Sut i helpu’r rhai yn eu harddegau i reoli’u harian

Mae rhieni’n chwarae rhan bwysig wrth lunio ymddygiad ariannol eu plant a’u hagwedd at arian. Mae llawer o’r rhai sydd yn eu harddegau’n dibynnu ar eu mam a’u tad i osod yr esiampl gywir ar gyfer rheoli arian. Wrth gwrs nid yw’n beth hawdd bob amser trafod arian gyda’r rhai sydd yn eu harddegau, yn enwedig wrth iddynt nesáu at ddod yn oedolion. O ystyried hynny, rydym wedi adnabod tri maes lle gallwch roi help i’ch plant ymdopi â’r elfennau anodd o arian personol.

1. Rhowch gyfrifoldeb ariannol i’r rhai sydd yn eu harddegau

Rhannu cyfrifoldebau gyda’ch plant

Mae’n bwysig bod y rhai sydd yn eu harddegau’n deall gwerth arian ac yn sylweddoli nad yw’n bwll diwaelod. Drwy roi rhyddid i’ch plentyn reoli ei gyllideb ei hun, bydd yn llwyddo i ddysgu gwersi gwerthfawr ynglŷn â nid yn unig beth all eich plentyn ei fforddio ond hefyd osgoi peryglon costau annisgwyl.

Arian poced a chyllidebu

I lawer o bobl, cael arian poced yw’r cam cyntaf mewn cyfrifoldeb ariannol. Wrth roi swm penodol a rheolaidd o arian i’ch plentyn yn ei arddegau ynghyd â’r cyfrifoldeb o dalu am rywbeth sydd ei angen arno, byddwch yn rhoi’r cyfle cyntaf iddo wario o fewn cyllideb.

Un ffordd o gael rhai sydd yn eu harddegau i gymryd cyfrifoldeb am eu harian yw drwy roi cyllideb benodol iddynt ar gyfer tasg neilltuol. Gallai hyn olygu rhoi cyllideb fisol i’ch mab neu ferch ar gyfer cinio. Os bydd eich plentyn yn gwario’r arian hwn ar ddillad, neu fynd allan, bydd yn dysgu gwers werthfawr pan fydd angen mynd â brechdannau i’r ysgol.

Mae ychydig dros hanner y rhai 15-17 oed sy’n cael arian poced o dro i dro yn cadw trefn ar eu hincwm a’u gwariant. Mae hyn i’w gymharu â dwy ran o dair o’r rhai sy’n cael swm penodol yn rheolaidd sy’n ymwybodol o’u sefyllfa ariannol.

Mae rhan o ddysgu’ch plant yn eu harddegau sut i reoli’u materion ariannol yn seiliedig arnoch chi’n bod yn ddisgybledig yn y modd yr ydych yn rhoi arian iddynt a pheidio â rhoi rhagor iddynt os ydynt yn gorwario. Mae’n well iddynt ddysgu gwers y ffordd anodd tra bod y symiau’n fach, yn hytrach na’n ddiweddarach pan all gorwario droi’n ddyled broblemus.

Dengys ein hymchwil fod bron i wyth o bob deg o’r rhai 15 – 17 oed sy’n llwyddo i ysgwyddo costau ffôn symudol annisgwyl o’u poced eu hunain yn dweud eu bod yn llwyddo i gadw trefn ar eu hincwm a’u gwariant. Mae ychydig dros hanner y rhai sy’n troi at mam a dad i dalu am gostau annisgwyl yn cyfaddef iddynt orfod cadw llygad ar eu materion ariannol.

2. Gosod yr esiampl gywir

Dysgu gan rieni

Wrth reoli arian, mae’r rhai sydd yn eu harddegau yn dilyn ymddygiad eu rhieni. Felly os ydych chi’n fath o unigolyn sy’n dueddol o gynilo er mwyn prynu rhywbeth, yna mae’n fwy tebygol y bydd eich plant yn gwneud yr un modd. Os, ar y llaw arall, eich bod yn dueddol o droi at gredyd i ariannu pethau nad ydynt yn hanfodol, bydd eich plant yn debygol o ddilyn yr esiampl honno.

Un ffordd o osod yr esiampl gywir yw drwy gynnwys eich plant sydd yn eu harddegau yn eich penderfyniadau ariannol, yn enwedig yn eu harddegau hwyr. Gallai hyn gynnwys dangos iddynt sut y bu i chi chwilio am y fargen orau ar gyfer eich cyfrif cyfredol, neu eistedd i lawr a defnyddio’n Cynllunydd cyllideb i gyfrifo cyllideb fisol. Gallwch ddatblygu hyn un cam ymhellach a’u hanfon allan i wneud ychydig o siopa am fwyd ynghyd â rhestr a chyllideb dynn. Ond byddwch yn ofalus nad ydynt yn dychwelyd gyda llond basged o fferins a chreision!

