Absenoldeb a thâl mabwysiadu

Os ydych yn gweithio ac yn mabwysiadu plentyn, fel arfer bydd gennych hawl i amser i ffwrdd o’r gwaith â thâl pan fyddant yn ymuno â’ch teulu gyntaf. Gelwir hyn yn Tâl Mabwysiadu ac Absenoldeb Statudol.

Beth yw Absenoldeb Mabwysiadu Statudol?

Oeddech chi’n gwybod?

Mae gan rai cyflogwyr gynlluniau absenoldeb mabwysiadu mwy hael na’r un statudol. Gwiriwch eich contract cyflogaeth neu lawlyfr staff am fanylion, neu gofynnwch i’ch cyflogwr.

Os ydych yn mabwysiadu neu’n cael plentyn trwy fenthyg croth, efallai y bydd gennych hawl i 52 wythnos o absenoldeb o’r gwaith os ydych yn gyflogai.

Os ydych yn mabwysiadu fel cwpwl, dim ond un person sy’n gallu cael absenoldeb mabwysiadu.

Efallai y bydd y llall yn gallu cael absenoldeb tadolaeth neu absenoldeb rhiant a rennir.

Beth yw Tâl Mabwysiadu Statudol?

Tâl Mabwysiadu Statudol yw’r lleiafswm cyfreithiol mae’n rhaid i’ch cyflogwr eich talu tra’ch bod ar absenoldeb mabwysiadu.

Mae’r tabl hwn yn dangos faint fyddwch chi’n ei gael ar bob cam o’ch absenoldeb mabwysiadu ym mlwyddyn dreth 2020-21:

Absenoldeb Mabwysiadu Statudol Tâl Mabwysiadu Statudol
Chwe wythnos cyntaf 90% o’ch enillion wythnosol cyfartalog cyn treth
Y 33 wythnos nesaf £151.20 yr wythnos neu 90% o’ch enillion wythnosol cyfartalog (p’un bynnag yw’r lleiaf)
Y 13eg wythnos nesaf Di-dâl

A ydych yn gymwys?

I gael Tâl Mabwysiadu Statudol rhaid i chi:

  • ennill o leiaf £120 yr wythnos cyn treth ar gyfartaledd
  • fod wedi gweithio i’ch cyflogwr am o leiaf 26 wythnos cyn cael eich paru â phlentyn (neu’r 15fed wythnos cyn y dyddiad geni disgwyliedig os ydych chi’n defnyddio benthyg croth)
  • rhoi o leiaf 28 niwrnod o rybudd i’ch cyflogwr eich bod eisiau stopio gweithio a rhoi gwybod iddynt pryd fyddwch eisiau i’ch tâl mabwysiadu gychwyn (o leiaf 15 wythnos o rybudd os ydych yn defnyddio benthyg croth)
  • roi prawf i’ch cyflogwr o’r mabwysiadu (e.e. y dystysgrif baru)

Defnyddiwch gynlluniwr absenoldeb mabwysiadu GOV.UK i gyfrifo pryd ddylech hawlio eich absenoldeb.

Tâl os ydych yn mabwysiadu plentyn o dramor

Mae’r gofynion yr un peth os ydych yn mabwysiadu o dramor, ac eithrio bod yn rhaid eich bod wedi cael eich cyflogi’n barhaus gan eich cyflogwr am o leiaf 26 wythnos pan fyddwch yn dechrau cael tâl mabwysiadu.

Rhaid i chi hefyd lofnodi ffurflen SC6 os ydych yn mabwysiadu o dramor gyda phartner. Mae hyn yn cadarnhau nad ydych yn cymryd absenoldeb na thâl tadolaeth.

Tâl os ydych mewn trefniant benthyg croth

Mae’r gofynion yr un peth os ydych yn mewn trefniant benthyg croth, ac eithrio bod yn rhaid eich bod wedi cael eich cyflogi’n barhaus gan eich cyflogwr am o leiaf 26 wythnos erbyn y 15fed wythnos cyn mae disgwyl i’r babi gael ei eni.

Mae’n rhaid i chi hefyd:

  • bwriadu gwneud cais am orchymyn rhieni
  • disgwyl i’r gorchymyn gael ei ganiatáu (er enghraifft oherwydd nad oes gennych unrhyw euogfarnau yn ymwneud â phlant, ac mae’r fam neu’r tad biolegol yn cytuno i’r trefniant)

Os ydych yn perthyn yn enetig i’r plentyn (y rhoddwr wy neu sberm), gallwch ddewis cael absenoldeb a thâl tadolaeth yn lle. Ni allwch gael y ddau.

Rydych yn maethu i fabwysiadu

Os ydych yn gymwys i gael tâl ac absenoldeb mabwysiadu, byddwch yn eu cael pan ddaw’r plentyn i fyw gyda chi.

Eithriadau

Nid ydych yn gymwys i gael Absenoldeb neu Dâl Mabwysiadu Statudol os ydych yn:

  • trefnu mabwysiadu preifat
  • dod yn warcheidwad arbennig neu’n ofalwr sy’n berthynas
  • mabwysiadu llys-blentyn
  • mabwysiadu aelod o’r teulu

Os nad ydych yn gymwys am Dâl Mabwysiadu Statudol

Mae’n rhaid i’ch cyflogwr roi ffurflen SAP1 i chi i egluro pam na allwch gael Tâl Mabwysiadu Statudol.

Efallai y gallwch gael cymorth gan eich cyngor lleol ar GOV.UK (Cymru, Lloegr a’r Alban) neu nidirect (Gogledd Iwerddon) i ddarganfod am gefnogaeth ariannol allai fod ar gael i fabwysiadwyr.

Byddai’n ddoeth i roi arian o’r neilltu i’ch helpu tra byddwch i ffwrdd o’r gwaith yn gofalu am eich plentyn newydd, ac ystyried cymryd gwyliau blynyddol yn ei le.

Os nad ydych yn meddwl bod eich cyflogwr yn bod yn deg

Beth os nad yw’ch cyflogwr yn meddwl bod angen iddynt roi tâl mabwysiadu i chi, neu eich bod yn teimlo nad ydynt yn talu’r swm iawn i chi?

  1. Darganfyddwch os yw’r hyn sy’n digwydd yn wahaniaethu.
  2. Siaradwch â’ch cyflogwr. Efallai y byddwch yn gallu datrys y mater yn anffurfiol. Os nad ydych yn siŵr ble i gychwyn, gall Acas helpu, neu ceisiwch siarad gyda’ch cynrychiolwr undeb llafur neu gyflogeion os oes gennych chi un.
  3. Os na allwch chi ddatrys y mater, gallwch wneud cwyn ysgrifenedigopens in new window.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?