Sut i ddysgu plant yn eu harddegau am arian

Gall blynyddoedd yr arddegau fod yn anodd, a gall materion ariannol ymddangos yn ddibwys. Ond mae rheoli arian yn dda yn bwysig iddynt ddysgu annibyniaeth ariannol wrth iddynt heneiddio.

Rhowch gyfrifoldeb ariannol iddynt

Mae’n bwysig bod pobl ifanc yn eu harddegau yn cydnabod gwerth arian ac yn deall nad yw’n adnodd diderfyn.

Bydd rhoi rhyddid iddynt reoli eu cyllideb eu hunain yn dysgu dwy wers werthfawr iddynt:

  1. Ond gwario yr hyn y gallwch ei fforddio.
  2. Osgoi peryglon treuliau heb eu cynllunio.

Arian poced

$~callout

Oeddech chi’n gwybod?

Mae ychydig dros hanner y bobl ifanc 15 i 17 oed sy’n derbyn arian ar sail ad-hoc yn cadw golwg ar eu hincwm a’u gwariant. Tra bod bron i ddau o bob tri o’r rhai sy’n derbyn swm sefydlog, rheolaidd yn ymwybodol o’u hincwm a’u treuliau ariannol.

~ $

Nid yw faint o arian poced rydych yn ei roi yn bwysig. Mae rhoi hyd yn oed y swm lleiaf o arian yn rheolaidd yn ffordd wych i’w helpu i ddysgu sut i reoli arian.

I lawer o bobl, arian poced yw eu blas cyntaf ar gyfrifoldeb ariannol. Mae rhoi swm rheolaidd, penodol o arian i blentyn yn ei arddegau a’r cyfrifoldeb o dalu am rywbeth maent ei eisiau yn rhoi cyfle iddynt ymarfer rheoli arian yn dda.

Gwell fyth, beth am roi tasgau iddynt ennill eu harian poced i’w paratoi ar gyfer eu swydd gyntaf?

Astudiaeth achos

“Mae gennym restr o dasgau y gall y plant ennill arian drwy eu gwneud, ac mae pris ar bob tasg. Nid ydym yn gwneud iddynt wneud y tasgau, ond os ydynt eisiau arian poced bob wythnos mae’r swm maent yn ei gael yn dibynnu ar yr hyn maent yn ei wneud o amgylch y tŷ. Mae’n cael ei dalu i’w cyfrifon banc a gallant ei wario beth maent ei eisiau. ” - Sabrina

Ffyrdd o ennill arian poced

Gallai pobl ifanc yn eu harddegau ennill arian poced mewn sawl ffordd, fel:

  • gwneud tasgau o amgylch y tŷ
  • torri’r lawnt i chi, ffrindiau, teulu neu gymdogion
  • gofalu am anifeiliaid anwes neu fynd ag anifeiliaid anwes cymdogion am dro
  • glanhau ceir
  • rownd bapur
  • gwarchod plant
  • gwerthu eitemau nad ydynt eu heisiau ar eBay, neu eich helpu chi i werthu eitemau ar eBay ac ennill comisiwn
  • gwneud gwaith i bobl rydych yn ymddiried ynddynt.

Cyllidebu

Un ffordd i helpu pobl ifanc yn eu harddegau i gymryd cyfrifoldeb am eu harian yw siarad â nhw am eich cyfrifoldebau ariannol.

Siaradwch â nhw am eich incwm a’r hyn y mae angen i chi gyllidebu ar ei gyfer. Mae hyn yn cynnwys biliau, siopa, ac unrhyw beth rydych yn ei wario, fel cinio ysgol neu deithiau.

Gyda goruchwyliaeth, helpwch nhw i gymryd drosodd y cyllidebu am wythnos.

Ar ddiwedd yr wythnos, cynhaliwch drafodaeth. Gofynnwch iddynt efallai:

  • sut oeddent yn teimlo am wneud hyn?
  • beth oeddent yn ei chael yn anodd?
  • a oedd hi’n anoddach na’r disgwyl?
  • beth ddysgon nhw?

Astudiaeth achos

“Rwy’n rhoi lwfans misol i Yazmin a Tariq, sy’n gyfuniad o arian poced ac arian ar gyfer dillad (gan gynnwys gwisg ysgol), ynghyd ag arian cymdeithasol ar gyfer gweithgareddau maent am eu gwneud gyda ffrindiau. Bu’n angenrheidiol iddynt ddysgu cyllidebu a dyrannu eu harian. Rhywbeth fel gwisg ysgol mae’n amlwg na fyddai angen iddynt ei brynu bob mis, ond mae angen iddynt sicrhau eu bod yn rhoi rhywfaint o’r neilltu fel bod ganddynt ddigon i’w brynu pan fydd angen. Ar ôl pythefnos o faglu, maent yn gwneud yn dda iawn gyda threfnu eu harian eu hunain. ” - Abda

