Sut mae rhoi prawf gyrru a gwirio car ail-law

Mae’n amlwg bod raid i gar gael ei yrru a’i archwilio cyn ei brynu. Ac mae hyn yn fwy pwysig fyth mewn car ail-law, yn arbennig os ydych chi’n prynu yn breifat. Darllenwch ymlaen i gael gwybod beth ddylech chi ei wirio – o berfformiad y car i ddogfennau ar ei hanes.

Awgrymiadau wrth roi prawf gyrru i gar ail-law

Mae ein hawgrymiadau defnyddiol yn trafod tu mewn a thu allan y car a phrofi’r injan, y llyw, y clytsh, breciau a’r hongiad.

Os byddwch yn darganfod unrhyw broblemau, mae gennych ddau opsiwn. Gallwch naill ai eu defnyddio i gael y pris i lawr ar y sail y bydd yn rhaid i chi wario arian i’w trwsio, neu fe allech chi gerdded oddi wrth y gwerthiant.

Y tu mewn a’r tu allan

Awgrym da

Efallai y byddwch am ystyried talu i archwiliwr cerbydau annibynnol i wirio’r car hefyd. Bydd hyn yn rhoi tawelwch meddwl ychwanegol a gall unrhyw broblemau y bydd yn dod o hyd iddyn nhw fod yn offer bargeinio defnyddiol i chi.

Mae’r AA, yr RAC a nifer o gwmnïau eraill yn cynnig gwasanaethau o’r fath. Ond, mae cyfyngiad ar yr hyn y maen nhw’n ei wirio ac ni ellir eu dal yn gyfrifol os daw diffygion eraill i’r golwg yn ddiweddarach.

  • Chwiliwch am rwd ac unrhyw dolciau mân, sgriffiadau, a tholciau mwy ar gorff y car.
  • Gwiriwch fod y paneli i gyd yn ffitio’n berffaith. Os nad ydyn nhw, fe all y car fod wedi bod mewn damwain.
  • Peidiwch ag anghofio’r ffenestr flaen – gall craciau a tholciau yma gostio cannoedd o bunnoedd i’w trwsio.
  • Gwiriwch y teiars a’r olwyn sbâr. Dylai lleiafswm dyfnder cyfreithlon ar gyfer gafael yr olwyn fod yn 1.6mm ar draws lled y teiar. Gellir gwneud hyn yn rhwydd gyda darn 20c – gwyliwch fideo ar sut i wneud hyn ar wefan First Time Driver.
  • Os yw’r teiars wedi gwisgo mwy ar un ochr na’r llall, efallai bod angen gwirio aliniad yr olwynion, neu fe all fod yn rhywbeth mwy difrifol.
  • Gwiriwch y seddi a’r trim am arwyddion o ddifrod.
  • Gall gormod o draul ar rwber y pedalau, carped a seddi fod yn arwydd o gar sy’n hŷn nag y mae’n ymddangos.
  • Gwiriwch fod yr holl elfennau trydanol (goleuadau, ffenestri) yn gweithio a phrofwch yr aerdymherydd os oes un wedi’i osod.
  • Gwyliwch am ormodedd o fwg o’r bibell a synau anarferol. Gwiriwch Rif Adnabod Cerbyd y car (VIN). Gwnewch yn siŵr nad oes neb wedi ymyrryd ag ef a’i fod yn cyfateb â’r rhif ar y dystysgrif gofrestru V5C (llyfr log).

Injan

Wyddoch chi?

Gallwch ddod o hyd i Rif Adnabod Cerbyd y car (VIN) ar waelod y ffenestr flaen, dan y bonet a dan y carped ar ochr y gyrrwr.

  • Cyn tanio’r car, gwiriwch dan gap olew’r injan am sylwedd tew gwyn a all fod yn arwydd bod problem gyda’r gasged neu fod niwed i’r injan.
  • Tynnwch y mesurydd olew, ei sychu yn lân gyda cherpyn, yna ei roi yn ôl. Yn awr tynnwch o allan eto a gwirio ei fod ar y lefel uchaf a bod yr olew ei hun yn euraidd a chlir. Os na fydd, mae’n debyg fod y car angen gwasanaeth – rhywbeth arall i fargeinio yn ei gylch.
  • Mynnwch danio’r car pan fydd yn oer. Os yw’r bonet yn gynnes, mae hyn yn golygu ei fod wedi ei danio yn barod. A yw’r gwerthwr yn ceisio cuddio problem?
  • Gwyliwch am ormod o fwg o’r bibell a gwrandwch am unrhyw synau anarferol.
  • Gwiriwch am arwyddion o fwg gormodol pan fyddwch yn tanio’r car a phan fyddwch yn gyrru. Dylai’r injan fod yn dawel a thynnu yn llyfn.
  • Dylai ychydig o ager neu fwg gwyn o’r bibell pan fyddwch yn tanio’r car fod yn iawn, yn arbennig ar ddyddiau oer, ond gall gormodedd o fwg glas, du neu wyn fod yn arwyddion o berygl.
  • Wrth gyflymu, gwiriwch yn y drych golwg cefn nad oes gormod o fwg yn codi o’r bibell.
  • Gwiriwch gorff y car yn agos at y bibell – gall haen dywyll olewog, gyda’r mwg eithafol fod yn arwydd bod cylchoedd y pistonau wedi gwisgo.
  • Gwiriwch lefelau hylif oeri’r injan a’r brecs, a’r batri (dylai’r terfynellau fod heb rwd ac yn glir o weddillion).
  • Ar ôl y prawf gyrru, gwiriwch am ollyngiadau ym mae yr injan ac o dan y car.

