Sut i ddiogelu eich arian wrth wahanu os oeddech chi’n cyd-fyw

Unwaith y daw hi’n amlwg eich bod am wahanu oddi wrth eich partner, mae camau pwysig y dylech eu cymryd i ddiogelu eich sefyllfa ariannol. Os yw’ch gwahaniad yn un chwerw, rhaid i chi weithredu ar unwaith. Dysgwch beth sydd angen i chi ei wneud.

Diogelu’r hawliau i’ch cartref os mai chi sydd berchen arno

Bydd eich hawliau i’r eiddo yr ydych yn byw ynddo yn dibynnu ar:

  • bwy sydd berchen ar yr eiddo
  • ac a ydych chi wedi bod yn cyfrannu tuag y morgais neu gostau eraill
  • neu wedi llunio cytundeb y byddai gennych chi hawl i gael rhan o’r eiddo

Os yw’r eiddo yn enwau’r ddau ohonoch, dylech wirio statws y berchnogaeth. Os yw’r eiddo yn enw’r ddau ohonoch fel ‘tenantiaid ar y cyd’ – neu fel ‘perchnogion ar y cyd gyda chyrchfan goroesedd’ yn yr Alban – efallai y bydd angen i chi newid y math o berchnogaeth fel na fydd eich cyn bartner yn etifeddu’ch cyfran fel mater o drefn (ac fel arall o safbwynt eich cyn bartner) petaech chi’n marw.

Mae’n faes cymhleth, felly ceisiwch gyngor gan gyfreithiwr sy’n arbenigo mewn hawliau tai neu mewn perthynas yn chwalu rhwng cyplau sy’n cyd-fyw, neu siaradwch â chynghorydd o elusen hawliau tai.

Er mwyn cysylltu â chyfreithiwr, gwiriwch ein canllaw Eich dewisiadau o ran cyngor cyfreithiol neu ariannol wrth wahanu.

Cysylltu â’ch darparwr morgais

Dylech siarad â’ch darparwr os yw’r morgais yn enw’r ddau ohonoch neu os yw yn eich enw chi yn unig a chredwch y byddwch yn cael trafferth ad-dalu’n brydlon. Esboniwch yr hyn sydd wedi digwydd a thrafodwch sut y byddwch yn rheoli’r ad-daliadau morgais.

Os oes gennych chi forgais ar y cyd, mae’r ddau ohonoch yn gyfrifol yn gyfartal am y benthyciad cyfan. Os na fyddwch yn llwyddo i ad-dalu’ch morgais yn brydlon gallai hynny amharu ar eich statws credyd, a allai wneud hi’n anoddach i chi fenthyca arian yn y dyfodol.

Darllenwch ein canllaw Diogelu eich hawliau ar berchen cartref yn ystod ysgariad neu ddiddymiad.

Cysylltu â’ch landlord os ydych yn rhentu

Os yw enw’r ddau ohonoch ar y cytundeb tenantiaeth, efallai y byddwch chi neu’ch partner yn gallu trefnu i barhau â’r denantiaeth dan un enw yn unig. Os mai enw un ohonoch sydd ar y cytundeb, bydd eich hawliau i wneud hyn yn dibynnu ar y math o gytundeb tenantiaeth sydd gennych chi.

Am ragor o wybodaeth, darllenwch ein canllaw Diogelu eich hawliau i’ch cartref yn ystod gwahaniad – rhentu.

Cysylltu â’ch banc, darparwyr cerdyn credyd a benthyciadau

Os oes gennych gyfrifon neu fenthyciadau ar y cyd gyda’ch cyn bartner, dylech gysylltu â’ch banc neu ddarparwr benthyciadau i egluro beth sydd wedi digwydd. Mae hyn yn neilltuol o bwysig os yw’ch gwahaniad yn un chwerw.

Gydag unrhyw fenthyciad neu orddrafft ar y cyd, rydych yn gyfrifol am y ddyled gyfan. Dylech ofyn i’ch banc newid y modd y sefydlwyd unrhyw gyfrif ar y cyd er mwyn sicrhau y bydd yn ofynnol i’r ddau ohonoch gytuno cyn medru tynnu arian allan ohono, neu ei rewi. Nodwch, os byddwch yn rhewi’r cyfrif yna bydd angen cytundeb y ddau ohonoch cyn medru ei ‘ddad-rewi’. Gall hyn fod yn broblem os nad yw’ch cyn bartner yn fodlon cydweithredu.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn rhoi terfyn ar unrhyw daliadau cyflog sy’n mynd i mewn i’ch cyfrif ar y cyd os ydych yn pryderu na fydd eich cyn bartner yn cytuno i chi dynnu’r arian hwnnw allan.

Ail gardiau credyd ar eich cyfrif

Os oes gennych chi gyfrif cerdyn credyd a bod ail gerdyn ar gyfer eich cyn bartner, chi fydd yn gyfrifol am dalu am ei wariant ef neu hi yn ogystal â’ch gwariant chi.

Dylech un ai ofyn i’ch cyn bartner roi’r cerdyn yn ôl i chi neu gysylltu â chwmni’r cerdyn a chanfod yr hyn sydd angen i chi ei wneud er mwyn atal y cerdyn neu dynnu enw’ch cyn bartner o’ch cyfrif.

Eich cam nesaf

Gan dibynnu a ydych chi’n berchen ar eich cartref neu’n ei rentu, gallwch ddewis un o’r opsiynau a amlinellir uchod; neu fel arall darllenwch ein canllaw Trefnwch gyfrifon banc ar y cyd, yswiriant, biliau a chyllid arall gyda’ch cyn bartner.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?