Sut i flaenoriaethu’ch dyledion

Os oes gennych chi nifer o ddyledion, efallai y byddwch yn teimlo eich bod wedi’ch llethu. Darllenwch fwy am sut i flaenoriaethu a gweithio allan pa ddyledion i’w had-dalu’n gyntaf i’ch helpu i arbed arian ac i glirio’ch dyledion yn gynt.

Pam ei bod hi’n bwysig talu’ch dyledion yn y drefn gywir

Gall goblygiadau peidio â thalu rhai dyledion cyn rhai eraill fod yn fwy difrifol. Felly os ydych yn cael anhawster gwneud eich ad-daliadau yn brydlon, mae angen i chi edrych ar eich dyledion a’u rhannu:

  • yn argyfwng dyled
  • dyledion o flaenoriaeth
  • dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth

Os ydych yn wynebu argyfwng dyledion

Os ydych yn wynebu argyfwng nawr neu yn ystod y dyddiau nesaf, fel:

  • achos llys
  • camau gan feili
  • cael eich taflu allan o’ch tŷ am ôl-ddyledion morgais neu rent
  • dat-gysylltiad

Ceisiwch gyngor annibynnol am ddim ar ddyledion ar frys. Bydd cynghorydd ar ddyledion yn medru siarad â’r llys, beili neu gredydwr ar eich rhan. Bydd hefyd yn medru’ch cynghori ar beth i’w wneud nesaf.

Dylech bob amser fynychu gwrandawiad llys. Mae hyn yn rhoi’r cyfle i chi ddod i gytundeb.

Os na fynychwch chi, efallai y gwneir penderfyniad heb ystyried rhyw wybodaeth am eich sefyllfa.

Os ydych yno gallwch ddweud wrth y llys beth sy’n digwydd a gallai hynny fod o gymorth i’r llys ddod i benderfyniad sydd yn fwy buddiol i chi.

Mae rhai llysoedd yn defnyddio sefydliadau cynghori fel Shelter a Chyngor ar Bopeth a fydd yn medru rhoi cyngor munud olaf i chi ar beth i’w wneud.

Os ydych i fod i fynychu’r llys cyn pen 24 awr, gofynnwch a oes rhywun y gallwch siarad ag ef neu hi cyn gwrandawiad eich achos.

Beth yw dyledion o flaenoriaeth?

Dyledion o flaenoriaeth yw rhai sydd â’r goblygiadau mwyaf difrifol os na fyddwch yn eu talu.

Nid y rhain yw’r dyledion mwyaf neu’r rhai sydd â’r cyfraddau llog uchaf o reidrwydd, ond os na fyddwch yn eu talu, gallai hyn arwain at broblemau difrifol.

Mae dyledion o flaenoriaeth yn cynnwys:

  • morgais, rhent ac unrhyw fenthyciadau a sicrhawyd yn erbyn eich cartref
  • Treth Incwm, Yswiriant Gwladol a TAW
  • Y Dreth Gyngor
  • biliau nwy a thrydan
  • cynhaliaeth plant
  • Trwydded Deledu
  • cytundebau hurbryniant, os yw’r hyn rydych yn ei brynu â nhw yn hanfodol
  • dirwyon llys

Pam y dylech dalu eich dyledion o flaenoriaeth yn gyntaf

Gallai goblygiadau peidio â thalu rhai dyledion olygu:

  • colli’ch cartref – am nad ydych yn llwyddo i dalu’ch morgais neu rent yn brydlon
  • derbyn gwŷs llys
  • cael ymweliad gan feiliaid
  • cael eich gwneud yn fethdalwr – am nad ydych wedi talu’ch biliau treth
  • cael eich system wresogi neu’ch goleuadau’n wedi eu diffodd – am nad ydych wedi talu’ch biliau tanwydd

Beth yw dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth?

Mae goblygiadau peidio â thalu dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth yn llai difrifol.

Os na thalwch eich dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth, gallai’ch credydwr ddwyn achos llys yn eich herbyn yn y pen draw neu gyfarwyddo beiliaid i gasglu’r arian gennych chi.