Ffyrdd y gall pobl ifanc yn eu harddegau gyllidebu

Dyma rai syniadau i’w helpu i fynd i’r arfer o gyllidebu:

  • Helpwch nhw i ddod o hyd i ap cyllidebu am ddim - mae llawer o’r apiau hyn yn gwneud cyllidebu yn hwyl trwy olrhain nodau a chynnydd. ‘Gamification’ - gall defnyddio elfennau hapchwarae ar gyfer tasgau yn y byd go iawn weithio’n dda iawn.
  • Sefydlu her cynilo - mae angen iddi fod yn gysylltiedig â rhywbeth maent ei eisiau mewn gwirionedd, a bydd yn rhaid iddynt gyllidebu i lwyddo yn yr her.
  • Rhowch dri pot iddynt - pan maent yn cael eu harian poced wythnosol neu eu lwfans, helpwch nhw i rannu eu harian yn dri chategori: anghenion (er enghraifft cinio yn yr ysgol); eisiau (fel gwersi gyrru); a chronfa diwrnod glawog. (Gweler ‘Canlyniadau’ isod am ragor o wybodaeth am gostau annisgwyl).

Ystyriwch pa strategaethau fydd yn gweithio orau. Bydd y sawl sy’n hoffi gemau cyfrifiadurol wrth eu bodd â’r dull ap, tra bydd rhywun cystadleuol yn fwy tebygol o fod yn barod am her arbedion.

Canlyniadau

Mae pobl ifanc yn eu harddegau sy’n gyfrifol am dalu treuliau annisgwyl eu hunain (yn hytrach na gofyn i’w rhieni am yr arian) yn llawer mwy tebygol o gadw golwg ar eu harian.

Mae rhan o ddysgu pobl ifanc yn eu harddegau sut i reoli eu cyllid yn dibynnu ar osod ffiniau gyda’r arian rydych yn ei roi iddynt a pheidio â’u helpu allan os ydynt yn gorwario.

Mae’n well dysgu’r ffordd galed nawr, tra bod y symiau’n fach, yn hytrach nag yn hwyrach pan all gorwario arwain at broblem dyled.

Astudiaeth achos

“Pan gafodd James swydd ddydd Sadwrn mewn siop anifeiliaid anwes, roedd yn rhaid iddo gynilo peth o’i gyflog ac roedd y gweddill am bethau fel dillad a gemau cyfrifiadurol. Os gorwariodd, roedd hynny’n rhy ddrwg; byddai’n rhaid iddo aros tan y diwrnod cyflog nesaf. Roedd cynilion oddi ar derfynau oni bai ei fod yn argyfwng ”. - Sharon

Gosodwch yr enghraifft gywir

O ran rheoli cyllid, mae llawer o bobl ifanc yn eu harddegau yn dynwared ymddygiad eu rhieni. Dyma rai awgrymiadau ar gyfer eich helpu i osod yr enghraifft gywir.

Ymarferwch yr hyn rydych yn ei bregethu

Os ydych y math o berson sy’n cynilo i brynu rhywbeth, mae’n fwy tebygol y bydd pobl ifanc yn eu harddegau sy’n arsylwi hyn yn gwneud yr un peth.

Fodd bynnag, os ydych yn gyflym i droi at gredyd i ariannu pryniannau nad ydynt yn hanfodol, maent yn debygol o ddilyn yr enghraifft hon.

Os oes rhywbeth rydych chi wir ei eisiau ond na allwch ei fforddio, fel gwyliau teulu neu egwyl sba gyda ffrind, siaradwch am hyn yn agored gyda nhw. Trafodwch:

  • Faint sydd angen i chi ei gynilo.
  • Pa gamau y byddwch yn eu cymryd i gyrraedd eich nodau cynilo?
  • A fydd angen i chi dorri’n ôl ar wariant arall neu geisio ennill mwy?
  • Oes ganddynt unrhyw syniadau i’ch helpu?

Gallwch hyd yn oed eistedd i lawr gyda’n teclyn Cynlluniwr Cyllideb i weithio allan cyllideb fisol.

Byddwch yn onest

Nid oes rhaid i chi fod yn arbenigwr ar reoli arian i helpu plentyn yn eu harddegau i fod yn un.

Mae rhai pobl yn poeni y bydd eu sgiliau arian gwael eu hunain yn ddylanwad gwael. Peidiwch â phoeni – byddwch yn onest â hwy.

Byddwch yn agored am rai o’r camgymeriadau ariannol rydych wedi’u gwneud - yn eich arddegau ac fel oedolyn. Siaradwch am:

  • beth oedd yr effaith arnoch chi
  • beth oedd yr effaith ar eraill
  • beth a ddysgoch o’r camgymeriad.

