis cymryd hyd at 25% (chwarter) eich cronfa bensiwn – neu o’r swm yr ydych yn ei neilltuo i brynu blwydd-dal – fel cyfandaliad di-dreth. Yna fe ddefnyddiwch y gweddill i brynu blwydd-dal, a fydd yn eich darparu ag incwm rheolaidd am oes.

Mae’r incwm ymddeol hwn yn cael ei drethu fel incwm arferol. Fel arfer, po hynaf ydych chi pan brynwch flwydd-dal, po uchaf fydd yr incwm (cyfradd blwydd-dal) a gewch ar y dechrau.

Mae dau fath o flwydd-dal oes ar gael:

  • Blwydd-daliadau oes sylfaenol – ble byddwch yn gosod eich incwm o flaen llaw
  • Blwydd-daliadau cysylltiedig â buddsoddiad – ble mae’ch incwm yn codi a gostwng yn unol â pherfformiad buddsoddiad, ond ni fydd fyth yn is na’r isafswm a sicrhawyd

Blwydd-daliadau gydol oes sylfaenol

Mae blwydd-daliadau gydol oes sylfaenol yn cynnig ystod o ddewisiadau incwm ar gyfer gwahanol amgylchiadau personol ac agweddau at risg. Penderfynwch p’un a ydych eisiau:

  • Un sy’n cynnig incwm am oes i chi yn unig – blwydd-dal oes sengl, neu un sydd hefyd yn cynnig incwm am oes ar gyfer dibynnydd neu fuddiolwr arall a enwebir wedi i chi farw – a elwir yn flwydd-dal oes ar y cyd
  • Taliadau i barhau i fuddiolwr a enwebir am nifer penodol o flynyddoedd (10 mlynedd er enghraifft) o’r adeg y mae’r blwydd-dal yn cychwyn rhag ofn i chi farw’n annisgwyl – a elwir yn gyfnod gwarant
  • ‘Diogelu gwerth’ – defnyddir yn llai aml, ond mae wedi ei gynllunio i dalu gwerth y gronfa i’r buddiolwr a enwyd gennych i brynu blwydd-dal ond heb yr incwm a dalwyd allan eisoes pan fyddwch chi farw

Mae eich dewis yn effeithio ar faint o incwm allwch chi ei gael.

Gall ymhle y disgwyliwch fyw wedi i chi ymddeol effeithio ar faint o incwm a gewch o bosib.

Dysgwch fwy am flwydd-daliadau oes sengl neu ar y cyd

Dysgwch fwy am flwydd-daliadau incwm sefydlog neu gynyddol

Dysgwch fwy am gyfnodau gwarant a sicrwydd gwerth

Incwm uwch ar gyfer cyflyrau meddygol neu ffordd o fyw afiach

Mae’n bosibl y byddwch chi’n gallu derbyn incwm misol uwch os oes gennych chi gyflwr meddygol, dros bwysau neu os ydych chi’n ysmygu drwy ddewis blwydd-dal ‘gwell’ neu ‘fywyd a effeithir’. Nid yw pob darparwr yn cynnig y rhain felly cofiwch chwilio am y fargen orau os credwch y gallech chi elwa o gael un.

Dysgwch fwy am flwydd-daliadau gwell neu fywyd a effeithir yn ein canllaw Incwm uwch i bobl mewn iechyd gwael.

I gael trosolwg cyflym o flwydd-daliadau oes sylfaenol, defnyddiwch ein canllaw Beth yw blwydd-dal?

I gael gwybod pa nodweddion ac opsiynau blwydd-dal oes sylfaenol allai fod yn briodol i chi, a faint o incwm allech chi ei gael yn y farchnad bresennol, defnyddiwch ein tabl cymharu blwydd-daliadau. Fodd bynnag, dylech gael arweiniad neu gyngor cyn i chi ymrwymo’ch hun – cofiwch, mae blwydd-dal oes yn un o sawl dewis sydd gennych ar gyfer cymryd incwm ymddeoliad.

Blwydd-daliadau cysylltiedig â buddsoddi

Mae blwydd-daliadau cysylltiedig â buddsoddi hefyd yn talu incwm am oes i chi, ond gall y swm a gewch amrywio yn ddibynnol ar ba mor dda mae’r buddsoddiadau sylfaenol yn perfformio. Os yw’r buddsoddiadau’n gwneud yn dda, gallant gynnig cyfle i gael incwm uwch. Ond rhaid i chi fod yn gyfforddus â’r risg y gallai’ch incwm ostwng os nad yw’r buddsoddiadau yn gwneud cystal â’r disgwyl.

Mae pob blwydd-dal cysylltiedig â buddsoddi yn gwarantu isafswm o incwm os yw perfformiad y gronfa yn wan.

