Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau – popeth y mae angen i chi ei wybod

Os ydych chi’n prynu cartref yn yr Alban sy’n costio mwy na £145,000 bydd angen i chi dalu Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT) ar eich pryniant. Defnyddiwch yr arweiniad hwn i weld sut y mae LBTT yn gweithio, faint y byddwch chi’n ei dalu, LBTT ar ail gartrefi a sut y mae’n cael ei thalu?

Beth yw Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau?

Defnyddiwch ein cyfrifiannell Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau i ganfod faint y byddwch chi’n ei dalu.

Yn yr Alban, byddwch chi’n atebol i dalu Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT) pan fyddwch chi’n prynu eiddo preswyl, neu ddarn o dir sy’n costio mwy na £145,000 (neu mwy na £40,000 am ail gartrefi).

Mae’r dreth hon yn berthnasol i eiddo rhydd-ddaliad a lesddaliad – pa un a ydych chi’n prynu’n llwyr neu â morgais.

Os ydych chi’n prynu yng Nghymru, dysgwch fwy am Dreth Trafodiadau Tir.
Os ydych chi’n prynu yn Lloegr neu Ogledd Iwerddon, dysgwch fwy am y Dreth Stamp.

Faint yw’r Dreth Trafodiadau Tir ac Adeiladau?

Mae sawl band cyfradd ar gyfer Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT).

Cyfrifir y dreth ar ran y pris prynu eiddo sy’n disgyn o fewn pob band.

Er enghraifft, os ydych chi’n prynu tŷ am £280,000, cyfrifir yr LBTT sy’n ddyledus fel a ganlyn:

0% ar y £145,000 cyntaf = £0

2% ar y £105,000 nesaf = £2,100

5% ar y £30,000 sy’n weddill = £1,500

Cyfanswm LBTT = £3,600

Cyfraddau Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT)

Isafswm pris prynu eiddo Uchafswm pris prynu eiddo Cyfraddau Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (ond yn gymwys i ran o’r pris eiddo sy’n disgyn o fewn pob band)
£0 £145,000 0%
£145,001 £250,000 2%
£250,001 £325,000 5%
£325,001 £750,000 10%
Over £750,000   12%

Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau ar ail gartrefi

Bydd angen i brynwyr eiddo preswyl ychwanegol, megis ail gartrefi ac eiddo prynu i osod, dalu 4% ychwanegol o Dreth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT) ar dop cyfraddau cyfredol ar gyfer pob band ar eiddo sy’n costio mwy na £40,000.

Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau i brynwyr y tro cyntaf

Gallwch gael gostyngiad fel prynwr tro cyntaf os prynwch eiddo y bwriadwch fyw ynddo fel eich prif neu unig le preswyl.

Byddwch yn medru hawlio’r gostyngiad ar yr adeg pan gyflwynwch eich ffurflen LBTT.

Bydd angen i brynwr tro cyntaf fodloni rhai meini prawf penodol i fod yn gymwys am y gostyngiad treth. Mae’r meini prawf i’w gweld yn llawn ar wefan Revenue Scotlandopens in new window.

Os byddwch yn gymwys ar gyfer y gostyngiad, ni fyddwch felly’n gorfod talu unrhyw dreth LBTT ar eiddo at werth o £175,000.

Os yw eich pryniant tro cyntaf ar gyfer eiddo sy’n costio mwy na £175,000, fe dalwch dreth ar y gyfran o’r pris sydd dros £175,000 yn unig. Nid oes trothwy ar yr uchafswm, felly waeth beth fydd pris eich eiddo, fe gewch y gostyngiad hyd at £175,000 o’r pris. Dyma dabl gyda rhai enghreifftiau:

Pris prynu Treth yn ddyledus - gyda gostyngiad Treth yn ddyledus - heb ostyngiad​
£150,000 £0 £100
£175,000 £0 £600
£200,000 £500 £1,100
£250,000 £1,500 £2,100

Pa bryd y mae angen i chi dalu am Dreth Trafodiadau Tir ac Adeiladau?

Bydd angen i chi gyflwyno ffurflen Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT) a’i dychwelyd i Revenue Scotland.

Am ragor o wybodaeth am sut a pha bryd i dalu LBTT, ewch i Revenue Scotland.

Os na fyddwch chi’n cyflwyno ffurflen LBTT fe allai Revenue Scotland godi cosbau a llog arnoch chi.

dysgwch fwy am gosbau Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau ar Revenue Scotland.

Pa bryd nad yw Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau yn daladwy?

Fe allech chi osgoi Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT) os byddwch chi’n prynu eiddo fel eich prif breswylfa am lai na £180,000.

Ond i lawer o brynwyr tai nid yw hyn yn bosibl.

O dan amgylchiadau eraill, bydd LBTT naill ai ddim yn daladwy neu gellir ei ostwng:

Band cyfradd ychydig dros y trothwy: Os mai dim ond ychydig o fewn y band uwch yw’r pris, gofynnwch i’r gwerthwr neu’r asiant tai a fyddent yn derbyn pris ychydig yn is.

Trosglwyddo eiddo wrth wahanu neu ysgaru: Os ydych chi’n ysgaru neu’n gwahanu o’ch priod neu bartner fel rhan o gytundeb neu orchymyn llys, nid oes LBTT yn daladwy os byddwch chi’n trosglwyddo cyfran o werth eich cartref iddynt. Os bydd cydberchnogion yn ddibriod ac nad ydynt mewn partneriaeth sifil pan fyddant yn trosglwyddo budd mewn tir neu eiddo o un cydberchennog i un arall, efallai y bydd angen i chi dalu SDLT.

Trosglwyddo gweithredoedd: Os ydych chi’n cael tir neu eiddo o dan delerau ewyllys, nid oes yn rhaid dweud wrth Gyllid yr Alban ac ni fydd yn rhaid i chi dalu Treth Trafodiadau Tir. Bydd hyn yn gymwys hyd yn oed os byddwch chi’n cymryd morgais sy’n weddill ar yr eiddo ar y dyddiad y bu farw’r person. Mae hyn ar yr amod nad oes unrhyw ystyriaeth arall yn cael ei rhoi.

Os byddwch chi’n cael eiddo fel rhodd ni fyddwch chi’n talu Treth Trafodiadau Tir ar yr amod nad oes morgais yn weddill arno. Ond os byddwch chi’n cymryd peth o’r morgais cyfredol neu’r cyfan ohono, bydd yn rhaid i chi dalu Treth Trafodiadau Tir os yw gwerth y morgais dros y Dreth Trafodiadau Tir.

Serch hynny, os byddwch chi’n cyfnewid eiddo gyda pherson arall, bydd yn rhaid i’r ddwy ochr dalu LTT ar yr eiddo yr ydych chi’n ei dderbyn ar sail ei werth ar y farchnad.

Sut i dalu Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau

Fel arfer bydd eich cyfreithiwr yn delio â’r ffurflen Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau (LBTT), er fe allwch chi ei wneud eich hun.

Y naill ffordd neu’r llall, chi sy’n gyfrifol am sicrhau bod y cofnod yn cael ei gyflwyno’n brydlon.

Os yw pris eich cartref newydd yn llai na £145,000, rhaid i chi gyflwyno ffurflen (oni bai ei fod wedi’i eithrio) er na fydd yn rhaid i chi dalu unrhyw LBTT.

Dysgwch fwy am sut i dalu am Dreth Trafodiadau Tir ac Adeiladau ar Gyllid yr Alban.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?