Yswiriant llifogydd – cael yr un cywir

Mae llifogydd yn dod yn fwyfwy cyffredin yn y Deyrnas Unedig – ac ar wahân i’r dor calon a’r drafferth, gall y gost o lanhau wedi hynny fod yn ddrud iawn. Fe’ch cynghorir i yswirio, ond nid yw hi bob amser yn hawdd cael yswiriant – yn enwedig os ydych yn byw mewn ardal o risg uchel. Dyma’r wybodaeth bwysig ar yswiriant llifogydd a sut i’w gael am bris y gallwch ei fforddio.

Beth yw yswiriant llifogydd?

Fel arfer mae yswiriant llifogydd wedi ei gynnwys yn safonol fel rhan o’ch yswiriant adeiladau, ond ni fydd yn yswirio’ch cynnwys oni bai fod gennych bolisi yswiriant cynnwys cartref hefyd. Gall hyn fod o ganlyniad i nifer o ddigwyddiadau, gan gynnwys:

  • Afon neu gamlas yn torri ei glannau
  • Llifogydd o’r môr o ganlyniad i stormydd ac/neu lanw uchel
  • Dŵr wyneb neu lifogydd dŵr daear cyflym o ganlyniad i law trwm neu beipen wedi agor

Beth mae yswiriant llifogydd yn ei ddiogelu?

Mae yswiriant llifogydd yn eich diogelu rhag y gost o:

  • Sychu, trwsio ac adfer eich eiddo a’r celfi a’r creiriau ynddo
  • Trwsio neu gael dodrefn a meddiannau newydd yn lle’r rhai a ddifrodwyd
  • Cael gwared â’r llanast
  • Ffioedd proffesiynol (e.e. cyfreithwyr, penseiri, tirfesurwyr)
  • Rhywle arall i aros tra nad yw’n bosib i chi fyw yn eich cartref

Pethau na fyddant wedi eu diogelu o bosib

Cael meddiannau newydd yn lle’r holl rai a ddifrodwyd

Cofiwch

Os ydych wedi dioddef llifogydd, awgrym da yw cadw’r deunydd pecynnu o fwyd wedi rhewi y bu’n rhaid i chi ei daflu i ffwrdd – mae’n syndod faint yw gwerth hyn ac mae’r deunydd pecynnu yn dderbyniol i’r rhan fwyaf o yswirwyr fel prawf o’r golled. Gellir cadw hen gadachau budr hefyd fel tystiolaeth yn yr un modd o eitemau neu gynnwys eraill a gollwyd yn sgil y llifogydd.

Pan fydd hi’n amser gwneud hawliad am feddiannau sydd wedi eu difrodi, bydd y cyfanswm a delir gan y cwmni yswiriant yn dibynnu ar y math o yswiriant cynnwys sydd gennych.

  • Newydd am hen – Os oes gennych chi bolisi ‘newydd am hen’ dylai eich cwmni yswiriant dalu digon i fedru cael eitemau newydd cyfatebol yn lle’r hen rai (ar wahân i ddillad, lle mae’r taliad yn llai fel arfer oherwydd traul). Mae’r rhan fwyaf o bolisïau yn cynnig hyn.
  • Diogelwch Indemniad – Os yw’r math hwn o bolisi gennych, dim ond gwerth eich meddiannau cyn y llifogydd a gewch. Felly, os oes arnoch angen cael soffa newydd am gost o £2,000, dim ond gwerth yr hen un a gewch, allai fod cyn lleied â £200.

Lle arall i aros

Mae’r cyfanswm o ddiogelwch y mae cwmnïau yswiriant yn ei gynnig ar gyfer lle arall i aros yn amrywio. Rydym yn argymell eich bod yn cymryd polisi sy’n cynnig o leiaf £40,000. Os cymerwch lai na hyn yna gallwch orfod dychwelyd i’ch cartref cyn cwblhau’r gwaith trwsio neu dalu am ran o’r bil am y lle arall i aros eich hun.

A oes arnoch angen yswiriant llifogydd?

Wyddoch chi?

“Mae pawb mewn perygl o gael eu heffeithio gan lifogydd, hyd yn oed pobl sy’n byw ar ben bryn.”

Tarddiad: Mary Dhonau, Prif Weithredwr Know Your Flood Risk ar BBC Money Box (Gorffennaf 2012)

Oherwydd y gost uchel o lanhau a thrwsio yn dilyn llifogydd, mae’n bwysig bod eich tŷ a’i gynnwys wedi ei yswirio.

