Sut mae asesiad awdurdod lleol o anghenion gofal yn gweithio

Os byddwch angen cymorth gyda thasgau bob dydd, bydd angen i chi drafod â’ch awdurdod lleol ynglŷn â chael asesiad anghenion gofal i weld faint o gymorth fydd ei angen arnoch. Darllenwch ein canllaw i gael gwybod sut maent yn gweithio.

Beth yw asesiad anghenion gofal awdurdod lleol?

Nid prawf y gallwch lwyddo neu fethu ynddo yw asesiad anghenion gofal. Mae’n fodd syml o ddod i ddeall eich anghenion gofal unigol fel bod eich awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol yn gallu penderfynu ar y ffordd orau o’ch helpu.

Awgrym da

Mae rhai pobl sy’n sâl neu’n anabl yn ei chael yn ddefnyddiol gwneud rhestr o bethau sy’n anodd iddynt, yn enwedig ar ddiwrnodau ‘gwael’, er mwyn iddynt eu trafod yn ystod yr asesiad.

Sut mae asesiad o anghenion gofal yn gweithio?

Bydd rheolau newydd yn Neddf Gofal 2014 yn caniatáu i chi arwain ar esbonio pa ofal a chefnogaeth ydych chi angen i fyw y math o fywyd ydych chi ei eisiau. Mae’r Ddeddf Ofal yn rhoi eich lles chi wrth wraidd eich anghenion cymorth.

Er enghraifft, efallai y dymunwch aros yn eich cartref, a rhaid ystyried hynny. Bydd asesu a chynllunio yn ystyried beth sy’n bwysig i chi, gan greu cydbwysedd rhwng lles a risg.

Bydd yr asesiad yn edrych ar yr effaith ar elfennau eraill o’ch bywyd a sut mae hyn yn effeithio ar eich lles yn gyffredinol.

Er enghraifft, os bu i’ch anghenion gofal yn y gorffennol eich atal rhag cymryd rhan mewn gweithgareddau y tu allan i’r cartref – ond bod hynny’n rhywbeth a ddymunwch ei wneud – yna rhaid i hynny fod yn rhan o’r brosesu asesu a’r cynllun gofal.

Beth sy’n digwydd yn yr asesiad?

Cwblheir yr asesiad gan arbenigwr gofal ar ran yr awdurdod lleol neu’r GIG. Gallai’r unigolyn fod yn therapydd galwedigaethol, nyrs neu weithiwr cymdeithasol, er enghraifft.

Gyda’ch gilydd byddwch yn archwilio pa mor anodd ydi hi i gyflawni gweithgareddau yn eich bywyd o ddydd i ddydd, fel ymolchi a gwisgo, gofalu am eich anghenion toiled neu fyw’n ddiogel yn eich cartref. Gelwir y rhain yn ganlyniadau gofal.

Os bydd rhywun eisoes yn eich helpu gyda’r gweithgareddau hyn, mae’n dal i gyfrif fel angen sydd gennych, felly dylech sicrhau bod yr asesydd yn gwybod eich bod yn ei chael yn anodd cyflawni’r tasgau hyn gyda neu heb gymorth.

Mae angen iddynt wybod faint o ddeilliannau gofal allwch chi gyflawni i gyfrifo a ydych chi’n gymwys i gael cefnogaeth.

Mae’n syniad da i fynd â ffrind neu aelod o’r teulu gyda chi i’r asesiad er mwyn iddynt allu’ch helpu i esbonio sut mae’ch cyflwr yn effeithio arnoch chi.

Os nad oes unrhyw un allai fynd gyda chi ac y byddech yn ei chael yn anodd iawn deall yr asesiad neu esbonio eich anghenion, rhaid i’r cyngor drefnu eiriolwr annibynnol i’ch helpu yn yr asesiad.

Beth sy’n digwydd ar ôl yr asesiad?

Ar ôl cwblhau’r asesiad o’ch anghenion gofal, bydd eich awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol yn penderfynu pa wasanaethau gofal y gall eu darparu neu eu trefnu ar eich cyfer, neu y gallwch eu trefnu eich hun drwy daliad uniongyrchol.

Gwneir y penderfyniad drwy gymharu’ch anghenion gofal unigol â’r meini prawf a gytunwyd yn genedlaethol y mae’n rhaid i bob cyngor ddefnyddio.

Rhaid i’r aseswr hefyd ystyried sut mae’r anghenion hyn yn effeithio ar eich lles cyffredinol pan fyddant yn penderfynu a ydych angen cefnogaeth.

Byddwch yn gymwys i gael gofal a chefnogaeth os ydych chi’n bodloni’r meini prawf canlynol:

  • mae gennych angen meddyliol neu gorfforol neu rydych yn dioddef o afiechyd
  • ni allwch gyflawni dau neu fwy o’r deilliannau gofal – mae’r rhain yn bethau fel os ydych chi angen help i baratoi a bwyta bwyd a diod, neu i ymolchi a gwisgo
  • mae yna effaith arwyddocaol ar eich lles gan nad ydych yn cael yr help rydych ei angen

Yng Ngogledd Iwerddon, cynhelir asesiadau iechyd a gofal cymdeithasol gan eich ymddiriedolaeth leol. Gallwch ddod o hyd i’r ymddiriedolaeth agosaf atoch chi drwy chwilio ar wefan nidirect.

