Treth ac Yswiriant Cenedlaethol pan ydych yn hunan-gyflogedig

Pan ydych chi’n hunangyflogedig, chi sy’n gyfrifol am dalu treth ac Yswiriant Gwladol ar eich incwm. Mae’n bwysig cadw trefn ar eich cofnodion er mwyn cyfrifo faint sydd angen i chi ei dalu.

Penderfynu beth yw eich statws cyflogaeth

I weithio allan faint o dreth ac Yswiriant Gwladol y dylech ei dalu, yn gyntaf rhaid i chi sefydlu a ydych yn gyflogedig ynteu’n hunangyflogedig.

Mae hyn yn ddigon hawdd fel rheol, ond weithiau mae’n fwy cymhleth – er enghraifft gallech fod wedi eich cyflogi mewn un swydd tra bod yn hunangyflogedig mewn swydd wahanol.

Mae gan wefan Cyllid a Thollau EM (HMRC) declyn a enwir yn Ddangosydd Statws Cyflogaeth a all bennu eich statws cyflogaeth ar eich cyfer yn seiliedig ar eich atebion i gyfres o gwestiynau.

Dangosydd yn unig yw hwn ac ni fydd yn rhoi ateb pendant i chi ar eich statws cyflogaeth.

Defnyddiwch y Dangosydd Statws Cyflogaeth ar wefan HMRC.

Cofrestru fel rhywun hunangyflogedig

Rhaid i chi roi gwybod i HMRC cyn gynted ag y byddwch yn hunangyflogedig.

Y dyddiad olaf y gallwch gofrestru gyda HMRC yw 5 Hydref ar ôl diwedd y flwyddyn dreth y daethoch yn hunangyflogedig.

Er enghraifft, os dechreuoch eich busnes ym mis Mehefin 2018, byddai angen i chi gofrestru gyda HMRC erbyn 5 Hydref 2019.

Mae’r flwyddyn dreth yn rhedeg o 6 Ebrill un flwyddyn i 5 Ebrill y flwyddyn ganlynol. Os cofrestrwch yn rhy hwyr gallech wynebu ffioedd.

Faint allwch chi ei ennill yn ddi-dreth os ydych yn hunangyflogedig?

Wedi derbyn benthyciad gan eich cyflogwr?

Gallai hyn gael ei ystyried i fod yn osgoi talu trethi ac yn destun tâl benthyciad. Os ydych chi’n ymwneud ag un o’r cynlluniau hyn dywedwch wrth HMRC cyn 5 Ebrill 2019, a byddwch yn cael dewisiadau ad-dalu gwell. Dysgwch ragor ar Gov.uk.

Os ydych yn hunangyflogedig, mae gennych hawl i gael yr un lwfans personol di-dreth â rhywun cyflogedig. Ar gyfer y flwyddyn dreth 2019/20, y lwfans personol safonol yw £12,500.

Os enillwch dros £100,000, tynnir £1 oddi ar y Lwfans Personol safonol o £12,500 am bob £2 o incwm dros £100,000 ar gyfer y flwydd dreth 2019/20.

Fodd bynnag, os oes gennych chi ddwy swydd ac mae un ohonynt yn hunangyflogedig, yna mae pethau ychydig yn fwy cymhleth.

Un lwfans personol gewch chi, sy’n gysylltiedig fel arfer i’r swydd a ystyrir gan HMRC fel eich prif gyflogaeth.

Mae’n arferol bod eich lwfans personol yn cael ei gysylltu â’r swydd sy’n talu fwyaf i chi.

Dysgwch fwy am drethi ar ail swydd.

Y ffordd hawsaf i wirio hyn yw drwy edrych ar y cod treth. Dylai’r cod treth 1250L fod wedi ei nodi yn erbyn eich prif swydd ar gyfer y flwyddyn dreth 2019/20, neu 1185L ar gyfer 2018/19. Bydd y cod treth BR, D0 neu D1 wedi ei nodi yn erbyn eich ail swydd.

Dysgwch fwy am beth yw ystyr y gwahanol godau treth ar Gov.uk.

Treth incwm pan ydych yn hunangyflogedig

Pan rydych yn hunangyflogedig, rydych yn talu treth incwm ar eich elw, nid ar eich holl incwm. Dyma yw beth rydych wedi’i ennill ar ôl i’ch treuliau gael eu tynny.

I gyfrifo’ch elw, didynnwch dreuliau eich busnes o gyfanswm eich incwm. Dyma’r swm y byddwch yn talu treth incwm arno.

Mae’r swm o dreth incwm y talwch ar eich elw yr un fath â phetaech yn gyflogedig.