  • Fel arfer bydd eich cwmni morgais yn mynnu i chi gymryd yswiriant adeiladau, a fydd yn cynnwys yswiriant rhag llifogydd yn aml
  • Os ydych yn rhentu’ch tŷ, cyfrifoldeb eich landlord – nid chi – yw cael yswiriant adeiladau
  • Er nad yw’n ofynnol cael yswiriant cynnwys, byddai’r gost o gael eitemau newydd yn lle popeth yn eich cartref mor uchel fel ei bod hi bob amser yn syniad da i gymryd yswiriant cynnwys

Gwiriwch i weld a ydych wedi eich yswirio rhag llifogydd

Gwiriwch bob manylyn yn eich polisïau yswiriant adeiladau a chynnwys sy’n gysylltiedig â llifogydd a sicrhewch fod gennych ddigon o yswiriant i’ch diogelu os digwydd llifogydd. Mae’n beth call gwirio hyd yn oed os nad yw hi’n adeg adnewyddu. Cysylltwch â’ch cwmni yswiriant i’w cwestiynu ynglŷn ag unrhyw beth nad ydych yn sicr ohono.

Mae deddfau newydd yn golygu mai cyfrifoldeb y cwmnïau yswiriant yw gofyn y cwestiynau cywir am yr hyn maent am ei wybod. Ond os yw eich eiddo wedi dioddef llifogydd yn y gorffennol, mae’n ddoeth i roi gwybod i’ch cwmni yswiriant– hyd yn oed os nad ydynt yn gofyn. Y peth olaf fydd ei angen arnoch yw problem os bydd angen i chi wneud hawliad rhywbryd.

Trafferth cael yswiriant llifogydd?

Weithiau mae’n anodd cael yswiriant os:

  • Yw eich eiddo wedi dioddef difrod llifogydd yn y gorffennol
  • Yw eich ardal chi wedi dioddef o lifogydd yn y gorffennol
  • Eich bod yn byw mewn ardal o berygl llifogydd

Hyd yn oed os dewch o hyd i gwmni yswiriant sydd yn fodlon eich diogelu rhag llifogydd, gallent godi premiwm uchel iawn neu osod tâl dros ben uchel (yr hyn sydd raid i chi ei dalu os byddwch yn gwneud hawliad).

Mae’r cytundeb presennol rhwng y llywodraeth a’r diwydiant yswiriant yn cadw yswiriant rhag llifogydd yn fforddiadwy. Disgwylir i’r cytundeb barhau tan y bydd y llywodraeth a’r diwydiant yn gallu cytuno ar ateb arall i’r mater. Mae trafodaethau yn parhau, ond heb eu datrys eto, mae llawer o bobl yn poeni a fyddant yn medru fforddio eu hyswiriant pan fydd angen ei adnewyddu.

Rydych yn yswirio eiddo am y tro cyntaf

Yn ôl yr egwyddorion a osodwyd gan Gymdeithas Yswirwyr Prydain (ABI), rhaid i gwmnïau yswiriant barhau i gynnig yswiriant llifogydd ar gyfer eiddo, hyd yn oed os ydynt mewn perygl sylweddol o lifogydd, cyn belled â bod Asiantaeth yr Amgylchedd yn paratoi i leihau’r risg o fewn pum mlynedd.

Felly os ydych chi’n dymuno prynu eiddo mewn ardal sydd mewn perygl o lifogydd, mae’n ddyletswydd ar gwmni yswiriant y gwerthwr presennol i gynnig yswiriant i chi fel prynwr newydd yr eiddo (cyn belled â bod yr wybodaeth amdanoch chi yn dderbyniol).

Er hyn, nid oes sicrwydd y bydd cost y premiwm ar lefel sydd yn rhesymol yn eich barn chi ac yn fforddiadwy i chi.

Bu i chi ddioddef llifogydd yn ddiweddar ac rydych yn adnewyddu eich yswiriant

Cafwyd adroddiadau ynglŷn â chwmnïau yswiriant yn treblu premiwm neu daliadau dros ben yn dilyn hawliad yn sgil llifogydd. (Ffynhonnell: Y Fforwm Llifogydd Cenedlaethol)

Cewch wybod mwy am beth allwch chi ei wneud yn y rhannau isod.

Mae eich adnewyddiad premiwm wedi codi’n sydyn er nad ydych erioed wedi dioddef llifogydd

Mae defnyddwyr eraill wedi cwyno iddynt gael amcan bris uchel ddim ond am eu bod yn rhannu’r un côd post â thai sydd mewn perygl o lifogydd – er nad yw eu tai nhw erioed wedi dioddef llifogydd. (Ffynhonnell: BBC Money Box Gorffennaf 2012)

Cewch wybod mwy am beth allwch wneud yn y rhannau isod.

Cael cymorth arbenigol

Os yw risg llifogydd yn broblem i’ch eiddo, gwell osgoi’r safleoedd cymharu yn gyfan gwbl a chael cymorth arbenigol.

