Sut mae Treth Incwm, Yswiriant Gwladol a’r Lwfans Personol yn gweithio

Ddim yn siŵr am Dreth Incwm ac Yswiriant Gwladol? Ddim yn gwybod beth yw trothwy Yswiriant Gwladol? Ddim yn siŵr sut mae’r Lwfans Personol yn berthnasol i chi? Rydym yn egluro sut mae’r system dreth yn gweithio a beth i’w wneud os ydych chi’n credu eich bod yn gordalu.

A ddylwn i dalu Treth Incwm?

Codir Treth Incwm ar y rhan fwyaf o fathau o incwm, fel enillion a chyflogau o swyddi, eich elw os ydych yn rhedeg busnes, pensiynau, rhenti a gewch os ydych yn landlord, a llog a difidendau o gynilion a buddsoddiadau.

A oes gennych chi gwestiwn?

Bydd ein cynghorwyr yn rhoi’r arweiniad cywir i chi.

Dechreuwch wesgwrs ar-lein neu ffoniwch ni ar 0800 138 0555

Nid ydych fel arfer yn talu Treth Incwm ar y cyfan o’ch incwm trethadwy. Y rheswm am hyn yw bod y rhan fwyaf o bobl yn gymwys ar gyfer un neu ragor o lwfansau. Lwfans yw swm a fyddai’n incwm trethadwy fel arall y cewch ei gadw’n ddi-dreth bob blwyddyn.

** Lwfans neu drothwy 2018-19 2019-20**
  Lwfans Personol1 £11,850 £12,500
  Trothwy Incwm ar gyfer Lwfans Personol1 £100,000 £100,000
  Lwfans Priodas2 £1,185 £12,500
  Lwfans Cynilion Personol £1,000 / £500 / £03 £1,000 / £500 / £03
Lwfans Treth Difidend £2,000 £2,00

1 Caiff ei leihau £1 am bob £2 uwchlaw’r trothwy incwm hyd nes iddo gyrraedd £0.

2 Rhoddir 20 y cant o’r lwfans hwn fel gostyngiad yn eich bil treth (yn wahanol i’r Lwfans Personol a’r Lwfans Oedran a ddidynnir o’ch incwm trethadwy cyn cyfrifo’r dreth).

3 £1,000 ar gyfer trethdalwyr sylfaenol; £500 ar gyfer trethdalwyr cyfradd uwch; £0 ar gyfer trethdalwyr cyfradd ychwanegol.

Cynyddir y rhan fwyaf o lwfansau bob blwyddyn ac mae pob cynnydd yn weithredol o ddechrau’r flwyddyn dreth.

Treth ar eich incwm yw Treth Incwm, fel yr awgryma’r enw. Ewch yn syth i ‘Faint o Dreth Incwm fydda i’n ei dalu?’ i ganfod beth yw’ch swm dyledus.

Beth yw Lwfans Personol?

Mae gan bawb, gan gynnwys myfyrwyr, rhywbeth o’r enw Lwfans Personol – y swm o arian y cewch ennill pob blwyddyn dreth cyn i chi dalu Treth Incwm.

Gallai’ch Lwfans Personol fod yn fwy os hawliwch Lwfans Priodas neu Lwfans Unigolyn Dall neu ddibynnydd llai ar eich incwm neu os oes treth yn ddyledus gennych o’r flwyddyn dreth flaenorol.

Mae’r flwyddyn dreth yn rhedeg o 6 Ebrill i 5 Ebrill, ac ar gyfer blwyddyn dreth 2019-20 y Lwfans Personol safonol yw £12,500. Bydd y Lwfans Personol hefyd yn cael ei osod ar £12,500 ar gyfer blwyddyn dreth 2020/21 ac yna’n cael ei fynegeio gyda’r Mynegai Prisiau Defnyddwyr (CPI) o hynny ymlaen.

Gellir gosod y lwfans hwn yn erbyn unrhyw fath o incwm trethadwy.

Sefydlir y swm o Lwfans Personol a dderbyniwch gan y llywodraeth a gall newid o un flwyddyn dreth i’r nesaf.

Y Lwfans Personol os ydych yn ennill dros £100,000

Ar gyfer pobl sy’n ennill dros £100,000, ceir gostyngiad o £1 oddi ar £11,850 am bob £2 a enillir. Pan fydd rhywun yn ennill £123,700, telir Treth Incwm ar bopeth a enillir ac nid oes lwfans di-dreth.

Ar gyfer beth y defnyddir Treth Incwm?

Cesglir Treth Incwm gan HMRC ar ran y llywodraeth. Fe’i defnyddir i helpu darparu cyllid ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus megis y GIG, y system addysg a lles, a buddsoddi mewn prosiectau cyhoeddus, megis ffyrdd, rheilffyrdd a thai.

Faint o Dreth Incwm fydda i’n talu?