Cyfradd 2019/20 2018/19
Lwfans personol: 0% £0-£12,500 fe dalwch chi ddim treth incwm ar eich elw £0 i £11,850 fe dalwch chi ddim treth incwm ar eich elw
Cyfradd sylfaenol: 20% £12,501-£50,000 fe dalwch chi 20% o dreth ar eich elw £11,851 i £46,350 fe dalwch chi 20% o dreth ar eich elw
Cyfradd uwch: 40% £50,001-£150,000 fe dalwch chi 40% o dreth ar eich elw £46,351 i £150,000 fe dalwch chi 40% o dreth ar eich elw
Cyfradd atodol: 45% Dros £150,000 fe dalwch chi 45% o dreth ar eich elw Dros £150,000 fe dalwch chi 45% o dreth ar eich elw

Cofiwch mae’r gyfradd yn berthnasol i’r elw rhwng y cromfachau yn unig, nid eich holl elw. Felly, gan dybio y cymerwch y lwfans personol safonol yn llawn, os yw eich elw yn £50,000 yn y flwyddyn dreth 2018/19, mi dalwch:

  • ddim treth ar £11,850
  • 20% o dreth ar £34,499 (y gwahaniaeth rhwng £11,851 a £46,350) 40% o dreth ar £3,649 (y swm dros £46,350)
Mae cyfraddau treth incwm yr Alban yn wahanol. Mae canllaw ar Dreth Incwm ac Yswiriant Gwladol yr Alban yma.

Cyfraniadau Yswiriant Gwladol os ydych yn hunangyflogedig

Cyfraniadau yw Cyfraniadau Yswiriant Gwladol (NICs) sy’n talu am rai buddion penodol fel Pensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Cynhwysol.

Mae rhai buddion penodol hefyd yn seiliedig ar y cyfraniadau a wnaed gennych.

A yw gweithwyr hunangyflogedig yn talu Yswiriant Gwladol?

Ydyn, mae’r rhan helaeth o bobl hunangyflogedig yn talu NICs Dosbarth 2 os yw eich elw yn £6,365 o leiaf yn ystod y flwyddyn dreth 2019/20, neu £6,205 yn y flwyddyn dreth 2018/19.

Os ydych dros y trothwy hwn, yna fe dalwch £2.95 yr wythnos, neu £153.40 y flwyddyn ar gyfer y flwyddyn dreth 2018/19 neu £156 y flwyddyn ar gyfer 2019/20.

Os yw eich elw yn £8,632 neu fwy yn 2019/20 neu £8,424 neu fwy yn 2018/19, byddwch hefyd yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 4.

Os ydych dros y trothwy hwn, fe dalwch 9% ar elw rhwng £8,632 a £50,000 yn y flwyddyn dreth 2019/20 a 2% ar unrhyw beth uwchben hynny. Ar gyfer y flwyddyn dreth 2018/19, mae’r ffigwr yn 9% ar unrhyw beth rhwng £8,424 a £46,350 a 2% ar unrhyw beth uwchben hynny.

Dysgwch ragor am gyfraniadau Yswiriant Gwladol ar wefan Gov.uk.

Sut i dalu treth ac Yswiriant Gwladol fel rhywun hunangyflogedig

Bob blwyddyn mae’n debyg y bydd yn rhaid i chi gyflwyno ffurflen dreth Hunanasesiad ar gyfer y flwyddyn dreth flaenorol.

Ar gyfer y flwyddyn dreth 2018/19 bydd angen i chi gyflwyno’ch ffurflen dreth erbyn:

  • 31 Hydref 2019 ar gyfer ffurflen treth ar bapur
  • 31 Ionawr 2020 ar gyfer ffurflenni treth ar-lein

Ymysg pethau eraill, bydd angen i chi ddatgan eich holl incwm a threuliau. Wedi i chi gwblhau a dychwelyd y ffurflen fe gewch wybod faint o dreth ac Yswiriant Gwladol sy’n ddyledus gennych. Rhaid talu’r swm hwn erbyn 31 Ionawr 2020 ar gyfer y flwyddyn dreth 2018/19.

Mae gan HMRC amryw o ganllawiau, fideos a gweminarau defnyddiol i’ch helpu i gofrestru a chwblhau ffurflen dreth Hunanasesiad.

Treth Gorfforaeth

Os ydych yn rhedeg cwmni preifat cyfyngedig (Cyf) neu bartneriaeth atebolrwydd cyfyngedig (LLP), bydd angen i chi dalu treth gorfforaeth hefyd ar elw eich busnes.

Efallai y bydd angen i chi hefyd dalu ffurflen dreth Hunanasesiad am unrhyw arian a enillwch drwy’r cwmni.

Dysgwch ragor am gofrestru ar gyfer treth gorfforaeth a’i thalu ar Gov.ukopens in new window.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?