Llywio

  • Gwrandwch am unrhyw wichiadau neu gryndod wrth droi’r llyw, er bod ychydig o sŵn yn arferol mewn llyw gyda grym.
  • Gwnewch yn siŵr na fydd y car yn tynnu i un ochr ar ddarn syth o’r ffordd.

Breciau

  • Gwiriwch fod y breciau yn stopio’r car mewn llinell syth.
  • Gwrandwch am unrhyw ysgytwadau neu sŵn rhwbio wrth frecio.
  • Ceisiwch ddefnyddio’r brêc llaw wrth gychwyn ar riw – ni ddylid cael unrhyw lithriad yn ôl.

Clytsh a’r gêrs

Awgrym da

Defnyddiwch ein hofferyn Cyfrifiannell costau car i ganfod faint fydd hi’n ei gostio i redeg eich car newydd.

  • Gwnewch yn siŵr eich bod yn rhoi tro ar y gêrs i gyd (gan gynnwys bacio) ac nad oes unrhyw ‘grensian’.
  • Gwiriwch pryd y bydd y clytsh yn cydio – os yw’n agos i’r man uchaf gall fod yn arwydd bod angen clytsh newydd yn fuan.
  • Gyda char awtomatig, gwnewch yn siŵr bod y newidiadau gêr yn llyfn, ar unwaith a bron yn ddi-sŵn. A gwiriwch, os byddwch yn rhoi eich troed i lawr ar y sbardun – er enghraifft wrth oddiweddyd – bod y blwch gêr yn cael ei orfodi i newid gêr.

Hongiad

  • Gwnewch yn siŵr fod y car yn teithio yn llyfn ac yn cymryd unrhyw bantiau yn y ffordd heb i chi eu teimlo – ni ddylai grynu na bownsio
  • Gwrandwch am unrhyw synau anarferol wrth i chi yrru ar hyd y ffordd.

Gwiriadau eraill wrth weld car ail-law

Wrth edrych ar y car, cadwch yn ddiogel trwy ddilyn ein hawgrymiadau isod a hefyd cofiwch wirio bod gwaith papur hanfodol y car mewn trefn.

Awgrymiadau am ddiogelwch personol wrth brynu yn breifat

Cofiwch

Dim ond ceidwad cofrestredig y cerbyd y bydd y V5C neu dystysgrif cofrestru yn ei ddangos – nid y perchennog cyfreithiol, a all fod yn gwmni cyllid neu brydlesu. Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn hefyd am y gwneuthuriad a model, manylion y dreth a rhif y prawf MOT. Yna defnyddiwch wasanaeth ymholiadau cerbydau ar-lein y DVLA i wirio’r manylion mae’r gwerthwr yn eu rhoi ichi gyda chofnodion y DVLA. Cyn prynu car, mae’n rhaid ichi fodloni eich hun bod y gwerthwr naill ai yn berchennog ar y cerbyd neu fod ganddo hawl i’w werthu.

  • Cyn rhoi prawf gyrru i gar, gwiriwch gyda’ch cwmni yswiriant eich bod yn cael gyrru car arall. Os nad ydych, trefnwch yswiriant dros dro.
  • Ewch â phrawf o’r yswiriant gyda chi pan fyddwch yn mynd i weld y car.
  • Ystyriwch fynd â ffrind hefo chi, ac os yn bosibl edrychwch ar y car yng ngolau dydd.
  • Gwriwch enw a chyfeiriad y gwerthwr ar y rhyngrwyd os gallwch chi.
  • Trefnwch i weld y car wrth gartref neu fusnes y gwerthwr. Gwiriwch fod y cyfeiriad yr un fath â’r un ar y ddogfen gofrestru V5C. Os nad y gwerthwr yw’r ceidwad cofrestredig, cerddwch oddi yno. Mae’n debyg nad oes ganddo hawl gyfreithiol i werthu’r cerbyd. Gwnewch yn siŵr eich bod yn mynd â’r car am brawf gyrru gyda’r gwerthwr. Os byddwch yn amheus nad oes gan y gwerthwr yswiriant, gofynnwch am gael gweld prawf o’r yswiriant.
  • Os byddwch yn penderfynu symud ymlaen a phrynu’r car, trefnwch i gyfarfod yr unigolyn i gael y tâl a’r trosglwyddiad.
  • Os yw pris y car yn swnio’n rhy dda i fod yn wir, mae’n debygol ei fod.

Gwirio gwaith papur hanfodol

Wyddoch chi?

