Rhieni yn y deyrnas unedig yn cael anhawster siarad â’u plant am arian

  • 57% yn cytuno mai rhieni yw’r dylanwad mwyaf ar ddatblygiad sgiliau ariannol plant
  • Dywed dros hanner y rhieni eu bod yn ei chael hi’n anodd siarad â’u plant am faterion ariannol
  • Mae Arian Poced yn cynyddu 18% bob blwyddyn

Yn ôl ymchwil gan y Gwasanaeth Cynghori Ariannol, mae’r rhan fwyaf o rieni’r Deyrnas Unedig (57%) yn cytuno mai nhw eu hunain yw’r dylanwad unigol mwyaf ar ddatblygiad sgiliau ariannol eu plant – ac eto mae 58% yn cyfaddef eu bod yn ei chael hi’n anodd siarad â’u plant am faterion ariannol.

Osgoi’r sgwrs

Dim ond hanner (52%) o rieni sy’n trafod materion ariannol yn rheolaidd gyda’u plant. Y prif resymau y mae rhieni’n teimlo’n anghyfforddus trafod arian fel pwnc gyda’u plant yw oherwydd:

  • Ni ddylai plant orfod poeni am arian (43%)
  • Rwy’n teimlo’n annifyr wrth drafod arian – hyd yn oed gyda fy mhlant fy hun (26%)
  • Ni chefais unrhyw gyngor ariannol gan fy rhieni i (19%)

Roedd diffyg hyder yn eu gallu eu hunain i reoli arian yn ffactor allweddol hefyd – 43% yn unig o rieni ddywedodd eu bod yn teimlo fod ganddynt well gallu na’u plant i gynilo arian.

Gadael pethau yn rhy hwyr

Fel arfer mae rhieni’n cychwyn cyflwyno sgiliau ariannol i’w plant yn wyth oed – dyma’r oed ar gyfartaledd pan fydd rhieni’n cychwyn rhoi arian poced i’w plant. Ar gyfartaledd bydd rhieni’n annog eu plant i gymharu prisiau a thrafod cynilo gyda nhw pan fyddant yn naw oed. Fodd bynnag, o astudiaeth academaidd a gomisiynwyd gan y Gwasanaeth Cynghori Ariannol a’i grynhoi gan academyddion ym Mhrifysgol Caergrawnt, gwelwyd bod plant yn cychwyn meithrin arferion ariannol erbyn iddynt fod yn saith oed**, sy’n golygu bod rhieni felly’n dueddol o adael pethau’n rhy hwyr.

Yn ogystal, tra bod 26% o rieni eisoes wedi bod yn cychwyn rhoi arian poced i’w plant yn bump oed, 16% yn unig o rieni oedd wedi cychwyn trafod y pwysigrwydd o gynilo arian gyda’u plant erbyn hynny.

Llwyddo i feithrin sgiliau cyllidebu

Tra bod y mwyafrif o rieni’n rhoi arian poced i’w plant, mae’r rhan fwyaf o’r rhieni hynny’n gwneud hynny ar hap ac mae’r swm yn amrywio. Dywed 38% yn unig eu bod yn rhoi swm penodol o arian i’w plant yn rheolaidd – bob wythnos neu bob mis er enghraifft. Gallai’r diffyg cysondeb yn hyn o beth ei gwneud hi’n anoddach i blant ddeall sut i reoli arian eu hunain, gan felly amharu ar ddatblygiad eu sgiliau cyllidebu o bosib.

Swydd er mwyn sylweddoli?

Tra bod llawer o rieni’n gyndyn o siarad â’u plant am arian, mae amryw serch hynny’n gweld gwerth i’w plant fedru dysgu am arian yn y byd go iawn. Dywedodd saith deg un y cant o rieni y dylai eu plant gael swydd yn ystod eu blynyddoedd addysgiadol, er mwyn iddynt ‘ddysgu beth yw gwerth arian’ ac i ‘ddysgu sut i fyw’n ariannol’.

Mynegai arian poced

O’r ymchwil gwelwyd faint o arian poced mae plant rhwng 11-18 oed yn ei gael ar gyfartaledd gan eu rhieni yn ôl oed. Gwelwyd bod y swm yn codi £1.78 - neu 18.4% - bob blwyddyn ar gyfartaledd:

Oed y plentyn Faint o arian poced a roddir ar gyfartaledd bob wythnos
11-12 £7.01
13-14 £7.99
15-16 £10.52
17-18 £14.70

Wrth ymateb i’r casgliadau, dywedodd Kirsty Bowman-Vaughan, Rheolwr Polisi Pobl Ifanc gyda’r Gwasanaeth Cynghori Ariannol:

“Mae’n ddiddorol gweld, er bod rhieni’n gwybod mai nhw eu hunain sy’n dylanwadu fwyaf ar arferion ariannol eu plant, maent eto fyth yn ei chael hi’n anodd trafod y pwnc gyda’u plant. Gwyddom fod plant yn datblygu agweddau tuag at arian o oedran ifanc iawn, cyn cyrraedd saith oed fel rheol, ac felly mae’n bwysig i ni gychwyn meithrin ymddygiadau da mor gynnar â phosibl.

Gwyddom nad yw’n aml yn hawdd siarad am arian, ond gall fod yn hwyl. Rydym wedi datblygu rhai awgrymiadau da a gwybodaeth yn y Gwasanaeth Cynghori Ariannol i roi cymorth i chi gychwyn arni.

