Sut i ddiogelu eich arian yn ystod ysgariad neu ddiddymiad

Os ydych yn ysgaru neu’n diddymu’ch partneriaeth sifil, efallai y bydd angen i chi fynd ati’n gyflym i ddiogelu’ch arian – yn enwedig os yw’r gwahaniad yn un chwerw. Efallai na fydd angen i chi gymryd pob un o’r camau a amlinellir isod, ond mae’n bwysig i chi fod yn ymwybodol o’ch hawliau a’ch cyfrifoldebau.

Diogelu’r hawliau i’ch cartref os mai chi sydd berchen arno

Os yw perchnogaeth cartref y teulu yn enw’ch cyn bartner yn unig, gallwch gofrestru’ch diddordeb er mwyn sicrhau na ellir ei werthu neu ei ailforgeisio heb i chi gael gwybod. Mae hyn yn neilltuol o ddefnyddiol os yw’ch gwahaniad yn un chwerw. Bydd yr enw cyfreithiol ar gyfer cofrestru eich diddordeb a sut i wneud hynny’n dibynnu ymhle yn y DU yr ydych yn byw.

Os yw’r eiddo yn enw’r ddau ohonoch fel ‘tenantiaid ar y cyd’ – neu fel ‘perchnogion ar y cyd gyda chyrchfan goroesedd’ yn yr Alban – efallai y dymunwch newid statws y berchnogaeth. Gallwch fod yn berchen arno rhyngoch o hyd, ond y rheswm pam yr hoffech chi wneud hyn efallai fyddai i rwystro’ch cyn bartner rhag etifeddu’ch cyfran chi o’r eiddo fel mater o drefn, pe byddech chi’n marw cyn cael trefn ar yr ysgariad neu ddiddymiad (ac fel arall o safbwynt eich cyn bartner).

Mae rhagor o wybodaeth ar eich dewisiadau yn Diogelu eich hawliau ar berchen cartref yn ystod ysgariad neu ddiddymiad.

Cysylltu â’ch darparwr morgais

Yn ddibynnol ar enw pwy sydd ar y morgais, efallai y bydd angen i chi siarad â’ch benthyciwr i egluro beth sydd wedi digwydd a thrafod sut y byddwch yn rheoli’r ad-daliadau morgais.

Os oes gennych chi forgais ar y cyd, mae’r ddau ohonoch yr un mor gyfrifol am y benthyciad cyfan (ac nid hanner yr un). Os na fyddwch yn llwyddo i ad-dalu’ch morgais yn brydlon gallai hynny amharu ar eich statws credyd, a allai wneud hi’n anoddach i chi fenthyca arian yn y dyfodol.

Cysylltu â’ch landlord os ydych yn rhentu

Os yw enw’r ddau ohonoch ar y cytundeb tenantiaeth, efallai y byddwch yn gallu trefnu i barhau â’r denantiaeth yn eich enw chi yn unig, neu efallai y byddwch yn gallu trosglwyddo’r denantiaeth i’ch cyn bartner.

Am ragor o wybodaeth, darllenwch ein canllaw Diogelu eich hawliau i’ch cartref yn ystod ysgariad neu ddiddymiad – rhentu.

Cysylltu â’ch banc, darparwyr cerdyn credyd a benthyciadau

Os oes gennych chi gyfrifon neu fenthyciadau ar y cyd gyda’ch cyn bartner, dylech gysylltu â’ch banc neu ddarparwr benthyciadau i egluro beth sydd wedi digwydd. Mae hyn yn neilltuol o bwysig os yw’ch gwahaniad yn un chwerw.

Gydag unrhyw fenthyciad ar y cyd, rydych yn gyfrifol am y ddyled gyfan. Dylech ofyn i’ch banc newid y modd y sefydlwyd eich cyfrif er mwyn sicrhau y bydd yn ofynnol i’r ddau ohonoch gytuno cyn medru tynnu arian allan ohono, neu ei rewi. Nodwch, os byddwch yn rhewi’r cyfrif yna bydd angen cytundeb y ddau ohonoch cyn medru ei ‘ddad-rewi’. Gall hyn fod yn broblem os nad yw’ch cyn bartner yn fodlon cydweithredu.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn rhoi terfyn ar unrhyw daliadau cyflog sy’n mynd i mewn i’ch cyfrif ar y cyd os ydych yn pryderu na fydd eich cyn bartner yn cytuno i chi dynnu’r arian hwnnw allan.

Ail gardiau credyd ar eich cyfrif

Os oes gennych chi gyfrif cerdyn credyd a bod ail gerdyn ar gyfer eich cyn bartner, chi fydd yn gyfrifol am dalu am wariant ef neu hi yn ogystal â’ch gwariant chi.

Dylech un ai ofyn i’ch cyn bartner roi’r cerdyn yn ôl i chi neu gysylltu â chwmni’r cerdyn a chanfod yr hyn sydd angen i chi ei wneud er mwyn atal y cerdyn neu dynnu enw’ch cyn bartner o’ch cyfrif.

Diogelu asedau ariannol eraill

Efallai y byddwch yn medru gwneud cais i’r llys i atal eich cyn bartner rhag gwaredu, trosglwyddo neu werthu asedau neu rhag symud asedau dramor os byddai hyn yn atal setliad teg.

Mae’n faes cymhleth o’r gyfraith felly dylech siarad â’ch cyfreithiwr cyn gynted â phosib.

Eich cam nesaf

Darllenwch ein canllaw Trefnwch gyfrifon banc ar y cyd, yswiriant, biliau a chyllid arall gyda’ch cyn bartner.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?