Os byddwch yn prynu car y mae cynllun cyllid heb ei dalu arno, gall gael ei ail-feddiannu oherwydd yn dechnegol mae’r cwmni benthyg neu gyllid yn dal yn berchen arno neu ar ran ohono.

Gwnewch yn siŵr bod yr holl waith papur mewn trefn cyn prynu car ail-law. Dylai nifer o ddogfennau ddod gyda’r car sy’n cynnwys gwybodaeth hanfodol am ei hanes o ran cynnal a chadw a’r perchenogion blaenorol.

Os na all y gwerthwr ddangos yr holl ddogfennau isod i chi, cerddwch oddi yno. Os gall, gwiriwch fod y dogfennau i gyd yn rhai dilys.

Tystysgrif cofrestru V5C (llyfr log): Mae’r ddogfen hon yn rhoi’r wybodaeth sylfaenol i chi am hanes y car fel pwy yw’r ceidwad cofrestredig a faint o berchenogion sydd wedi bod arno. Os byddwch yn prynu’r car, llenwch y rhannau ceidwad newydd ar y V5C (neu lyfr log) a sicrhewch ei fod yn cael ei anfon i’r DVLA. Peidiwch ag anghofio gwneud hyn – mae’n ofyn cyfreithiol.

Gwirio hanes y car: Yn ôl y gwirwyr cerbydau HPI, mae gan un o bob tri o geir hanes cudd.

Gallwch gael gwybodaeth am gerbyd gan y DVLA am ddim ar y wefan GOV.UK.

Gallwch ddysgu amrywiol bethau ynglŷn â’r cerbyd, yn cynnwys:

  • Pryd mae ei ddisg treth cyfredol yn dod i ben
  • Pryd fydd ei dystysgrif MOT yn dod i ben
  • Y dyddiad pan gafodd ei gofrestru am y tro cyntaf
  • Statws HOS
  • Lliw
  • Maint injan
  • Dyddiad gwneuthuriad
  • Allyriadau CO2
  • Cyfradd treth cerbyd cyfredol

Er mwyn cael tawelwch meddwl, gallwch drefnu gwiriad hanes car neu wiriad data gan yr RAC, AA, HPI Check a chwmnïau eraill am tua £20.

Byddant yn chwilio trwy ystod o gronfeydd data a ddelir gan yr heddlu, y DVLA, cwmnïau yswiriant a thai cyllid i weld a oes unrhyw fenthyciadau wedi eu cofnodi ar gyfer y car, neu ei fod wedi ei ddwyn, wedi bod mewn damwain ddifrifol neu yn dangos cofnod milltiroedd ffug. Byddwch wedyn yn cael adroddiad ar eu canfyddiadau.

Tystysgrif MOT: Rhaid i geir sy’n fwy na thair oed gael prawf MOT blynyddol i sicrhau eu bod yn bodloni safonau diogelwch ffordd ac amgylcheddol. Heb hyn, ni ellir eu hyswirio felly ni ellir eu gyrru yn gyfreithlon ar y ffordd. Hwyaf yn y byd yw’r cyfnod cyn y bydd angen MOT arall, gorau yn y byd.

Os yn bosibl gwiriwch hen dystysgrifau MOT hefyd – maen nhw’n dangos milltiroedd blynyddol y car ac yn rhoi syniad o’r gofal y mae wedi ei gael. Dylai’r milltiroedd a ddangosir gyfateb â’r milltiroedd a ddangosir ar yr odomedr. Hefyd, gwnewch yn siŵr fod y tystysgrifau yn dangos yr un rhif siasi a rhif cofrestru cerbyd â’r car ei hun.

Os gallwch gael mynediad at y canlynol, gallwch wneud gwiriad MOT ar y wefan GOV.UKyn agor mewn ffenestr newydd.

Byddwch angen nod cofrestru’r cerbyd a naill ai:

  • Y rhif prawf MOT (gallwch gael hyn o’r dystysgrif prawf VT20 neu’r dystysgrif gwrthod VT30)
  • Cyfeirnod y ddogfen o’r dystysgrif cofrestru V5C (llyfr log) os nad oes gennych y rhif prawf MOT

Disg dreth: Ers 1 Hydref 2014 nid yw’n ofynnol i chi arddangos eich disg dreth mwyach. Mae’r DVLA (Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr a Cherbydau) a’r heddlu bellach yn defnyddio cofrestr electronig i wirio bod pobl wedi talu treth ar eu cerbydau. Nawr, pan brynwch gerbyd, ni fydd treth y car yn cael ei drosglwyddo efo’r cerbyd. Felly, mae’n rhaid i chi ei drethu cyn ei ddefnyddio.

Derbynneb: Yn olaf, os byddwch yn prynu’r car gwnewch yn siŵr bod y gwerthwr yn rhoi derbynneb i chi. Dylai hon gynnwys gwneuthuriad y car, model, maint yr injan, rhif cofrestru a siasi, a’ch cyfeiriad chi, cyfeiriad y gwerthwr a’r swm a dalwyd. Yna dylai’r ddau ohonoch ei dyddio a’i llofnodi.

Eich cam nesaf

Chwiliwch am wybodaeth am warantau i geir ail-law

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?