Gwyddom hefyd fod cyflwyno’ch plant i faterion ariannol yn ifanc yn talu ar ei ganfed. O’n gwaith, gwelwn po fwyaf y bydd rhieni’n siarad â’u plant a rhoi cyfrifoldeb iddynt o oedran ifanc, yna gorau oll fydd eu gallu i gynilo a chynllunio i’r dyfodol.”

Yn ôl Dr Elizabeth Kilbey, seicolegydd plant:

“Mae cael sgyrsiau anodd gyda’ch plant yn rhan annatod o fod yn rhiant a gall arian fod yn bwnc y mae amryw yn ei chael yn anodd ei drafod, yn enwedig os yw’n faes lle maen nhw eu hunain yn cael anhawster. Un o’r prif resymau gan nifer o rieni yw nad ydynt yn teimlo y dylai plant ysgwyddo cyfrifoldebau oedolion o’r fath, fel poeni am arian. Ond gall hynny lwyddo i rymuso plant gan roi sgiliau a hyder iddynt gydag arian, er mwyn iddynt lwyddo i osgoi pryderon ariannol i’r dyfodol.”

Pum Awgrym Da gan Dr Elizabeth Kilbey ynglŷn â siarad am arian gyda’ch plant

  1. Cyflwynwch y pwnc yn gynnil i mewn i fywyd eich plentyn. Nid oes raid cael ‘sgwrs fawr am arian’ er mwyn cyflwyno’r syniad o reoli arian yn dda. Pan ewch allan i siopa er enghraifft, anogwch eich plentyn i orfod dewis rhwng dwy eitem er mwyn iddo fedru deall nad oes modd ‘cael y cyfan’ neu eglurwch iddo, er bod dwy eitem yn debyg iawn i’w gilydd, mae un yn rhatach ac felly dyna’r dewis doethaf.
  2. Nid yw hi fyth yn rhy ifanc i ddechrau. Mae fy mhrofiad personol i yn ategu astudiaeth academaidd y Gwasanaeth Cynghori Ariannol a ddengys bod arferion ariannol yn cychwyn cyn i’r plentyn gyrraedd saith oed. Ni ddylai plant orfod poeni am faterion ariannol y teulu, ond gallwch roi cymorth iddynt ddeall arian heb orfod gwneud hynny.
  3. Byddwch yn hyderus. Dyma’ch cyfle chi i roi cymorth i’ch plant ddatblygu arferion cadarnhaol a buddiol. Hyd yn oed os nad ydych chi’ch hun ymysg y gorau wrth reoli arian, bydd gennych ddigon o wybodaeth serch hynny i’w rhoi i’ch plant.
  4. Rhowch gynnig arni. Mae arian yn bwnc ymarferol iawn a gall plant ddysgu’n effeithiol iawn drwy dorchi llewys. Canfyddwch ffyrdd lle y gall plant afael mewn arian a’i ddefnyddio cymaint â phosib a gall rhoi arian poced iddynt fod yn ffordd wych o wneud hynny. Gyda phlant llai, gellir chwarae rôl – er enghraifft chwarae ‘siop’ gan ddefnyddio arian smalio.
  5. Does dim byd o’i le mewn gwneud ambell i gamgymeriad; dyna sut mae pawb yn dysgu, ac mae hynny’n wir am arian hefyd. Mae’n llawer iawn gwell i blant wneud camgymeriadau dibwys yn hytrach na wynebu materion ariannol mwy difrifol pan fyddant yn hŷn a gorfod wynebu canlyniadau gwaeth.

-DIWEDD_

NODIADAU I OLYGYDDION

  1. *Ymchwil a gwblhawyd gan One Poll ar gyfer y Gwasanaeth Cynghori Ariannol ym mis Mawrth 2015 ymysg 2,000 o oedolion yn y Deyrnas Unedig sydd â phlant 11-18 oed. Gofynnwyd i rieni sydd â mwy nag un plentyn ystyried y cwestiynau ar gyfer eu plentyn hynaf
  2. **Casgliad o Habit Formation and Learning in Young Children, a gomisiynwyd gan y Gwasanaeth Cynghori Ariannol a’i grynhoi gan Dr. David Whitebread a Dr. Sue Bingham, Prifysgol Caergrawnt, Mai 2013

Cynnwys ar gael ar Wefan y Gwasanaeth Cynghori Ariannol:

Ynglŷn â’r Gwasanaeth Cynghori Ariannol

Sefydliad annibynnol yw’r Gwasanaeth Cynghori Ariannol. Mae’n rhoi cyngor ariannol diduedd, am ddim ar-lein ar moneyadviceservice.org.uk, dros y ffôn ar 0300 500 5000, ac wyneb yn wyneb ledled y Deyrnas Unedig. Sefydlwyd y Gwasanaeth gan y Llywodraeth a thelir amdano gan dreth statudol ar y diwydiant gwasanaethau ariannol, a godir gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol. Ei nodau statudol yw gwella dealltwriaeth a gwybodaeth y cyhoedd am faterion ariannol (gan gynnwys system ariannu’r Deyrnas Unedig); a gwella gallu’r cyhoedd i reoli eu materion ariannol eu hunain.

Ar gyfer ymholiadau’r cyfryngau cysylltwch â:

Ar gyfer syndicetio adnoddau:

• Mae offer ac adnoddau’r Gwasanaeth Cynghori Ariannol ar gael am ddim i’w syndicetio. Am ragor o wybodaeth cysylltwch â 020 7943 0616 neu e-bostiwch Gary.Harvey@moneyadviceservice.org.uk