Cytuno ar becyn gofal

Wyddoch Chi?

Dim ond am eich anghenion gofal personol y mae’ch awdurdod lleol yn gyfrifol. Y GIG sy’n gyfrifol am anghenion gofal iechyd.

Pan fydd eich anghenion gofal wedi’u hasesu, mae gan eich awdurdod lleol ddyletswydd gyfreithiol i fodloni’ch gofynion os ydych chi’n gymwys am help. Fe anfonir copi ysgrifenedig o’ch cynllun gofal a chefnogaeth sy’n rhoi gwybodaeth fanwl i chi am y gwasanaethau gofal y byddwch yn eu derbyn.

Efallai byddwch yn gallu hawlio gwasanaethau a chymorth, fel:

  • cymorth gofal cartref gyda phethau fel glanhau a siopa
  • cyfarpar anabledd ac addasiadau i’ch cartref
  • canolfannau dydd i roi seibiant i chi neu i’r sawl sy’n gofalu amdanoch
  • cofal dydd i’ch plentyn os oes anabledd gennych chi neu gan y plentyn
  • gofal preswyl neu gartrefi nyrsio

Adolygu eich cynllun gofal a chefnogaeth

Unwaith y bydd eich cynllun gofal a chefnogaeth wedi ei gytuno, mae gennych hawl i ofyn am adolygiad ar unrhyw adeg os ydych chi’n meddwl bod eich anghenion gofal a lles neu eich sefyllfa ariannol wedi newid.

Hyd yn oed os nad oes unrhyw beth wedi newid, rhaid i’ch awdurdod lleol ei adolygu’n rheolaidd, fel arfer unwaith y flwyddyn.

Beth os byddwch yn symud i rywle tu allan i’ch ardal leol?

Os byddwch yn symud tu allan i’ch ardal leol, rhaid i’r ddau awdurdod lleol gydweithio i sicrhau y byddwch yn dal i dderbyn y gefnogaeth fyddwch angen yn eich cartref newydd.

Rhaid i chi roi gwybod i’r cyngor newydd eich bod yn symud i’w hardal er mwyn iddynt gael copi o’ch asesiad anghenion a chynllun gofal a chefnogaeth.

Os oes gennych ofalwr rhaid i’r awdurdod lleol yn yr ardal newydd ei gefnogi ef hefyd os bydd yn dod gyda chi.

Asesiadau brys

Mewn rhai achosion, gall awdurdod lleol ddechrau darparu gwasanaethau cyn gwneud asesiad o anghenion gofal, os yw’n credu bod angen cymorth ar frys.

Hyd yn oed yn yr achosion hyn, bydd angen cynnal asesiad llawn cyn gynted â phosibl i sicrhau bod y cymorth cywir ar gael.

Os nad ydych yn gymwys am gefnogaeth gyda gofal

Os yw’ch awdurdod lleol yn credu nad ydych yn gymwys am gefnogaeth gyda gofal am nad yw’ch anghenion yn ddigon dwys, maent yn dal i orfod rhoi gwybod a chyngor i chi am ble allwch chi gael cymorth, er enghraifft, trwy elusennau neu sefydliadau lleol eraill.

Rhaid i’r wybodaeth hon fod yn unigryw i chi. Os nad ydych yn cytuno â’r penderfyniad gallwch ei herio.

Beth os nad ydych yn cytuno â’r asesiad o’ch anghenion gofal?

Os nad ydych yn cytuno â chanlyniad yr asesiad anghenion gofal, eich cam cyntaf yw gofyn i’ch awdurdod lleol am eglurhad ysgrifenedig llawn o’i asesiad a sut y gwnaeth y penderfyniad.

Os ydych yn anfodlon o hyd ar ôl darllen ei eglurhad, cysylltwch â’ch awdurdod lleol ac eglurwch pam mae’r penderfyniad yn annheg, yn eich barn chi.

Mae gan bob adran gwasanaethau cymdeithasol weithdrefn gwyno, ac mae’n rhaid iddi ddweud wrthych sut i’w ddefnyddio.

Talu am ofal

Ar ôl i’ch awdurdod lleol neu’ch ymddiriedolaeth leol asesu’ch anghenion gofal a chanfod pa wasanaethau gofal sydd eu hangen arnoch, bydd yn cynnal asesiad ariannol. Yr enw ar hwn yw ‘prawf modd’.

Bydd yr asesiad ariannol hwn yn helpu i ganfod faint y dylech ei gyfrannu, os o gwbl, tuag at gost eich gofal, ac a fydd yr awdurdod lleol yn talu am y cyfan neu rywfaint o’ch costau gofal.

Dim ond am wasanaethau gofal cymunedol y bydd eich awdurdod lleol yn talu ac ni fydd yn darparu cymorth ariannol ar gyfer problemau iechyd eraill. Fodd bynnag, mae rhai anableddau, anafiadau, cyflyrau tymor hir neu broblemau meddygol cymhleth yn gallu golygu eich bod yn gymwys am gyllid Gofal Parhaus y GIG am eich gofal tymor hir.