O fis Ebrill 2019, bydd y Lwfans Personol safonol yn codi i £12,500, a bydd y trothwy treth cyfradd uwch yn codi i £50,000.

Mae Treth Incwm yn cynnwys sawl band gwahanol. Mae hyn yn golygu wrth i’ch lwfans gynyddu, felly hefyd mae’r swm o Dreth Incwm fyddwch yn ei thalu.

Mae’n gais i wneud talu Treth Incwm mor deg â phosibl, fel bod y rhai sy’n ennill y mwyaf yn cyfrannu’r mwyaf.

Mae’r tabl isod yn dangos y cyfraddau o Dreth Incwm yn ddibynnol ar eich enillion.

Os ydych yn byw yng Nghymru, mae cyfraddau treth incwm nawr yn cael eu gosod gan Lywodraeth Cymru. Ar hyn o bryd mae’r rhain yr un peth ag ar gyfer Lloegr a Gogledd Iwerddon yn ystod blwyddyn dreth 2019/20. Os ydych yn byw yn yr Alban, mae cyfraddau’n wahanol, felly ewch i’n tudalen Treth Incwm yr Alban.

Cyfradd 2018-19 2019-20
0% £0 - £11,850. Os ydych chi’n ennill cymaint â hyn, ni fyddwch yn talu unrhyw Dreth Incwm. £0 - £12,500
Cyfradd sylfaenol: 20% £11,851-£46,350. Os ydych chi’n ennill ffigwr sydd rhwng y symiau hyn bob blwyddyn, fe dalwch 20%. Cofiwch mai dim ond ar incwm uwchben £11,850 y byddwch yn ei dalu, fellly nid yw’r dreth 20% yn berthnasol i’r holl arian a enillir gennych, dim ond y rhan uchaf. £12,501-£50,000
Cyfradd uwch: 40% £46,351 - £150,000. Os ydych chi’n ennill ffigwr sydd rhwng y symiau hyn bob blwyddyn, fe dalwch 40% o Dreth Incwm. Unwaith eto, fe dalwch 40% yn unig ar incwm sydd uwchben £46,350, nid yw’n daladwy ar bopeth a enillir gennych, dim ond y rhan sy’n eich codi uwchben y trothwy. £50,001 - £150,000
*Cyfradd ychwanegol: 45% Dros £150,000. Mae hyn yn golygu cyfradd Treth Incwm o 45% ar gyfer y swm a enillir gennych dros £150,000 y flwyddyn. £150,000+

*Ar gyfer trethdalwyr o’r Alban, y gyfradd sylfaenol yw £31,500.

Os ydych chi’n credu y didynnwyd Treth Incwm ar gam o’ch enillion, cwblhewch y ffurflen gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi (HMRC) i gael ei dalu’n ôl i chi.

Yswiriant Gwladol

Mae cyfraniadau Yswiriant Gwladol yn dreth ar enillion a delir gan gyflogeion a chyflogwyr ac sy’n helpu i gronni eich hawl i fuddion penodol gan y wladwriaeth, megis Pensiwn y Wladwriaeth a Lwfans Mamolaeth.

Yn wahanol i Dreth Incwm, nid treth flynyddol yw Yswiriant Gwladol. Mae’n berthnasol i’ch cyflog ym mhob cyfnod cyflog (a allai fod yn fisol, wythnosol neu unrhyw gyfnod arall yn ddibynnol ar drefniadau’ch cyflogwr). Golyga hyn, os enillwch ychydig yn fwy mewn un mis penodol, fe dalwch fwy o Yswiriant Gwladol, ond ni fyddwch yn medru hawlio’r swm ychwanegol yn ei ôl hyd yn oed os bydd eich cyflog yn is mewn misoedd eraill o’r flwyddyn dreth.

Byddwch yn dechrau talu Yswiriant Gwladol unwaith y byddwch yn ennill mwy na £166 yr wythnos (dyma’r ffigwr ar gyfer blwyddyn dreth 2019-20).

Bydd cyfradd yr Yswiriant Gwladol a dalwch yn dibynnu ar faint yr ydych yn ei ennill:

  • 12% o’ch enillion wythnosol rhwng £166 a £962
  • 2% o’ch enillion wythnosol dros £962.

Bydd eich cyfraniadau Yswiriant Gwladol yn cael eu casglu ar yr un pryd â’r Dreth Incwm cyn i’ch cyflogwr dalu’ch cyflog.

Tan Ebrill 1977, gallai rhai menywod a gwragedd gweddw oedd yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol ar y Gyfradd Ostyngedig Menywod Priod ddewis talu cyfradd is o yswiriant gwladol. Efallai’ch bod yn dal i dalu’r gyfradd is os dewisoch chi hyn cyn i’r cynllun ddod i ben. Y gyfradd ostyngedig yw 5.85% o enillion wythnosol rhwng £166 a £962 yn hytrach na’r gyfradd Yswiriant Gwladol safonol o 12% ar enillion. O ganlyniad, gallai’ch Pensiwn y Wladwriaeth fod yn is ac fe ellid effeithio’n negyddol ar eich gallu i hawlio rhai budd-daliadau seiliedig ar gyfraniadau.