Mae’n syniad da hefyd i fod yn agored gyda’ch plant ynglŷn â rhai o’r camgymeriadau ariannol a wnaethoch chi pan oeddech chi’n ifancach. Gall rhannu’ch straeon o anffawd fod yn ffordd dda o amlygu rhai o beryglon rheolaeth wael ar arian. Pa un ai bod hyn yn golygu sôn am yr adeg pan nad oeddech chi’n medru fforddio trwsio’r oergell ar ôl iddi dorri, neu fethu ag yswirio’ch cartref a cholli miloedd o bunnoedd yn sgil lladrad, maent yn wersi gwerthfawr i chi eu rhannu.

Datblygu arferion cynilo

Mae dysgu am bwysigrwydd cynilo a phrynu’r pethau allwch chi eu fforddio’n unig yn rhan bwysig o fywyd oedolyn. Pa un ai bod hyn yn golygu annog eich plant yn eu harddegau i neilltuo swm bach o arian bob wythnos ar gyfer prynu esgidiau newydd, neu gynllunio mwy hirdymor ar gyfer prynu rhywbeth mwy costus, mae dysgu sut i gynilo’n grefft hanfodol. Heb y grefft hon efallai na fydd eich plant yn llwyddo i gyrraedd eu nodau hirdymor, fel prynu car, mynd i brifysgol neu ddarparu cartref ar gyfer eu teuluoedd.

Gall fod yn anodd siarad â rhywun yn eu harddegau am yr angen i gynilo. Serch hynny, mae rhai cyfleoedd neilltuol y gallwch fanteisio arnynt. Er enghraifft, os bydd eich plentyn sydd yn ei arddegau yn awyddus i gael gwersi gyrru, dyma amser gwych i gael sgwrs ag ef a chyfrifo sut i gwrdd â’r gost. Gall hyn olygu cyfrifo faint fydd angen ei neilltuo bob mis, neu chwilio am swydd ran-amser.

Hoffech chi ddysgu rhagor am sut i gael eich plant i feithrin arferion cynilo? Darllenwch ein canllaw Cyfrifon cynilo i blant.

3. Rhowch help iddynt reoli eu cyflog cyntaf

Os yw’ch plentyn yn ei arddegau yn ceisio cynilo ar gyfer pryniant sylweddol, neu’n dymuno cael rhagor o arian i’w wario hyd yn oed, un dewis yw cael swydd.

Gall cael swydd gynnig y cam cyntaf i rywun yn ei arddegau anelu at annibyniaeth ariannol a gall chwarae rhan allweddol wrth baratoi’r unigolyn hwnnw at y dyfodol. Tra bod nifer o rai sydd yn eu harddegau yn cael eu cyflogi’n anffurfiol i warchod plant ffrindiau’r teulu, gall unrhyw un sydd yn hŷn na’r oed gofynnol cyn gadael ysgol weithio’n amser llawn.

Os yw’ch plentyn yn llwyddo i gael ei swydd gyntaf, bydd hyn yn aml yn golygu cynnydd yn y swm o arian fydd ar gael iddo. Mae hyn yn gyfle gwych i neilltuo ychydig o amser a siarad â’ch plentyn ynglŷn â phwysigrwydd cynilo. Gall hyn fod mor syml â phenderfynu neilltuo swm penodol bob mis ar gyfer diwrnod glawog, neu, os bydd gan eich plentyn nod arbennig, roi cymorth i sicrhau y cyrhaeddir y nod hwnnw.

Er enghraifft, os yw’ch plentyn sydd yn ei arddegau yn dymuno prynu car, gallech ddangos iddo sut i sefydlu Debyd Uniongyrchol i’w dalu i mewn i’w gyfrif cynilo bob diwrnod cyflog. Bydd hyn yn sicrhau bod y cynilo’n digwydd fel mater o drefn a’i gwneud hi’n haws i’ch plentyn gadw at ei gyllideb. Gallwch roi help i’ch plentyn ddeall ei slip cyflog hefyd ac egluro popeth sydd ei angen er mwyn sicrhau ei fod wedi agor y cyfrif banc cywir. Gallech hyd yn oed gyfeirio’ch plentyn at ein Cyfrifiannell costau car, a fydd yn rhoi cymorth iddo ddysgu beth yw cost rhedeg car ail-law dros flwyddyn.

Ydych chi’n chwilio am awgrymiadau ar sut i reoli arian i bobl ifanc a’r rhai sydd yn eu harddegau? Edrychwch ar adran Awgrymiadau Rheoli Arian y Safle, neu yn adran Gyllidebu Young Scotopens in new window.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?