Sut i roi trefn ar eich arian os ewch yn sâl neu’n anabl

Os ydych yn wynebu problem iechyd, y peth olaf ar eich meddwl o bosib fydd eich materion ariannol. Serch hynny, i osgoi pryderon ariannol rhag gwaethygu, ceisiwch gael trefn ar eich arian cyn gynted â phosibl.

Gwnewch y mwyaf o’ch incwm

Bydd angen i chi wirio eich bod yn cael yr holl incwm sydd ar gael i chi. Gall hynny ddod o:

Cymorth gan eich cyflogwr

Cael tâl salwch

Os yw salwch yn eich atal rhag gweithio, efallai yr hoffech chi ystyried hawlio Tâl Salwch Statudol (SSP). Gallwch gael Tâl Salwch Statudol (SSP) am hyd at 28 wythnos:

  • Os ydych yn gyflogedig – ond yn methu gweithio.
  • Os oedd eich enillion cyfartalog yn ystod y ddau fis cyn i chi stopio gweithio yn fwy na £113 yr wythnos.

Y gyfradd ar gyfer SSP yw £89.35 yr wythnos (2017-18). Caiff ei dalu gan eich cyflogwr yn yr un modd â’ch cyflog.

Mae gan rai cyflogwyr gynlluniau tâl salwch mwy hael a bydd eraill yn asesu achosion yn unigol.

Gwiriwch delerau eich cytundeb neu’r llawlyfr staff i weld beth sydd ar gael.

Dysgwch ragor am Dâl Salwch Statudol ar GOV.UK.

Gofynnwch am gefnogaeth fel y gallwch ddychwelyd i’r gwaith

Os ydych yn gallu dychwelyd i’r gwaith, mae gennych yr hawl gyfreithiol i ofyn i’ch cyflogwr wneud addasiadau rhesymol fel y bydd yn haws i chi barhau i weithio.

Gallai’r addasiadau rhesymol hyn gynnwys:

  • Oriau gweithio hyblyg.
  • Newid eich cyfrifoldebau.
  • Defnyddio offer a addaswyd yn arbennig – er enghraifft eich cyfrifiadur, bysellfwrdd, ffôn, cadair neu ddesg.

Darllenwch ein canllaw Cefnogaeth i roi cymorth i chi gadw’ch swydd pan fyddwch yn sâl neu’n anabl.

Gwiriwch eich pensiwn gweithle

Os ydych wedi bod yn talu i mewn i bensiwn gweithle, gofynnwch i’ch cyflogwr neu’r cwmni sy’n rhedeg y cynllun a oes unrhyw fudd-daliadau salwch y gallech eu hawlio.

Os oes, gwiriwch faint yw eu gwerth ac am ba hyd y byddant yn parhau.

Er enghraifft, efallai y byddwch yn gallu ymddeol yn gynnar os nad ydych yn gallu parhau i weithio.

Darllenwch ein canllaw Ymddeol yn gynnar oherwydd salwch neu anabledd.

Budd-daliadau a hawliadau

Hawliwch yr holl fudd-daliadau mae gennych hawl iddynt

Os oes gennych chi gyflwr iechyd neu os ydych yn anabl, gallech fod yn gymwys i hawlio budd-daliadau a fydd yn:

  • Ychwanegu at eich incwm – er enghraifft, credydau treth.
  • Eich helpu gyda chostau hanfodol – er enghraifft, Budd-dal Tai neu Gredyd Cynhwysol.
  • Caniatáu i rywun sy’n gofalu amdanoch hawlio Lwfans Gofalwr.
  • Llenwi’r bwlch o ddiffyg incwm – er enghraifft, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth neu Gredyd Cynhwysol.
  • Rhoi cymorth i chi reoli’r costau ychwanegol sy’n gysylltiedig â bod yn anabl neu fod â chyflwr iechyd hirdymor – er enghraifft, Taliad Annibyniaeth Bersonol.

Darllenwch ein canllaw: Budd-daliadau anabledd a salwch – gwiriwch eich hawliau.

Darllenwch ein canllaw mwy cyffredinol ar fudd-daliadau: Gwnewch yn siŵr eich bod yn cael y budd-daliadau cywir.

Cymorth gyda chostau iechyd GIG

Mae presgripsiynau am ddim yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon, waeth beth yw’ch oed ac amgylchiadau.

Gair i gall

Mae’n rhaid i’r rhan fwyaf o bobl dalu am bresgripsiynau yn Lloegr. Os ydych yn derbyn Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn gysylltiedig ag incwm, yna mae’n debygol bod eich presgripsiynau am ddim fel arfer.

Os ydych yn byw yn Lloegr ac yn cael rhai budd-daliadau penodol efallai y gallwch arbed arian drwy gael cymorth gyda chostau iechyd.

Mae’r rhain yn cynnwys:

  • Costau deintyddol.
  • Cost gofal llygaid.
  • Presgripsiynau’r GIG.
  • Cael cymorth gyda chostau teithio i apwyntiadau ysbyty.