Daw Yswiriant Gwladol cyflogai i ben pan fyddwch yn cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Ar beth ydych chi’n talu Yswiriant Gwladol?

Rhaid i chi a’ch cyflogwr dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol ar eich enillion – gan gynnwys tâl gwyliau, tâl salwch a thâl mamolaeth – ac yn y rhan fwyaf o achosion, unrhyw wobr a gewch y gellir ei throsi’n arian parod yn rhwydd. Ond mae rhai eithriadau – er enghraifft, os yw rhan o’ch cyflog yn gyfranddaliadau o gwmni’ch cyflogwr drwy ddefnyddio cynllun cyfranddaliadau a gymeradwyir o ran treth.

Gallai rhan o’ch cyflog fod mewn buddion mewn nwyddau. Fel cyflogai, ni thelir Yswiriant Gwladol ar fuddion mewn nwyddau. Fodd bynnag, er bod rhai eithriadau, rhaid i gyflogwyr dalu Yswiriant Gwladol ar werth unrhyw fuddion mewn nwyddau a roddir i chi ganddynt.

Beth a delir amdano gyda thaliadau Yswiriant Gwladol?

Mae eich taliadau Yswiriant Gwladol yn mynd tuag at fudd-daliadau a gwasanaethau’r wladwriaeth, gan gynnwys:

  • y GIG
  • Pensiwn y Wladwriaeth
  • budd-daliadau diweithdra
  • lwfansau salwch ac anabledd.

Cyfraddau Yswiriant Gwladol ‘Dosbarth 3’ gwirfoddol

Mae cyfraniadau Yswiriant Gwladol Gwirfoddol Dosbarth 3 wedi eu cynllunio i lenwi unrhyw fylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol i gael Pensiwn y Wladwriaeth uwch.

I dderbyn Pensiwn y Wladwriaeth llawn, sy’n daladwy i bobl sydd wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar neu wedi 6 Ebrill 2016, byddwch angen gwerth 35 mlynedd cymwys o gyfraniadau Yswiriant Gwladol.

Bydd unrhyw un gyda llai na hyn yn derbyn Pensiwn y Wladwriaeth is. I dderbyn y Pensiwn y Wladwriaeth newydd, byddwch angen isafswm o 10 mlynedd cymwys.

Os nad oes gennych chi 35 mlynedd cymwys, efallai yr hoffech chi ystyried talu cyfraniadau gwirfoddol Dosbarth 3 i hybu eich hawl i bensiwn.

Yn 2019-20, mae cyfraniadau Dosbarth 3 yn daladwy ar gyfradd wythnosol o £15. Dyma’r uchafswm allwch chi dalu pob wythnos.

Efallai na fyddwch chi’n gallu talu cyfraniadau Dosbarth 3 (neu Ddosbarth 2) bob tro ar gyfer blwyddyn dreth. Dyna pam ei bod yn bwysig canfod a allwch chi wneud taliadau tuag at unrhyw fylchau, faint fydd angen i chi ei dalu, a pha fudd (os o gwbl) fyddech chi’n ei gael trwy wneud taliad gwirfoddol cyn penderfynu p’un ai i dalu unrhyw Gyfraniadau Yswiriant Gwladol (YG) gwirfoddol.

Cyfraddau Yswiriant Gwladol ‘Dosbarth 2’ gwirfoddol

Os ydych yn hunangyflogedig neu wedi bod yn gweithio dramor, efallai y byddwch yn gallu talu cyfraniadau Dosbarth 2 gwirfoddol yn lle hyn.

Ar hyn o bryd mae cyfraniadau YG Dosbarth 2 yn gyfraniadau sefydlog wythnosol o £3.00 yr wythnos yn 2019-20. Bydd angen i chi eu talu am bob wythnos neu wythnos rannol o hunangyflogaeth mewn blwyddyn dreth os yw’ch elw ar gyfer y flwyddyn dreth gyfan yn £8,632 (y Trothwy Elw Bychan) neu fwy yn 2019-20.

Mae talu cyfraniadau Dosbarth 2 yn wirfoddol ar gyfer pobl hunangyflogedig gydag elw islaw’r Trothwy Elw Bach. Gall talu cyfraniadau YG Dosbarth 2 os yw’ch elw yn is ddal i fod yn gymorth i chi adeiladu hawliadau cyfrannol i fudd-daliadau.

Gall hyn fod yn faes arbenigol ac mae’n well cael cyngor yn seiliedig ar eich amgylchiadau unigol.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?