Gall rhannu’r enghreifftiau hyn fod yn ffordd dda o dynnu sylw at beryglon rheoli arian yn wael.

Helpwch nhw i reoli eu cyflog cyntaf

Gall cael swydd fod yn gam cyntaf yn i bobl ifanc yn eu harddegau tuag at wir annibyniaeth ariannol a gall chwarae rhan bwysig wrth eu paratoi ar gyfer y dyfodol.

Astudiaeth achos

Pan oeddwn yn fy arddegau, cefais swydd ran-amser mewn caffi ac fe ddysgodd hyn barch tuag at arian i mi ac nad yw’n dod allan o unman. Pan ddaeth Sarah yn 14 oed, fe wnes i ei hannog i wneud yr un peth ac rydw i wedi gweld newid pendant yn ei hagwedd tuag at arian. ” - Graham

Tra bod llawer o bobl ifanc yn eu harddegau yn ymgymryd â chyflogaeth anffurfiol fel gwarchod plant ar gyfer ffrindiau teulu, gall unrhyw un dros 13 oed gael swydd ran-amser.

Mae sicrhau swydd yn dod â lefel newydd o ddealltwriaeth ariannol. Ac mae yna ffyrdd y gallwch chi eu helpu i adeiladu’r ddealltwriaeth hon.

Edrychwch beth yr isafswm oed ar gyfer gweithio’n llawn a rhan amser ar wefan GOV.UK.

Deall slipiau cyflog

Bydd angen i bobl ifanc yn eu harddegau ddysgu sut i ddehongli eu slip cyflog a beth mae gwahanol derminoleg arian yn ei olygu.

Trafodwch eu ychydig slipiau cyflog cyntaf gyda nhw, gan ofyn:

  • Beth yw eu rhif cyflogres?
  • Beth yw eu cyfradd fesul awr ac a yw hyn yn newid gyda goramser?
  • Beth yw’r gwahaniaeth rhwng cyflog gros a chyflog net?
  • Beth yw’r didyniadau Yswiriant Gwladol a threth?

Efallai gallwch eu cyfeirio i’n tudalen ar Deall eich slip cyflog, a gofyn os oes ganddynt unrhyw cwestiynau wedi ei ddarllen.

Sut i gynilo fel person ifanc yn ei arddegau

Bydd swydd yn cynyddu faint o arian parod sydd ar gael i bobl ifanc yn eu harddegau. Dyma gyfle gwych i siarad am bwysigrwydd cynilo.

Gall cynilo fod mor syml â phenderfynu rhoi swm penodol o’r neilltu bob mis am ddiwrnod glawog. Neu, os ydynt wedi gosod nod cynilo penodol, eu helpu i sicrhau eu bod nhw’n ei gyrraedd.

Er enghraifft, os ydynt am brynu car, fe allech chi ddangos iddynt sut i sefydlu archeb sefydlog i’w cyfrif cynilo bob diwrnod cyflog. Bydd hyn yn gwneud cynilo yn awtomatig ac yn haws iddynt gadw at eu cyllideb.

Gallwch hefyd eu cyfeirio at ein Cyfrifiannell Costau Car, a fydd yn eu helpu i ddarganfod faint mae’n ei gostio i redeg car dros flwyddyn.

Os ydych yn ei chael hi’n anodd i gynilo, ystyriwch ap am ddim sy’n trosglwyddo swm penodol yn awtomatig i gyfrif cynilo.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw ar Cyfrifon cynilo i blant.opens in new window

Faint ddylent ei gynilo o’u cyflog?

Nid oes unrhyw swm cywir nac anghywir y dylent fod yn ei gynilo o’u cyflogau. Bydd yn wahanol i bob plentyn yn ei arddegau a’u hamgylchiadau unigol.

Wrth eu helpu i benderfynu faint i’w gynilo o’u cyflogau, ystyriwch y canlynol:

  • Faint yw eu treuliau wythnosol (angenrheidiol)?
  • Faint mae eu bywyd cymdeithasol yn ei gostio?
  • A ydynt yn cynilo ar gyfer unrhyw beth yn benodol, fel car neu brifysgol?
  • Beth yw eu cronfa ‘diwrnod glawog’ delfrydol?
  • Faint yw eu hincwm?

Bydd y swm cynilo cywir ar eu cyfer yn dibynnu ar atebion i’r cwestiynau hyn. Felly mae’n werth neilltuo peth amser i drafod y rhain gyda nhw.

Beth bynnag yw’r swm cynilo, mae’n syniad da ei adolygu bob mis neu bob chwarter i sicrhau ei fod yn gweithio. Hefyd, efallai eu bod wedi derbyn codiad cyflog neu wedi dechrau gweithio mwy o oriau ac angen newid eu cynllun cynilo.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?