Defnyddio brocer arbenigol

Gall brocer yswiriant roi cymorth i chi drafod gydag yswirwyr a threfnu diogelwch, hyd yn oed os yw’r risg llifogydd yn uchel. Gall Cymdeithas Broceriaid Yswiriant Prydain (BIBA) roi cymorth i chi ganfod brocer yswiriant sy’n arbenigo mewn risg llifogydd.

Nid yw broceriaid yn codi ffi arnoch ar gyfer eu gwasanaethau fel arfer – yn hytrach maent yn cael comisiwn gan y cwmni yswiriant.

Siaradwch â’r Fforwm Llifogydd Cenedlaethol

Elusen genedlaethol yw’r Fforwm Llifogydd Cenedlaethol sy’n rhoi cyngor annibynnol ar sut i fynd ati i gael yswiriant risg llifogydd. Maent hefyd yn cyhoeddi rhestr o yswirwyr sydd yn ystyriol tuag at effaith llifogydd.

Ffoniwch y Fforwm Llifogydd Cenedlaethol ar 01299 403055.

Adnabod eich risg

Gorau po fwyaf y gallwch chi ddarganfod am risg llifogydd i’ch eiddo. Dyma rai o’r pethau y gallwch chi eu gwneud.

Gwiriwch y risg ar fap llifogydd

Canfyddwch a yw lleoliad eich cartref dan risg o lifogydd afon neu arfordirol.

Os ydych chi’n byw yng Nghymru neu Loegr , gwiriwch y map llifogydd ar wefan Asiantaeth yr Amgylchedd.

Os ydych yn byw yn Yr Alban , gwiriwch y map llifogydd ar wefan y Scottish Environmental Protection Agency.

Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon , gwiriwch y map llifogydd ar wefan y Department of Agriculture and Rural Development.

Os ydych yn yswirio eiddo yn Yr Alban, mae hi werth gwybod nad yw Llywodraeth Yr Alban yn caniatáu i gwmnïau yswiriant ddefnyddio’r wybodaeth hon wrth osod premiymau yswiriant.

Cael llythyr ‘cais yn ymwneud ag yswiriant’

Os ydych chi’n byw yng Nghymru neu Loegr, gallwch gysylltu â’ch swyddfa Asiantaeth yr Amgylchedd leol i ofyn am wybodaeth ychwanegol ynglŷn â’r lefel o risg yn yr ardal ble rydych chi’n byw.

Gallwch ofyn i Asiantaeth yr Amgylchedd am yr hyn a elwir yn llythyr cais yn ymwneud ag yswiriant. Mae’r rhain yn rhad ac am ddim ac yn cynnwys manylion megis:

  • Yr Asesiad Risg Llifogydd Cenedlaethol mwyaf cyfredol sydd wedi ei gwblhau
  • Unrhyw amddiffynfeydd llifogydd a’r lefel o ddiogelwch a gynigir ganddynt
  • Unrhyw welliannau sydd ar y gweill i leihau risg llifogydd
  • Unrhyw ddyddiadau blaenorol pan gafwyd llifogydd

Talu am ‘asesiad risg llifogydd’

Bydd hyn yn rhoi cymorth i gyflwyno eich proffil risg i gwmnïau yswiriant yn y modd mwyaf cadarnhaol ac yn amlygu’r pethau y gallwch chi eu gwneud i leihau’r risg. I gynyddu’r tebygolrwydd y gall cwmnïau yswiriant wneud defnydd o’r wybodaeth hon, sicrhewch y bydd yr arolwg mor gynhwysfawr â phosibl, ac yn cynnwys ffeithiau a ffigyrau ynglŷn â’r lefel o risg llifogydd i’r eiddo.

Gallwch ymchwilio’r cwmnïau a all roi asesiad ar wefan cyfeirlyfr The Blue Pages ac ar wefan y Flood Protection Association.

Lleihau eich risg – ac felly hefyd eich premiymau gobeithio

Byddwch yn flaengar. Mae pethau y gallwch chi eu gwneud all leihau eich risg llifogydd gan gynnwys:

  • Tanysgrifio i rybuddion llifogydd
  • Ymuno â grŵp gweithredu llifogydd
  • Lobïo am welliannau mewn amddiffynfeydd llifogydd yn lleol (gweithio gyda’ch awdurdod lleol a bod yn rhan o ymgynghoriadau cyhoeddus)
  • Cysidro gosod offer, megis byrddau llifogydd a gorchuddion brics awyru, sy’n gallu cadw dŵr llifogydd allan o’ch cartref
  • Gwneud tu fewn eich eiddo yn fwy gwydn i effeithiau dŵr llifogydd

Cyn i chi fuddsoddi mewn addasiadau i’ch eiddo, mae’n werth gwirio beth sydd yn digwydd yn lleol gyda gwaith amddiffyn rhag llifogydd ar raddfa fawr. Gall cefnogi mentrau fel hyn fod yn ddefnydd mwy effeithlon o’ch amser.