Ymddeoliad cynnar oherwydd salwch neu anabledd

Os ydych yn ystyried ymddeol yn gynnar oherwydd iechyd gwael neu anabledd, cymrwch eich amser i ystyried eich dewisiadau. Ystyriwch beth allai pob dewis olygu i chi yn ariannol yn ogystal ag ar gyfer eich iechyd a lles, a cheisiwch gyngor ariannol arbenigol ac annibynnol.

Ystyriwch pob dewis

A yw gweithio hyblyg neu yn rhan amser yn bosib?

Os ydych yn anabl neu fod gennych gyflwr iechyd fel MS neu iselder, rhaid i’ch cyflogwr wneud ‘addasiadau rhesymol’ fel nad ydych yn cael eich rhoi mewn sefyllfa o anfantais yn y gweithle.

Os credwch y gallech barhau i weithio petai eich cyflogwr yn gwneud newidiadau i’ch swydd, eich oriau neu eich gweithle, gallwch ofyn iddo wneud hynny. Rhaid i’ch cyflogwr weithredu ar eich cais os yw’r cais hwnnw’n rhesymol.

Bydd angen i chi bwyso a mesur y manteision o barhau i weithio

Cofiwch ystyried holl elfennau’r swydd, nid y rhai ariannol yn unig, wrth i chi wneud eich penderfyniad.

Os byddwch yn medru gweithio a chael cefnogaeth i wneud hynny, gall yr elfennau cadarnhaol o wneud hyn gynnwys boddhad swydd, lles emosiynol a gwell safon bywyd.

Diswyddo gwirfoddol yn erbyn ymddeoliad cynnar

Efallai i’ch cyflogwr gynnig pecyn diswyddo i chi fel dewis arall yn hytrach nag ymddeoliad cynnar? Peidiwch â theimlo dan bwysau i benderfynu’n gyflym. Mae deddfwriaeth atal gwahaniaethu’n golygu eich bod wedi eich diogelu os ydych yn anabl neu os oes gennych chi gyflyrau iechyd neilltuol. Er enghraifft, rhaid i’ch cyflogwr gadw’ch swydd yn agored ar eich cyfer ac ni all roi pwysau arnoch i adael y swydd wrth eich bod yn anabl bellach.

Os ydych yn fodlon ystyried diswyddo, gwnewch yn siŵr eich bod yn pwyso a mesur pob dewis.

Un fantais o dderbyn cael eich diswyddo fydd y tâl dileu swydd efallai. Canfyddwch faint yn union y byddech yn ei gael fel incwm, ac a fyddech chi’n gorfod talu treth arno. Os ydych yn bwriadu defnyddio eich tâl dileu swydd fel incwm, gwnewch yn siŵr eich bod yn llunio cyllideb cywir i gyfrifo am faint y bydd yr arian hwn yn para.

Os ydych yn gweithio yn y sector cyhoeddus efallai yr hoffech chi gymryd pecyn diswyddo yn y gobaith y bydd eich cyflwr yn gwella a byddwch yn medru dychwelyd i weithio ar rhyw adeg. Efallai na fydd hyn yn bosib os dewiswch ymddeol yn gynnar. Siaradwch â’ch cynrychiolydd undeb i ganfod yn union beth yw eich dewisiadau, neu ceisiwch gyngor gan eich adran iechyd galwedigaethol yn eich gweithle.

Cyfrifwch faint o incwm a gewch os byddwch yn ymddeol yn gynnar

Eich pensiwn gwaith neu bersonol

Fel arfer bydd angen i chi ddisgwyl hyd nes eich bod yn 55 oed o leiaf cyn i chi fedru cael pensiwn. Ond os bydd angen i chi ymddeol yn gynnar oherwydd salwch neu’ch bod yn anabl efallai y gallwch gael eich pensiwn yn gynt.

Mae gan bob cynllun pensiwn ei ddiffiniad ei hun o salwch, ond fel arfer golyga na allwch wneud eich swydd arferol gan eich bod yn sâl yn feddyliol neu’n gorfforol. Mae rhai cynlluniau’n mynnu nad yw’r gallu gennych i wneud unrhyw swydd – nid eich swydd bresennol yn unig – er mwyn bod yn gymwys am bensiwn salwch.

I roi cymorth i chi wirio eich incwm petaech chi’n ymddeol yn gynnar, dilynwch y 3 cham canlynol:

  1. Canfyddwch gan eich darparwr cynllun pensiwn beth yw ei reolau ac a allwch chi gymryd y pensiwn yn gynnar ar sail salwch
  2. Gofynnwch i’ch cyflogwr neu ddarparwr pensiwn beth yw gwerth eich pensiwn
  3. Os buoch yn cynilo i mewn i gynllun cyfrannu diffiniol (lle byddwch yn talu i mewn i gronfa bensiwn a drosir yn incwm ar eich ymddeoliad) yna bydd angen i chi weld faint o incwm y gall eich cronfa bensiwn ei phrynu

Oherwydd salwch, mae’n debyg y gallwch gael twf mewn incwm a elwir yn flwydd-dal uwch. I ddysgu rhagor, dilynwch y ddolen isod:

Incwm arall

  • Gwnewch yn siŵr eich bod yn hawlio popeth a allai fod yn ddyledus i chi o gofio’r costau ychwanegol yn gysylltiedig â bod yn anabl neu ddioddef o gyflwr iechyd hirdymor. Er enghraifft, Taliad Annibyniaeth Bersonol.
  • Gwiriwch a oes unrhyw gymorth ar gael i chi ei hawlio i ddiogolledu’ch enillion os nad oes gennych incwm pensiwn, neu ychydig iawn – er enghraifft Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.
  • Hawliwch gymorth ar gyfer costau hanfodol – er enghraifft Budd-dal Tai.
  • Budd-daliadau anabledd a salwch – gwiriwch eich hawliau.
  • Ble i gael cymorth a chyngor am fudd-daliadau.

Edrychwch pryd y cewch chi gasglu eich Pensiwn y Wladwriaeth

65 yw oedran ymddeoliad y wladwriaeth i ddynion ar hyn o bryd, a bydd yn codi i 66 yn 2020. Dros 61 yw’r oedran i ferched, gan godi’n raddol i 65 erbyn 2018 a 66 erbyn 2020.

Dysgwch sut i gael rhagolwg o Bensiwn y Wladwriaeth ar wefan GOV.UK.

A yw eich incwm yn ddigon i dalu am eich costau?

Lluniwch gyllideb i ganfod faint sydd ei angen arnoch i dalu am eich gwariant rheolaidd. Mae hyn yn gam hanfodol wrth benderfynu a allwch chi fforddio ymddeol yn gynnar.

Defnyddiwch ein Cynlluniwr cyllideb i weld faint fydd ei angen arnoch bob mis a sut i wario llai os bydd angen.

Ceisiwch gyngor annibynnol

Rydym yn argymell yn gryf defnyddio cynghorydd ariannol. Mae cynghorwyr ariannol yn bobl broffesiynol gymwysedig sy’n gallu rhoi cyngor personol i chi am y ffyrdd gorau o drosi eich cronfa bensiwn yn incwm ymddeoliad yn ddibynnol ar eich amgylchiadau.

Efallai y bydd angen i chi hefyd geisio cyngor ariannol os ydych mewn cynllun cyflog terfynol, yn ddibynnol ar ba mor gymhleth yw’r cynllun.