Gyda blwydd-daliadau cysylltiedig â buddsoddi gallwch ddewis blwydd-dal ar y cyd neu sengl, cyfnodau gwarantu, diogelu gwerth a chyfraddau uwch os oes gennych chi ddisgwyliad oes isel yn sgil iechyd gwael neu ffordd o fyw gwael. Ni fydd pob darparwr yn cynnig y dewisiadau hyn – bydd angen i chi chwilio am y cynnig gorau i chi ac yna cael cyngor ariannol.

Dysgwch fwy am flwydd-daliadau cysylltiedig â buddsoddi

Pethau i’w hystyried

Unwaith y byddwch wedi prynu blwydd-dal ni allwch newid eich meddwl, felly mae’n bwysig eich bod chi yn cael cymorth a chyngor cyn dewis un. Gweler ein canllaw Ymddeoliad – pam ddylwn i gael cyngor?

Os bydd eich darparwr yn cynnig blwydd-dal sylfaenol i chi gyda ‘chyfradd blwydd-dal a warantir’ bydd yn anodd curo hynny ar y farchnad agored, – ond cofiwch chwilio am fargen well serch hynny. Yna ceisiwch help a chyngor. Gweler yr adran hwyrach ar chwilio am y cynnig gorau.

Os yw eich disgwyliad bywyd yn isel, efallai nad blwydd-dal fyddai’r dewis gorau ar eich cyfer chi.

Meddyliwch yn ofalus oes angen i chi ddarparu incwm ar gyfer eich partner neu ddibynnydd arall wedi i chi farw.

Beth sy’n digwydd pan fyddwch yn marw?

Os oes gennych chi flwydd-dal sengl a dim nodweddion eraill, bydd eich pensiwn yn dod i ben pan fyddwch chi’n marw. Fel arall, mae’r rheolau treth yn amrywio ar eich oed yn unol â’r hyn a ddangosir isod.

Os byddwch yn marw cyn 75 oed

  • Telir incwm o flwydd-dal ar y cyd i’ch dibynnydd neu unrhyw fuddiolwr arall a enwebwyd yn ddi-dreth am weddill ei fywyd
  • Os byddwch chi’n marw o fewn cyfnod gwarant trosglwyddir gweddill y taliadau blwydd-dal yn ddi-dreth i’ch buddiolwr a enwebwyd ac yna’n dod i ben pan fydd y cyfnod gwarantu’n dod i ben
  • Telir unrhyw gyfandaliad yn ddyledus o flwydd-dal gwerth a ddiogelir yn ddi-dreth

Os byddwch yn marw yn 75 oed neu hŷn

  • Bydd incwm o flwydd-dal ar y cyd neu gyfnod gwarant parhaus ychwanegu at incwm eich buddiolwr ar gyfer y flwyddyn a trethu fel arfer.
  • Bydd taliadau blwydd-dal ar y cyd yn stopio pan fydd eich dibynnydd neu fuddiolwr yn marw.
  • Bydd unrhyw gyfnod gwarant yn stopio pan fydd y cyfnod gwarant yn dod i ben.
  • Bydd unrhyw gyfandaliad sy’n ddyledus o flwydd-dal gwerth a ddiogelir ychwanegu at incwm eich buddiolwr ar gyfer y flwyddyn a trethu fel arfer.

Ceisio’r fargen orau am flwydd-dal

Yn ôl ymchwil gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol, byddai 8 o bob 10 o bobl yn cael gwell incwm blwydd-dal trwy chwilio am y cynnig gorau yn hytrach na phrynu gan eu darparwr eu hunain. (Ffynhonnell: Thematic review of annuities, Chwefror 2014, Awdurdod Ymddygiad Ariannol)

Os penderfynwch mai blwydd-dal yw’r dewis gorau i chi, mae’n bwysig chwilio am y cynnig gorau. Yn ôl ymchwil gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol, byddai’r rhan fwyaf o bobl yn cael gwell incwm blwydd-dal trwy chwilio am y cynnig gorau yn hytrach na phrynu gan eu darparwr eu hunain.

I gael awgrymau ymarferol ar chwilio am flwydd-dal oes sylfaenol, darllenwch ein canllaw Sut i chwilio am flwydd-dal.

Os ydych chi’n ystyried blwydd-dal cysylltiedig â buddsoddiad, rydym yn argymell eich bod yn siarad â chynghorydd ariannol. Gallwch chwilio am gynghorydd sy’n arbenigo mewn incwm ymddeol isod.

Gallwch ddod o hyd i gynghorwyr ariannol cofrestredig y FCA sy’n arbenigo mewn cynllunio ar gyfer ymddeoliad yn ein Cyfeirlyfr cynghorydd ymddeoliadopens in new window.

Eich dewisiadau incwm ymddeol eraill

Mae blwydd-dal yn un ymysg amryw o opsiynau sydd gennych chi ar gyfer defnyddio’ch cronfa bensiwn i ddarparu incwm ymddeoliad. I gael trosolwg o’ch holl opsiynau ac i gael gwybod mwy ar ble i gael cymorth a chyngor, darllenwch ein canllaw Opsiynau ar gyfer defnyddio’ch cronfa bensiwn.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?