Mae eich dyledion heb flaenoriaeth yn cynnwys:

  • dyledion cerdyn credyd, dyledion cerdyn siop neu fenthyciadau diwrnod cyflog
  • dyledion catalog, credyd cartref neu gredyd mewn siop
  • gorddrafftiau
  • benthyciadau banc neu gymdeithas adeiladu
  • benthyciadau personol
  • arian wedi’i fenthyca gan ffrindiau neu deulu

Biliau dŵr a charthffosiaeth

Ystyrir biliau dŵr a charthffosiaeth fel dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth ond dylech eu cynnwys fel gwariant cartref hanfodol.

Maent yn wasanaeth parhaus sydd angen i chi dalu amdanynt.

Os na thalwch eich biliau dŵr a charthffosiaeth cyfredol o leiaf, bydd y swm sy’n ddyledus gennych yn parhau i gynyddu.

Sut i dalu dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth, yn gynt

Rhaid i chi dalu’r isafswm o leiaf ar bob dyled i osgoi mynd i ôl-ddyled.

Os allwch chi fforddio talu mwy, rhannwch yr arian ychwanegol yn y modd canlynol i arbed arian ar gostau llog a dod yn rhydd o ddyled yn gynt.

Targedu’r ddyled fwyaf costus yn gyntaf

  • Targedwch y ddyled gyda’r gyfradd llog uchaf ar eich cyfriflen misol neu gytundeb benthyciad yn gyntaf.
  • Gwiriwch na chodir unrhyw ffi gosb na chostau rhagosodedig arnoch am dalu gormod.
  • Talwch gymaint ag y gallwch heb dorri amodau cytundebau credyd eraill sydd gennych.
  • Pan fyddwch wedi clirio’ch dyled ddrutaf, symudwch ymlaen i ordalu ar eich dyled ddrutaf nesaf.

Rhagor o awgrymiadau am dalu dyledion nad ydynt yn flaenoriaeth

Mae pethau eraill allwch chi eu gwneud i arbed arian neu dalu dyled yn gyflymach.

Ceisiwch gyngor rhad ac am ddim ar ddelio â dyledion

“Roedd ganddon ni gymaint o gywilydd i’n problemau dyledion fel ein bod yn osgoi dweud wrth bobl. Roedd ceisio byw bywyd normal ac esgus bod popeth yn iawn yn anodd.”

Hayley – sy’n rhedeg gwefan Disease Called Debt ac sydd wedi clirio dyledion o £41,000.

Peidiwch â mynd i anhawster gyda dyledion – yn enwedig os ydych yn wynebu argyfwng, fel colli’ch cartref neu fynd i’r llys.

Os ydych chi angen mwy o gefnogaeth neu os nad ydych yn gwybod ble i gychwyn, mae yna bobl eraill yn yr un sefyllfa â chi. Mae bron i hanner y bobl mewn dyled wedi dweud wrthym nad ydynt yn siŵr am y ffordd orau i dalu eu dyledion, a dyna ble gall cynghorydd dyledion wir eich helpu.

“Mae’n beth brawychus i godi’r ffôn a dweud bod gennych broblemau dyledion, ond mae’r rhan fwyaf o bobl yn teimlo rhyddhad enfawr wrth wneud hynny.”

Debt Camel – blogiwr cyllid personol a dyledion.

Mae mwy nag wyth o bob deg o bobl sydd wedi cael cyngor ar ddyledion yn dweud wrthym eu bod yn teimlo dan lai o bwysau neu’n llai pryderus a gyda mwy o reolaeth ar eu bywydau eto.

“Fe newidiodd cyngor ar ddyledion y ffordd dwi’n delio efo hyn. Cael gwared ar y cywilydd. Yr unig beth anffodus yw i mi gymryd cyhyd i’w wneud.”

Client cyngor ar ddyledion.

Mae’r bobl hynny a ganiataodd i ddyledion waethygu cyn ceisio cyngor yn aml yn canfod fod pethau wedi mynd allan o reolaeth, ni chânt ddefnyddio eu cardiau credyd mwyach ac ni fydd neb arall yn benthyca arian iddynt ac mae’n cymryd mwy o amser i dalu’r hyn sy’n ddyledus ganddynt.

Gallwch gysylltu â chynghorydd dyledion yn y ffordd sydd orau i chi – ar-lein, dros y ffôn neu wyneb yn wyneb.

Felly ymunwch â’r cannoedd o filoedd o bobl y byddwn yn eu helpu bob blwyddyn a chymryd y cam cyntaf i fod yn rhydd o ddyledion.