Dysgwch ragor am gael cymorth gyda chostau yn ymwneud â chostau iechyd ar wefan NHS Choices.

Hawlio ar yswiriant

Gwiriwch a oes gennych bolisïau yswiriant a fyddai’n rhoi sicrwydd am eich taliadau morgais neu gymryd lle canran o’ch incwm.

Er enghraifft:

  • Yswiriant salwch critigol.
  • Yswiriant diogelu incwm.
  • Yswiriant diogelu taliadau.
  • Yswiriant diogelu taliadau morgais.
  • Yswiriant diogelu incwm tymor byr.

Yn aml mae’r math hwn o yswiriant yn cael ei gynnig gyda pholisïau yswiriant bywyd neu forgeisi.

Hawliwch ar eich union – fel arfer ceir cyfnod o ddisgwyl cyn i bolisi ryddhau taliad, felly gorau po gyntaf y byddwch yn anfon eich hawliad.

Darllenwch ein canllaw Gwneud hawliad yswiriant.

Cysylltwch â’ch cyflenwyr nwy a thrydan

Cysylltwch â’ch cyflenwr ynni cyn gynted â phosibl.

Rhowch wybod iddynt fod gennych gyflwr iechyd hirdymor neu eich bod yn anabl a gofynnwch iddynt a ydych yn gymwys am y Gostyngiad Cartrefi Cynnes.

Gallech gael hyd at £140 oddi ar eich bil trydan ar gyfer Gaeaf 2017/18.

Os dywedwch wrth eich cyflenwr ynni am eich cyflwr iechyd, gallent hefyd:

  • Eich cofrestru ar gyfer eu gwasanaeth o flaenoriaeth.
  • Cynnal gwiriadau diogelwch blynyddol am ddim.
  • Cynnig blaenoriaeth gyda galwadau brys i gartrefi.
  • Eich diogelu rhag colli’ch cyflenwad trydan neu lithro i ôl-ddyled.

Dysgwch ragor am y Cynllun Gostyngiad Cartrefi Cynnes ar GOV.UK.

Help gan eich cyngor lleol

Os yw’ch cyflwr yn golygu’ch bod yn cael anhawster symud o gwmpas neu wneud tasgau beunyddiol efallai y gall eich cyngor lleol roi cefnogaeth gyda phethau fel:

  • Siopa a glanhau.
  • Gofal personol a thasgau beunyddiol.
  • Offer arbennig yn gysylltiedig â’ch salwch neu’ch anabledd.
  • Mân addasiadau i’ch cartref (fel canllawiau ar eich baddon).

Y cam cyntaf yw cael asesu’ch anghenion gan eich cyngor.

Darllenwch ein canllaw Cyllid awdurdod lleol – a ydych chi’n gymwys?

Dewch o hyd i’ch cyngor lleol ar GOV.UK.

Help gyda’ch Treth Gyngor

Gallech gael gostyngiad ar eich Treth Gyngor os ydych yn anabl, neu os oes rhywun yn eich cartref yn anabl.

Dysgwch ragor am Ostyngiadau’r Dreth Gyngor ar gyfer pobl anabl ar GOV.UK.

Cymorth gyda grantiau elusennol

Mae nifer o sefydliadau a chymdeithasau sy’n cynnig grantiau i bobl a’u teuluoedd er mwyn rhoi cymorth iddynt ymdopi â llai o incwm neu gwrdd â’r costau ychwanegol o fod yn sâl neu’n anabl.

Gall grantiau fod ar gael drwy undeb llafur neu gymdeithas fuddiannol sy’n gysylltiedig â’r math o waith a wnewch.

Mae yna sefydliadau hefyd sy’n rhoi grantiau i grwpiau neilltuol o bobl, fel pobl hŷn neu’r rhai sydd ag anghenion penodol.

Darllenwch ein canllaw ar grantiau elusennol ar gyfer pobl sâl neu anabl.

Adolygwch eich cyllideb

Os byddwch nawr yn gorfod ymdopi ar incwm llawer is, mae’n bwysig edrych ar eich cyllideb ar unwaith i wneud y gorau o’ch incwm.

Defnyddiwch ein Cynllunydd cyllideb i roi cymorth i chi arbed arian.

Os na allwch reoli’ch arian ar eich pen eich hun

Os yw’ch cyflwr iechyd neu’ch anabledd yn ei gwneud hi’n anodd i chi reoli’ch arian ar eich pen eich hun, gallwch ofyn i rywun arall eich helpu.

Darllenwch ein canllaw Cael cymorth anffurfiol i reoli eich arian.

Cael cefnogaeth emosiynol

Os ydych wedi mynd yn anabl yn ddiweddar, efallai bod eich bywyd wedi newid mewn ffordd ddramatig. Gallech deimlo eich bod am gysylltu â phobl eraill sydd mewn sefyllfa debyg.

Os ydych yn meddwl bod eich salwch neu anabledd yn effeithio ar eich iechyd meddwl, gwnewch apwyntiad i weld eich meddyg teulu.

Dewch o hyd i ddolenni i grwpiau anabledd a sefydliadau lleol ar wefan Scope.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?